گزارش جدید: حاکمیت طالبان و تهدیدات داعش آسیب‌پذیری هزاره‌ها را افزایش داده است
گزارش تازه پژوهشی که در وبسایت سازمان دیده‌بان نسل‌کشی منتشر شده است، هشدار می‌دهد که با حاکمیت طالبان، شرایط زندگی جامعه هزاره در افغانستان به‌شدت وخیم‌تر شده است.
گزارش تازه پژوهشی که در وبسایت سازمان دیده‌بان نسل‌کشی منتشر شده است، هشدار می‌دهد که با حاکمیت طالبان، شرایط زندگی جامعه هزاره در افغانستان به‌شدت وخیم‌تر شده است.
نویسندگان این گزارش خاطرنشان می‌کنند که تهدیدات شاخه خراسان داعش نیز میزان آسیب‌پذیری جوامع هزاره را در مناطق مختلف به‌طور قابل‌توجهی افزایش داده است.
این گزارش تحقیقی با بررسی ریشه‌های تاریخی و تحولات معاصر، یادآور می‌شود که اگرچه گروه تروریستی داعش لزوماً با طالبان هم‌سو نیست، اما رشد نفوذ همزمان و ایدئولوژی ضدشیعی آن در مناطق مختلف، سهم به‌سزایی در تشدید آسیب‌پذیری جامعه هزاره داشته است.
این گزارش همچنین به تازه‌ترین یافته‌های هیئت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) استناد می‌کند که بر تداوم شرایط وخیم هزاره‌ها تأکید دارند؛ از جمله کشته شدن ۱۲ غیرنظامی در یک زیارتگاه شیعی در ولایت هرات در اپریل ۲۰۲۶ و بازداشت ۴۵ مرد شیعه در ۱۸ جون ۲۰۲۶ به دلیل برافراشتن پرچم‌های عاشورا در کابل.
همچنین در این گزارش به شکل‌گیری ابعاد پنهان‌تری از فشارها نظیر کوچ اجباری و آپارتاید اشاره شده است. نویسندگان تشریح می‌کنند که طالبان طی پنج سال گذشته با تخریب زیرساخت‌های پولیس در مناطق هزاره‌نشین به دنبال ایجاد بی‌نظمی بوده‌اند. به عنوان نمونه، به کوچ اجباری ساکنان هزاره در روستای «پشت اسمدان» ولایت سرپل در سال ۲۰۲۳ اشاره شده است. همچنین گزارش هشدار می‌دهد که در جریان مراحل تدوین این سند، وقوع انفجار نارنجک در یک مکتب در دشت برچی بیش از ۴۰ کودک را زخمی کرده است.
در این گزارش، سازمان دیده‌بان نسل‌کشی توصیه‌هایی را برای بهبود وضعیت و تامین عدالت مطرح کرده است. این سازمان تاکید می‌کند که مکانیسم‌های بین‌المللی پاسخگویی باید نقش طالبان را در تسهیل حملات بر هزاره‌ها، از جمله برچیدن زیرساخت‌های پولیس در مناطق هزاره‌نشین و کوتاهی در حفاظت از تجمع‌های مذهبی شیعیان و مکاتب، به طور جدی بررسی و تحقیق کنند.
افزون بر این، از سرمنشی سازمان ملل متحد و یوناما خواسته شده است تا حملات داعش علیه هزاره‌ها را به طور رسمی بررسی کرده و گزارش دهند تا نتایج آن به شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد ارجاع شود.
دیده‌بان نسل‌کشی همچنین از کشورهای اهداکننده و نهادهای سازمان ملل می‌خواهد تا با اختصاص بودجه لازم برای خدمات بشردوستانه پاسخگو به جنسیت، مانند کلینیک‌های سیار صحی و برنامه‌های حمایتی روان‌شناختی، موانع فراروی زنان و دختران هزاره را برطرف کنند.
وزارت خارجه روسیه اعلام کرد که مسکو تحولات امنیتی مرز تاجیکستان و افغانستان را به طور مداوم پیگیری می‌کند و به حمایت‌های خود از دوشنبه برای تقویت حفاظت از مرزهای جنوبی ادامه می‌دهد.
الکساندر استرنیک، مدیر اداره سوم کشورهای مستقل مشترک‌المنافع در وزارت خارجه روسیه، در مصاحبه با خبرگزاری ریانووستی که دوشنبه ۱۳ میزان منتشر شده، اظهار داشت که مسئله تامین امنیت مرز تاجیکستان و افغانستان همواره در کانون توجه مسکو قرار دارد.
