شماری از چهرههای سیاسی و فعالان پشتون در واکنش به کشتهشدن حسیب پنجشیری، از فرماندهان جبهه مقاومت ملی، از ایستادگی او در برابر طالبان تمجید کرده و به اظهارات پیشین منتقدانش درباره زیر سوال بردن حضور او در افغانستان واکنش نشان دادهاند.
اسماعیل میاخیل، رئیس پیشین تلویزیون ملی، در پیامی گفت که قربانی کردن جان در راه آزادی وطن و در برابر ظلم و استبداد، کار کوچکی نیست؛ این موضعی است که تاریخ آن را به یاد خواهد سپرد.
او گفت که «حسیب پس از سقوط، راه فرار، سکوت و تسلیم را انتخاب نکرد. در وطن ماند، در برابر طالبان ایستاد و سرانجام در همین راه آزادی وطن جان خود را از دست داد.»
این فعال سیاسی گفت که امروز افغانستان بیش از هر زمان دیگری به وحدت ملی و احترام به افغانهایی نیاز دارد که در برابر استبداد ایستادگی میکنند.
مجید قرار، فعال سیاسی، با اشاره به درگیری لفظی پیشین میان حسیب پنجشیری و خوشحال سادات، معین پیشین وزارت داخله افغانستان، گفته است که حسیب پنجشیری برخلاف ادعاهای مطرحشده، در افغانستان حضور داشت و در همانجا کشته شد.
خوشحال سادات و برخی همفکرانش در یک بحث در شبکه اجتماعی اکس به حسیب پنجشیری گفته بودند که او نیز از افغانستان فرار کرده است.
حسیب پنجشیری در پاسخ، خوشحال سادات را به انتشار ویدیوهایی برای روشنشدن محل حضور هر دو طرف به چالش کشیده بود.
مجید قرار افزود: «حسیب نشان داد که در افغانستان است و تا آخرین نفس در برابر اشغال جنگید و جوانیاش را در راه آزادی فدا کرد.»
حسیب پنجشیری در سالهای گذشته بارها از مناطق کوهستانی افغانستان ویدیو منتشر کرده و بر ادامه مبارزه مسلحانه علیه طالبان تاکید کرده بود. او توسط طالبان کشته شد.
پنجشیری در شبکه اجتماعی اکس، نظامیان پیشین را به دلیل ترک افغانستان مورد انتقاد قرار داده و از آنان، بهویژه جنرالهایی مانند خوشحال سادات، خواسته بود به افغانستان برگردند و در برابر طالبان بایستند. او تاکید کرده بود که این جنگ تنها متعلق به اندرابیها و پنجشیریها نیست.
درگیری لفظی میان حسیب پنجشیری و خوشحال سادات نیز به اظهارات پیشین سادات درباره حضور فرماندهان جبهه مقاومت در افغانستان بازمیگشت. سادات مدعی شده بود که حسیب پنجشیری و خالد امیری در پنجشیر حضور ندارند.
انتقاد از رفتار طالبان با جسد حسیب
حلیم فدایی، والی پیشین میدان وردک، نیز با اشاره به رفتار طالبان با جسد حسیب پنجشیری، از او و ایستادگیاش در برابر طالبان تمجید کرده است.
فدایی گفته است: «در مبارزه، شهادت و مرگ وجود دارد؛ اما بیحرمتی طالبان به جسد او، بیش از پیش ثابت میکند که این گروه، یک گروه غیرمسئول است و حتی اخلاق جنگ را نیز زیر پا میگذارد.»
او با اشاره به اظهارات پیشین منتقدان جبهه مقاومت نوشته است: «والله، به پاسخ چالش قرار صاحب منتظر خواهیم بود که آیا آن جوانان اکنون به افغانستان میروند و آیا آن شرط را عملی میکنند یا نه.»
فدایی افزوده است: «توهین به جسد یک مرده در دین خدا وجود ندارد، اما در دین ملا، گویا این افتخار است.»
