صدها نفر به دعوت حزب مسلملیگ در چندین شهر پاکستان تظاهرات کردند تا حمایت خود را از عربستان سعودی نشان دهند. این تظاهرات در اعتراض به حمله پهپادی به مکه و دیگر شهرهای عربستان سعودی برگزار شد.
بر بنیاد گزارش رسانههای پاکستان این تظاهرات روزهای پنجشنبه و جمعه، ۲۶ و ۲۷ سنبله، در شهرهای اسلامآباد، لاهور، کراچی، سیالکوت، فیصلآباد، حیدرآباد، بهاولپور، حافظآباد و میانچنو برگزار شد.
تظاهرکنندگان با حمل پلاکارد و سر دادن شعارهایی علیه حوثیها، با عربستان سعودی اعلام همبستگی کردند و خواستار دفاع از اماکن مقدس اسلامی در مکه و مدینه، موسوم به «حرمین شریفین»، شدند.
خالد مسعود سندهو، رئیس مرکزی مسلم لیگ، و شماری دیگر از رهبران این حزب در این تجمعات اشتراک و سخنرانی کردند.
حزب مسلم لیگ پیشتر اعلام کرده بود که از علمای دینی خواسته است موضوع دفاع از حرمین شریفین را در خطبههای نماز جمعه مطرح کنند.
حمله پهپادی در نزدیکی مکه
این تظاهرات پس از آن برگزار شد که عربستان سعودی اعلام کرد پدافند هوایی این کشور شامگاه سهشنبه، ۱۵ سپتامبر، یک پهپاد را در جنوب مکه رهگیری و منهدم کرده است.
ترکی المالکی، سخنگوی ائتلاف به رهبری عربستان در یمن، گفت این پهپاد ساعت ۶:۵۰ شام، پیش از ورود به حریم هوایی ممنوعه مکه، منهدم شد. او امنیت حرمین شریفین را «خط قرمز» خواند.
عربستان این پهپاد را منتسب به حوثیها دانست و آن را دومین تلاش برای هدف قرار دادن مکه خواند. با این حال، حوثیها این اتهام را رد کردهاند و حازم الاسد، عضو دفتر سیاسی حوثیها، گزارش هدف قرار دادن مکه را «دروغ» خوانده است.
در روزهای اخیر، همزمان با تشدید درگیریها در منطقه، حملات موشکی و پهپادی منتسب به حوثیها علیه اهدافی در عربستان افزایش یافته است. عربستان میگوید در برخی از این حملات مناطق مسکونی و زیرساختها هدف قرار گرفتهاند؛ حوثیها نیز مسئولیت حملات به برخی اهداف نظامی و اقتصادی در عربستان را برعهده گرفتهاند.
موضع پاکستان
خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، روز پنجشنبه گفت توافق دفاعی مشترک میان پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه در شرایط کنونی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
وزارت خارجه پاکستان نیز بر حمایت اسلامآباد از حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی عربستان سعودی تأکید کرده است. این وزارتخانه پیشتر گفته بود توافق دفاعی مکه ماهیتی «کاملاً دفاعی» دارد و برای تقویت بازدارندگی جمعی و همکاری دفاعی سه کشور ایجاد شده است.
احمد شریف چودری، سخنگوی ارتش پاکستان، نیز بر تعهد اسلامآباد به امنیت عربستان سعودی تأکید کرد و گفت پاکستان در «حمایت عملی» از عربستان سعودی، هر چه لازم باشد انجام خواهد داد.
پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه در هفتم اگست ۲۰۲۶ «توافق دفاعی مشترک مکه» را امضا کردند. بر اساس مفاد اعلامشده، حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به هر سه کشور تلقی خواهد شد. این توافق با هدف تقویت بازدارندگی جمعی و گسترش همکاریهای دفاعی میان سه کشور امضا شده است.
مقامهای سه کشور تأکید کردهاند که این توافق ماهیتی دفاعی دارد و علیه کشور مشخصی تنظیم نشده است. مقامهای پاکستان نیز گفتهاند این توافق برای مقابله با هیچ کشور مشخصی نیست و بر دفاع و امنیت جمعی متمرکز است.
آقای چودری روز پنجشنبه ۲۷ سنبله در گفتوگو با عربنیوز این اظهارات را بیان کرد.
پاکستان تهدید کرده است که در جنگ خاورمیانه وارد خواهد شد و متعهد شده است از عربستان سعودی در برابر «شورشیان حوثی» دفاع کند.
رهبران نظامی در اسلامآباد گفتهاند که در حمایت از عربستان «تا هر حدی که لازم باشد» پیش خواهند رفت.
این اظهارات، بزرگترین نمایش قدرت پاکستان از زمان پیوستن این دو کشور بهعنوان اعضای بنیانگذار یک ائتلاف نظامی «مکه» در ماه گذشته به شمار میرود.
این اظهارات این احتمال را مطرح کرده است که تنها قدرت هستهای اسلامی جهان ممکن است وارد درگیریای شود که پیشتر از کنترول منطقه خارج شده است.
حوثیها در فاصله یک هفته، بندر مخا را تصرف کرده، جزیره پریم در تنگه بابالمندب را تحت کنترول خود درآورده و در عمق خاک عربستان سعودی حمله کردهاند.
پاکستان پیش از این نیز نیروهای نظامی زیادی در عربستان سعودی مستقر کرده است. این کشور در اوایل سال جاری حدود هشت هزار سرباز، جنگندههای جیاف-۱۷، پهپادها و سامانه دفاع هوایی اچکیو-۹ را به عربستان فرستاده است.