این دیپلمات ارشد روس افزود که در راستای اجرای برنامه هدفمند بین‌دولتی سازمان پیمان امنیت جمعی جهت تحکیم مرز تاجیکستان و افغانستان که در ۲۸ نوامبر ۲۰۲۴ به تصویب رسید، و همچنین برنامه نوسازی نیروهای مسلح تاجیکستان تا سال ۲۰۴۲، تحویل تجهیزات فنی، ادوات نظامی و تسلیحات از سوی نهادهای امنیتی روسیه برای مرزبانی تاجیکستان در جریان است.
طبق تصمیم سران کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت جمعی در سال ۲۰۲۴، برنامه هدفمند بین‌دولتی برای تقویت مرزهای دولتی تاجیکستان با افغانستان برای یک دوره پنج‌ساله تدوین و اجرا شده است.
ولایت بدخشان افغانستان، در امتداد مرز تاجیکستان، در ماه‌های اخیر شاهد افزایش درگیری‌های مسلحانه بوده است.
در کنار فعالیت مخالفان مسلح طالبان، حضور گروه‌های تندرو منطقه‌ای در افغانستان نیز از نگرانی‌های امنیتی کشورهای آسیای مرکزی است.
داعش خراسان نیز در افغانستان فعال است و کشورهای منطقه بارها درباره تهدید گروه‌های مسلح از خاک افغانستان ابراز نگرانی کرده‌اند.
پیشتر، طلعت‌بیک مصدقوف، دبیرکل سازمان پیمان امنیت جمعی، درباره وضعیت مرز افغانستان و تاجیکستان ابراز نگرانی کرد. او گفت که نخستین محموله‌های سلاح و تجهیزات برای تقویت مرز تاجیکستان و افغانستان، پاییز امسال به دوشنبه تحویل داده می‌شود. به گفته او، روسیه نقش اصلی را در تامین این تجهیزات بر عهده دارد. با این حال، مصدقوف ارسال سلاح و تجهیزات به تاجیکستان را مستقیما به درگیری‌های اخیر در بدخشان مرتبط نکرد.
اما دبیرکل سازمان پیمان امنیت جمعی تاکید کرده که تقویت مرز تاجیکستان با افغانستان باید هرچه سریع‌تر انجام شود، زیرا هرگونه مشکل امنیتی در این منطقه می‌تواند دیگر کشورهای عضو سازمان را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
وزیر دفاع روسیه هم گفته بود پایگاه‌های نظامی این کشور در تاجیکستان برای مقابله با تهدیدهای احتمالی در حالت آماده‌باش کامل قرار گرفته‌اند.
فوزیه کوفی، فعال حقوق بشر، روز یکشنبه در پیامی در اکس نوشت که امیدوار است نشست مسکو به مسئله مشروعیت اداره طالبان و احیای حقوق زنان بپردازد.
کوفی گفت: «هیچ روندی درباره افغانستان، بدون مشارکت و نمایندگی معنادار زنان افغان، نیروهای سیاسی و نهادهای جامعه مدنی، مشروع و پایدار نخواهد بود.»
او از شرکت‌کنندگان نشست مسکو خواست که فراتر از مسائل فوری، بر ایجاد یک روند سیاسی معتبر و همه‌شمول در افغانستان تمرکز کنند، روندی که به بازگشت نظم قانون اساسی و تشکیل حکومتی برخاسته از اراده مردم افغانستان بینجامد.
هشتمین نشست جدید فارمت مسکو قرار است روز دوشنبه با حضور نمایندگان روسیه، هند، ایران، چین، پاکستان، تاجیکستان، اوزبیکستان، قزاقستان و قرغیزستان برگزار شود. هیئتی از طالبان به ریاست امیرخان متقی، وزیر خارجه این گروه، نیز در نشست حضور خواهد داشت.
روسیه گفته است که همکاری‌های سیاسی و اقتصادی، مبارزه با تروریسم و قاچاق مواد مخدر از محورهای اصلی گفت‌وگوها خواهد بود.
مسکو بارها از طالبان خواسته است حکومت فراگیر تشکیل دهد، اما این درخواست تاکنون به تغییر مشخصی در ساختار حکومت طالبان منجر نشده است.
همچنین، مقام‌های روسی اشاره‌ای به وضعیت حقوقی بشری در افغانستان نکرده و از کشورهای جهان خواسته است که در برابر طالبان واقع‌بین باشند.
فارمت مسکو در سال ۱۳۹۶ به ابتکار روسیه ایجاد شد و در سال‌های اخیر به یکی از چارچوب‌های مهم منطقه‌ای برای گفت‌وگو درباره افغانستان تبدیل شده است. کشورهای عضو در نشست‌های پیشین بیشتر بر امنیت، مبارزه با گروه‌های تروریستی، اقتصاد و همکاری‌های منطقه‌ای تمرکز داشته‌اند.