او همچنین با انتقاد از حمایت برخی افراد از طالبان بر مبنای قومیت نوشت: «کسی که به این دلیل از طالبان حمایت میکند که آنها پشتون هستند، دشمنی بزرگتر از او برای پشتونها وجود ندارد.»
رحمتالله اندر، سخنگوی پیشین شورای امنیت ملی افغانستان، نیز با انتقاد از رفتار طالبان با جسد حسیب پنجشیری گفته است که «اخلاق طالبان آنقدر پایین آمده» و این گروه چنان از «حسد و کینه» پر شده که حتی نمیتواند با جسد دشمن خود رفتار انسانی داشته باشد.
اندر افزوده است: «طالبان حتی اخلاق اسلامی و انسانی را نیز زیر پا گذاشتهاند.»
این واکنشها پس از انتشار تصاویر کشتهشدن حسیب پنجشیری و رفتار تحقیرآمیز با جسد او منتشر شده است.
جبهه مقاومت ملی و رسانههای طالبان کشتهشدن حسیب پنجشیری را تایید کردهاند.
منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند که حسیب پنجشیری در کمین طالبان در مسیر سالنگ شمالی کشته شده است.
جمهوری اسلامی قائم حسینی، شهروند افغانستان را روز پنجشنبه ۲۹ اسد، به اتهام شرکت در اعتراضات ۱۸ جدی ۱۴۰۴ در شهر اصفهان، اعدام کرد.
قوه قضاییه جمهوری اسلامی ماه گذشته در ۲۸ سرطان گلمحمد محمدی، شهروند ۲۴ ساله افغانستان را به اتهام مشابه اعدام کرده بود. قائم حسینی پسرعمه گلمحمد محمدی بود.
محمود امیریمقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران، اعدام قائم حسینی را «نمونه آشکار دیگری از مجازات جمعی و استفاده خودسرانه جمهوری اسلامی از مجازات اعدام برای ایجاد ترس در جامعه» خواند.
او گفت از ۲۸ حوت تاکنون دستکم ۳۰ معترض در ایران اعدام شدهاند و از جامعه جهانی خواست برای توقف موج فزاینده اعدامها فوراً اقدام کند.
سازمان حقوق بشر ایران میگوید مقامهای جمهوری اسلامی هنگام اعدام قائم حسینی هیچ مدرکی درباره نقش مستقیم او در کشتهشدن نیروهای پولیس ارائه نکردند.
دفتر ارتباطات رسانهای رضا پهلوی نیز در واکنش به این اعدام نوشت: «قائم حسینی تنها ۲۰ سال داشت.» این دفتر گفت جمهوری اسلامی او را به دلیل شرکت در اعتراضات ماه جدی در اصفهان اعدام کرد و این اقدام را نشانه ترس حکومت ایران از مردمی خواند که برای آزادی ایستادهاند.
مسیح علینژاد، روزنامهنگار و فعال ایرانی، در واکنش به اعدام حسینی، به سرنوشت دو جوان افغان از یک خانواده پرداخت. او نوشت قائم حسینی و پسرعمهاش، گلمحمد محمدی، در فاصله حدود یک ماه اعدام شدند و خانواده آنان دو بار خبر مرگ دریافت کرد.
حساب رسمی مرکز حقوق بشر ایران نیز این اعدام را «جنایت علیه بشریت» خواند. این مرکز گفت حکومت ایران با اعدام معترضان در پی خاموشکردن مخالفتها و ایجاد ترس در جامعه است.
انتشار خبر اعدام حسینی در شبکههای اجتماعی نیز واکنش گسترده کاربران را در پی داشت. صدها کاربر به ویژه شهروندانی از ایران و افغانستان با انتشار تصویر و نام او، خواهان توقف اعدام معترضان شدند.
قوه قضاییه جمهوری اسلامی میگوید قائم حسینی در جریان اعتراضات ۱۸ جدی ۱۴۰۴ در میدان علیخانی اصفهان حضور داشت و سلاح سرد حمل میکرد. این نهاد او را به مشارکت در کشتهشدن چهار نیروی پولیس، ضربهزدن به اجساد آنان و آتشزدن یک نهاد خیریه متهم کرده است.
