حامد کرزی، رئیسجمهور پیشین افغانستان، از دولت پاکستان خواست موضوع اقامت دانشجویان افغان را از سایر مسائل، مانند تنش با طالبان، جدا کند. او گزارشها درباره آزار و اذیت دانشجویان افغان و خودداری مقامهای پاکستانی از تمدید ویزای آنان را «قابل تأسف و مایه نگرانی» خواند.
کرزی روز یکشنبه، ۱۱ اسد، در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس نوشت دانشجویان افغان تنها برای ادامه تحصیل و کسب دانش به پاکستان رفتهاند و مقامهای این کشور باید با آنان مطابق عرف و موازین پذیرفتهشده در محیطهای دانشگاهی برخورد کنند.
بر اساس گزارشها، پاکستان در مرحله تازه بازداشت و اخراج مهاجران افغان فاقد مدرک، شماری از دانشجویان افغان را نیز بازداشت و به افغانستان اخراج کرده است.
پولیس ایالت پنجاب پاکستان در ۱۶ سرطان یک پزشک و دستکم ۱۰ دانشجوی افغان را که در دانشگاهها و شفاخانههای آموزشی این ایالت مشغول تحصیل و گذراندن دورههای تخصصی بودند، بازداشت کرد. به گفته منابع، این ۱۰ دانشجو در حال گذراندن دوره تخصصی در دانشگاه علوم پزشکی قائداعظم و شفاخانه آموزشی بهاولپور بودند و در همان محل بازداشت شدند.
عبدالجبار تخاری، سرقنسول طالبان در کراچی، ۲۴ سرطان گفت اعتبار ویزای دانشجویان افغان در ایالت سند به پایان رسیده است، اما آنان تاکنون با مشکل جدی روبهرو نشدهاند. او هشدار داد که دانشجویان افغان در دیگر ایالتهای پاکستان به دلیل نداشتن ویزای معتبر با خطر بازداشت و اخراج مواجه هستند.
همزمان، وزارت مهاجرین و عودتکنندگان طالبان در هفتههای اخیر بارها اعلام کرده است که شماری از دانشجویان افغان از سوی پولیس پاکستان بازداشت، زندانی و سپس به افغانستان اخراج شدهاند.
این اعتراضها در پی ادعای بازرسی بدنی یک زن از سوی ماموران طالبان آغاز شد. به گفته منابع، در نتیجه به خشونت کشیدن اعتراضات مردمی، یک نیروی طالبان نیز کشته و یک عضو دیگر این گروه زخمی شده است.
شاهدان عینی به افغانستان اینترنشنال گفتند که اجساد چهار نفر و هشت زخمی شام شنبه به شفاخانه فیضآباد، مرکز بدخشان، منتقل شدند.
به گفته آنان، اجساد روز یکشنبه، ۱۱ اسد، دوباره به ولسوالی یفتل پایین انتقال یافتند و دفن شدند.
اعتراضها بعد از ظهر شنبه، ۱۰ اسد، پس از آن آغاز شد که باشندگان محل گفتند نیروهای طالبان یک زن را در ایست بازرسی منطقه سنگآب بازرسی بدنی کردهاند.
منابع محلی میگویند طالبان برای پراکنده کردن معترضان به سوی آنان تیراندازی کردند.
باشندگان محل همچنین گفتهاند که بدرفتاری گسترده طالبان با مردم، از دلایل اصلی برگزاری این اعتراض بود. در ویدیوهای منتشرشده، صدای تیراندازی شنیده میشود و مردم در حال انتقال زخمیان دیده میشوند.
احسانالله کامگار، سخنگوی فرماندهی پولیس طالبان در بدخشان، اعتراض مردم را تایید کرد، اما روایت متفاوتی از آغاز رویداد ارائه داد.
او مدعی شد نیروهای طالبان به یک مرد و زن سوار بر موتورسایکل به ظن انتقال مواد مخدر مشکوک شدند و قصد داشتند وسایل آنان را بازرسی کنند. به گفته او، مرد از محل فرار کرد و ادعا کرد که زن همراهش بازرسی بدنی شده است.
کامگار گفت باشندگان محل «بدون آگاهی از حقیقت رویداد» به پاسگاه امنیتی یورش بردند و شماری آسیب دیدند. او درباره تیراندازی و شمار کشتهشدگان و زخمیان چیزی نگفت و افراد «مغرض و فتنهافکن» را به سوءاستفاده از احساسات مردم متهم کرد.
این رویداد واکنشهایی را نیز در پی داشت.
صلاحالدین سالار، از فرماندهان بدخشانی طالبان، کشتهشدن افراد غیرنظامی را تایید کرد و گفت که این رویداد، غمانگیز بوده است.
جمعیت اسلامی افغانستان به رهبری صلاحالدین ربانی، سرکوب معترضان را محکوم کرد و طالبان را به نقض حقوق شهروندان، بیاحترامی به فرهنگ و سنتهای مردم و استفاده از خشونت متهم کرد.
جبهه سپاهیان میهن نیز تیراندازی به معترضان را «غیرانسانی» خواند و گفت خشونت طالبان علیه مردم بیپاسخ نخواهد ماند.