اما پیشروی حوثیها نخستین آزمون جدی در برابر توافقنامه دفاعی مشترک مکه است که در ماه اگست میان عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه امضا شد. بر اساس این توافق، حمله مسلحانه به هر یک از اعضا، حمله به همه اعضا تلقی میشود؛ مفهومی که از ماده پنجم پیمان ناتو الگوبرداری شده است.
فایننشنالتایمز نیز گزارش داد که مقامهای پاکستانی به تهران گفتهاند اگر عربستان سعودی رسماً درخواست کمک کند، اسلامآباد ممکن است بر اساس «پیمان دفاعی مکه» ناچار شود برای دفاع از این کشور در برابر حملات حوثیها وارد عمل شود.
بر اساس این گزارش که روز جمعه ۲۷ سنبله منتشر شد، عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، در دیدارهای اخیر خود با مقامهای جمهوری اسلامی بارها از تهران خواسته است از نفوذش بر حوثیها برای متوقف کردن حملات به عربستان سعودی و زیرساختهای انرژی این کشور استفاده کند.
مقامهای پاکستانی به همتایان ایرانی خود گفتهاند ادامه حملات میتواند اسلامآباد را در موقعیتی قرار دهد که در صورت درخواست رسمی ریاض، به تعهدات دفاعی خود عمل کند. عربستان سعودی هنوز رسماً خواستار فعال شدن سازوکار دفاع جمعی این پیمان نشده است.
پیمان دفاعی مکه
عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه، تابستان امسال همکاریهای دفاعی خود را در قالب پیمان مکه گسترش دادند.
این توافق بر اصل مشابه دفاع جمعی در ناتو استوار است؛ به این معنا که حمله به یکی از اعضا، تهدیدی علیه دیگر اعضا تلقی میشود. مقامهای پاکستانی تأکید کردهاند درباره آمادگی اسلامآباد برای اجرای تعهداتش ابهامی وجود ندارد، اما دامنه و شکل واکنش نظامی احتمالی همچنان روشن نیست. اجرای کامل توافق در ترکیه نیز به تصویب پارلمان این کشور نیاز دارد.
موضع تازه پاکستان از آن جهت اهمیت دارد که اسلامآباد در سالهای گذشته کوشیده است میان روابط نزدیک خود با عربستان سعودی و مناسباتش با جمهوری اسلامی، توازن برقرار کند. با این حال، پاکستان در سال ۲۰۱۵ از پیوستن به عملیات ائتلاف به رهبری عربستان سعودی در یمن خودداری کرد.
افزایش فشار بر عربستان سعودی
هشدار پاکستان در شرایطی مطرح میشود که حملات موشکی و پهپادی حوثیها به شهرها، پایگاههای نظامی و تأسیسات نفتی عربستان سعودی افزایش یافته است. همزمان، کاهش ذخایر موشکهای رهگیر، توان پدافندی ریاض را زیر فشار قرار داده و این کشور را به جستوجوی کمک نظامی از متحدان منطقهای و غربی واداشته است. در روزهای اخیر، عربستان سعودی از جمهوری اسلامی خواسته بود حوثیها را مهار کند و پس از آن بیجینگ نیز از تهران خواست برای جلوگیری از گسترش درگیری، وارد عمل شود.
جمهوری اسلامی ایران میگوید که کنترول مستقیمی بر حوثیها ندارد، هرچند کشورهای منطقه تهران را حامی اصلی سیاسی و نظامی این گروه میدانند. فایننشالتایمز نوشت تلاشهای دیپلماتیک برای کاهش تنش تاکنون به نتیجه نرسیده است.
حوثیها خواهان کنترول درآمدهای نفتی یمن و دسترسی گستردهتر به بنادر هستند و در شرایط کنونی، نه ریاض و نه این گروه، نشانهای از آمادگی برای ازسرگیری مذاکره احتمالی نشان ندادهاند.
روزنامه تلگراف در گزارشی نوشت که عربستان سعودی با کمبود موشکهای رهگیر روبهرو شده و از فرانسه، پاکستان، مصر و بریتانیا خواسته است سامانهها و پشتیبانی دفاع هوایی به این کشور اعزام کنند. واشنگتن تاکنون از مداخله مستقیم خودداری کرده است؛ این در حالی است که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، از کاخ سفید خواسته است در این درگیری مداخله کند. بریتانیا در حال بررسی واکنش خود است. اد میلیبند، وزیر امور خارجه بریتانیا، به همتای سعودی خود گفته است که «بریتانیا قاطعانه در کنار عربستان سعودی ایستاده است». گفته میشود اندی برنهام، نخستوزیر بریتانیا، نیز با اعزام مشاوران نظامی بریتانیایی به عربستان موافقت کرده است. این تصمیم تا حدی ناشی از نگرانیها درباره آسیب اقتصادی به بریتانیا در صورت ادامه مسدود ماندن تنگه بابالمندب است.
از آنجا که متن توافق مکه و همچنین متن توافق پیشین دفاع متقابل میان عربستان و پاکستان محرمانه باقی مانده است، مشخص نیست دو کشور در قبال یکدیگر چه تعهدات نظامی دارند.
بر بنیاد گزارشها روز جمعه بعدازظهر، درگیریهای شدید میان نیروهای یمنی مورد حمایت عربستان سعودی و حوثیها، در غرب یمن متمرکز بود.
سازمان ملل متحد اعلام کرد که در دو هفته گذشته، بیش از ۱۱۲ هزار نفر در داخل یمن آواره شدهاند و نزدیک به ۳ هزار نفر نیز از راه دریا به جیبوتی گریختهاند.