روایت مستقلی از خانواده یا وکیل حسینی درباره اتهامها، مدارک پرونده و روند محاکمه او منتشر نشده است.
پیش از حسینی، عرفان اسفندیاری، گلمحمد محمدی، امیرحسین صفری و ابوالفضل سپاهی نیز در پیوند به همین پرونده اعدام شدند. گلمحمد محمدی نیز شهروند افغانستان و پسرعمه قائم حسینی بود.
طالبان تا کنون به اعدام شهروندان افغانستان در ایران واکنش نشان نداده است.
اما نام او سالها پیش از تشکیل جبهه مقاومت ملی مطرح شده بود. مسیر زندگی نظامی فرمانده حسیب از حضور در صفوف نیروهای امنیتی حکومت پیشین آغاز شد.
او اهل پنجشیر بود. شهرت «قوای مرکز» در کنار نامش از سالها پیش با او همراه بود.
بنا به اطلاعات موجود، آموزش نظامی دیده بود و مدتی در واحدهای ویژه ریاست عمومی امنیت ملی حکومت پیشین کار میکرد.اما، رابطه او با نهادهای امنیتی حکومت پیشین به تدریج رو به تنش رفت.
حسیب در یکی از ویدیوهای خود ادعا کرد که امنیت ملی از او خواسته بود شش چهره شناختهشده را در برابر پول بکشد. او از گل حیدر، عبدالحمید خراسانی و وکیل احمد متوکل در میان این افراد نام برد.
این ادعای حسیب هیچگاه به گونه مستقل ثابت نشد.
در سوی دیگر، حکومت پیشین حسیب پنجشیری را با اتهامهای سنگینی متهم کرد. وزارت داخله در حوت ۱۳۹۷ نام او را در فهرست افرادی قرار داد که آنان را درگیر جرایم سازمانیافته در کابل میدانست.
بعدتر این وزارت او را به سه مورد قتل، آزار مردم، باجگیری و برهمزدن نظم عامه متهم کرد.
حسیب این اتهامها را رد میکرد و میگفت حکومت علیه او پروندهسازی کرده است.
در حمل ۱۳۹۸ نیروهای ویژه پولیس برای بازداشت او به پنجشیر رفتند. این عملیات به درگیری انجامید، اما حسیب بازداشت نشد. پس از آن شماری از مردم در پنجشیر در اعتراض به عملیات نیروهای دولتی دست به تظاهرات زدند. این ماجرا مدتی ادامه یافت تا جایی که در دلو ۱۳۹۸ وزارت داخله وقت، فرمانده پولیس پنجشیر را به دلیل آنچه «تعلل» در بازداشت حسیب میخواند، از سمتش برکنار کرد.
حسیب در سالهای پایانی جمهوریت دو تصویر کاملا متفاوت داشت. حکومت و شماری از شهروندان او را یک فرد مسلح تحت تعقیب میدانستند اما در مقابل، هوادارانش او را فردی میدانستند که در برابر «حکومتی که به فساد متهم است»، ایستاده است.
طالبان در همه این سالها ویدئوهای منتشر شده توسط حسیب پنجشیری را زیر سوال میبُرد. طالبان علاقه نداشت این روایت که «در افغانستان مخالفی وجود ندارد» به چالش کشیده شود.
حسیب بعد از جمهوریت
گذشته پر سر و صدای حسیب، بعد از سقوط جمهوریت کمکم فراموش شد. زمانیکه نظام جمهوریت سقوط کرد، حسیب پنجشیری یکی از نخستین افرادی بود که اعلام کرد در برابر طالبان در داخل افغانستان میایستد.
او به پنجشیر رفت و به جبهه مقاومت ملی به رهبری احمد مسعود پیوست و در همان هفتههای نخست، در بسیاری از درگیریهای پراکنده پنجشیر حضور داشت.