جبهه متحد افغانستان به رهبری سمیع سادات، فرمانده پیشین ارتش افغانستان یکشنبه، ۱۱ اسد در خبرنامهای دو عضو کشتهشده طالبان در بادغیس را به شکنجه نظامیان پیشین در این ولایت متهم کرده است.
در ویدیویی که جبهه متحد از این رویداد منشتر کرد، جسد دو فرد مسلح با یک موتورسایکل در یک منطقه خاکی دیده میشود. این جریان سیاسی-نظامی مخالف طالبان در خبرنامه خود درباره زمان و مکان دقیق این رویداد جزئیات ارائه نکرده است.
این جبهه روز شنبه نیز با انتشار ویدیویی از حمله به طالبان در هلمند خبر داده بود. این جبهه درباره تلفات طالبان در هلمند جزئیات ارائه نکرده است.
جبهه متحد به رهبری سمیع سادات، فرمانده پیشین نیروهای ویژه ارتش افغانستان روز شنبه اعلام کرد که عملیات نظامی خود را علیه «طالبان و سایر گروههای تروریستی» در افغانستان آغاز کرده است. این جبهه افزود که عملیات نظامی علیه طالبان را در راستای «ماموریت آزادی افغانستان» و بازگرداند قدرت به مردم شروع کرده است.
این جبهه در هشتم اسد نیز مدعی شد که نیروهای طالبان را در مسیر قندهار–اسپینبولدک هدف حمله قرار داده است.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان پیشتر در یک نشست خبری به آغاز عملیات نظامی جبهه متحد واکنش نشان داد. آقای مجاهد در پاسخ به سوالی درباره آغاز حملات جبهه متحد افغانستان، گفت فعالیت این جریانها «به شبکههای اجتماعی و پخش تبلیغات» محدود میشود. او افزود: «در واقعیت و به صورت عملی، هیچکدام در افغانستان وجود ندارند. ما چنین مشکلی را نمیبینیم؛ هیچ جبههٔ جدیدی اینجا نیست و هیچ گروهی حضور ندارد.»
جبهه متحد افغانستان به رهبری سمیع سادات در ماه میزان سال ۱۴۰۲ در ایالات متحده تأسیس شد و تاکنون بیشتر فعالیتهای سیاسی انجام میداد. سمیع سادات از فرماندهان ارشد ارتش افغانستان در دوران جمهوری و آخرین فرمانده سپاه ۲۱۵ میوند در هلمند بود.
مجاهد این اظهارات را در دومین قسمت برنامه «حکومت در آینه مطبوعات» مطرح کرد و گفت در گذشته در بخش استخراج معادن مشکلاتی از جمله هرجومرج، غصب معادن و استخراج غیرقانونی وجود داشت. به گفته او، فعالیت بخشی از معادن تا زمان نهایی شدن دستورالعمل جدید متوقف شده است.
طالبان در بدخشان پس از افزایش ناآرامیها در این ولایت استخراج معادن را متوقف کرده است. پیشتر رهبر طالبان با صدور فرمانی خواهان توقف استخراج غیرقانونی معادن شد؛ این فرمان بهطور مستقیم منابع اقتصادی برخی از فرماندهان محلی طالبان را به خطر انداخته و موجب تنشهای میانگروهی شده است. کنترول معادن محل اختلافات جدی میان طالبان محلی در بدخشان و رهبری این گروه است.
فرمان توقف استخراج «غیرقانونی» معادن منجر به تنشهای چند هفتهای میان جمعهخان فاتح، فرمانده طالبان بدخشانی و رهبری این گروه شد که تا آمادگی دو طرف برای رویایی نظامی پیش رفت.
در همین حال، پیشتر شماری از کارگران معادن در ولایت بدخشان در اعتراض به بسته ماندن معادن توسط طالبان تجمع کردند.
معترضان گفتند، حدود یک ماه است که فعالیت کارگاههای معدن متعلق به افراد کمدرآمد در بدخشان متوقف شده اما کارگاههای وابسته به افراد زورمند همچنان به فعالیت ادامه میدهند.
سخنگوی طالبان دستورالعمل جدید پس از نهایی شدن از سوی وزارت معادن و پترولیم طالبان اعلام خواهد شد و فعالیت معادن بر اساس قوانین و معیارهای تازه از سر گرفته میشود.
ذبیحالله مجاهد همچنین مدعی شد این گروه از استخراجهای خودسرانه و حفاریهای غیرمعیاری جلوگیری کرده و اکنون زمینه استخراج بیرویه معادن از میان رفته است. به گفته او، این اقدامات برای حفاظت از معادن و انجام استخراج بر اساس معیارهای تعیینشده انجام شده است.
طالبان پس از بازگشت به قدرت، قراردادهای متعددی را برای استخراج معادن با شرکتهای داخلی و خارجی امضا کرده است. با این حال، نحوه مدیریت معادن، جلوگیری از استخراج غیرقانونی و شفافیت قراردادهای معدنی از موضوعات مورد بحث درباره بخش معادن افغانستان بوده است. همچنین استخراج بیرویه معادن، انتقادهای کارشناسان محیط زیست را بههمراه داشته است.