سپس گزارشهایی منتشر شد که او نیروهای جبهه مقاومت را در برخی از این درگیریها فرماندهی میکرد. حسیب در جوزای ۱۴۰۱ تصویری از یک هلیکوپتر ساقط شده طالبان در کوهپایههای هندوکش را منتشر کرد.
خالد امیری، همرزم او نیز در آن زمان ویدیوهایی از اسیران طالبان را منتشر کرد که بعدا آنها را آزاد کرد.
عبدالله خنجانی، رئیس کمیته سیاسی جبهه مقاومت ملی به افغانستان اینترنشنال گفت که حسیب پنجشیری و خالد امیری نیروهای اسیر طالبان را آزاد کردند اما طالبان حسیب پنجشیری را در یک «جنگ نابرابر» کشته است.
حضور علنی
یکی از تفاوتهای فعالیت نظامی حسیب پنجشیری این بود که برخلاف بسیاری از فرماندهان مخالف طالبان که محل حضورشان روشن نبود، او هر از گاهی با انتشار ویدیو و عکس تلاش میکرد نشان دهد هنوز در داخل افغانستان است.
در واقع، این ویژگی او، باعث شد تا از حسیب در میان فرماندهان جبهه مقاومت، چهرهای بارزتر به نمایش گذاشته شود. حالا جبهه مقاومت نیز کشته شدن حسیب در افغانستان را نشانه حضور نیروهای خود در این کشور عنوان میکند.
در جوزای ۱۴۰۳ ویدیویی از او در کوههای هندوکش منتشر شد. او در آن ویدیو گفت مبارزه علیه طالبان ادامه دارد.
طالبان نیز نیروهایی را به مناطق کوهستانی پنجشیر فرستاد و مقامهای این گروه با انتشار تصاویری، حضور خود را در مناطق نشان دادند.
در ثور ۱۴۰۴ نیز تصاویر تازهای از حسیب پنجشیری و خالد امیری منتشر شد. این تصاویر آنان را با لباس و تجهیزات نظامی در یک منطقه کوهستانی نشان میداد.
قدمشاه شهیم، مسئول بخش نظامی جبهه مقاومت، در آن زمان به افغانستان اینترنشنال تایید کرد که این فرماندهان در داخل افغانستان حضور دارند. به این ترتیب، حسیب در چند سال آخر زندگیاش به یکی از چهرههای شناخته شده جبهه مقاومت تبدیل شد.
نیروهای طالبان بارها به مناطقی رفتند که گمان میکردند حسیب و نیروهایش در آنجا هستند، قرارگاههایی را گرفتند و حتی پس از انتشار ویدیوهای او عملیات راه انداختند، اما حسیب بعد از مدتی دوباره با تصویر و ویدیوی تازه ظاهر میشد.
سابقه نظامی، گذشته پرتنش او در دوره جمهوریت و ماندنش در داخل افغانستان باعث شده بود نام او بیش از بسیاری از فرماندهان محلی این جبهه شناخته شود.
سرانجام در ۲۹ اسد طالبان خبر داد که این فرمانده را کشته است.
ویدئوهایی از جسد او توسط حسابهای مرتبط با طالبان منتشر شد و سپس جبهه مقاومت نیز مرگ او را تایید کرد.
هنوز هم دقیق نیست در سالنگ شمالی جاییکه فرمانده حسیب کشته شد چه اتفاقی افتاد.
برخی حسابهای نزدیک به طالبان در اکس نوشتهاند که ۱۳ تن از نیروهای همراه حسیب پنجشیری بازداشت شدهاند. در یک ویدیوی منتشر شده دیده میشود که گروهی از افراد طالبان با جسد او بدرفتاری میکنند.
اگرچه جبهه مقاومت به گونه رسمی درباره رویدادی که منجر به کشته شدن او شده، توضیحی نداده است اما منابعی به افغانستان اینترنشنال گفتند که او در سالنگ شمالی با هفت تن از نزدیکان خود در کمین نیروهای طالبان افتاده است.