در نشست سال ۱۴۰۳ نیز از طالبان خواسته شد اقدام‌های «قابل مشاهده و قابل راستی‌آزمایی» علیه گروه‌های تروریستی انجام دهد.
روسیه مشخصاً نگران ورود شبه نظامیان به آسیامیانه، به خصوص تاجیکستان است. آندری بلوسوف، وزیر دفاع روسیه در ۱۸ سنبله اعلام کرد که تقویت امنیت مرزهای مشترک تاجیکستان با افغانستان در اولویت برنامه‌های امنیتی و دفاعی مسکو قرار دارد.
او گفت همکاری نظامی نزدیکی بین روسیه و تاجیکستان برقرار شده و پایگاه نظامی روسیه در این جمهوری برای مقابله با تهدیدات خارجی در حالت آماده باش است. پایگاه نظامی ۲۰۱ روسیه در تاجیکستان مستقر است.
نشست امسال در شرایطی برگزار می‌شود که روابط طالبان و پاکستان با تنش‌های شدید امنیتی همراه بوده است. پاکستان در یک سال گذشته چندین بار مناطقی در افغانستان را هدف حمله قرار داده و در این حملات افراد ملکی نیز کشته شده‌اند. اسلام‌آباد گفته است که هدف این عملیات پناهگاه‌ها و اعضای تحریک طالبان پاکستانبوده است.
طالبان با حضور مستقل نمایندگان جریان‌های سیاسی و مدنی افغانستان، به‌ویژه زنان، در نشست‌های بین‌المللی مخالفت کرده است. این گروه خود را تنها نماینده افغانستان می‌داند و خواستار حضور در همه نشست‌های بین‌المللی درباره این کشور است.
خانم دیکارلو روز یکشنبه در شبکه اجتماعی اکس نوشت که با متقی درباره روند دوحه نیز گفت‌وگو کرده است.
آخرین و سومین نشست دوحه با حضور طالبان و سازمان ملل، در ۱۰ و ۱۱ سرطان ۱۴۰۳ در قطر برگزار شد. خانم دیکارلو ریاست نشست را بر عهده داشت و هیئت طالبان نیز برای نخستین‌بار به ریاست ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی رهبر طالبان، در این روند شرکت کرد.
پس از آن، روند دوحه در قالب گروه‌های کاری درباره مبارزه با مواد مخدر و تقویت بخش خصوصی افغانستان ادامه یافت، اما نشست جامع دیگری در همان سطح با حضور طالبان و فرستادگان ویژه کشورها برگزار نشده است.
این دومین بار در کمتر از دو ماه گذشته است که دیکارلو مسئله نشست دوحه را با متقی در میان می گذارد. وزارت خارجه طالبان در ۱۵ سنبله اعلام کرد که امیرخان متقی در یک تماس تلفنی با دیکارلو درباره «تعامل آینده» و چگونگی همکاری در چارچوب «روند دوحه» گفت‌وگو کرده است.
سمیرا حمیدی از عفو بین‌الملل، در واکنش به بیانیه دیکارلو نوشت که پس از پنج سال، تکرار خواسته‌های جامعه جهانی از طالبان درباره رعایت حقوق زنان، در حالی که طالبان همچنان به این خواسته‌ها بی‌اعتنا است، ناامیدکننده است.
او نوشت: «پس از پنج سال سرکوب زنان و دختران از سوی طالبان و نقض گسترده حقوق بشر، خواندن چنین پیامی بسیار ناامیدکننده است.» وی افزود: «همچنین تعبیر انتظارات جامعه جهانی درباره حقوق بشر چه معنایی دارد؟ حقوق بشر یک خواست سیاسی یا مطالبه خارجی نیست، بلکه حقی جهان‌شمول است که هر انسان باید از آن برخوردار باشد.»
وزارت خارجه طالبان در بیانیه‌ای که روز شنبه، ۱۱ میزان منتشر کرد، به درخواست مقام ارشد سازمان ملل درباره حقوق زنان اشاره‌ای نکرد. به گفته این وزارت، دو طرف درباره حفاظت از غیرنظامیان در حملات پاکستان، کمک‌های بشردوستانه و هماهنگی برای رسیدگی به نیازهای مهاجران بازگشته گفت‌وگو کرده‌اند.
دیکارلو در پیام خود در اکس اشاره‌ای به حملات پاکستان نکرده است. تاکنون هند و روسیه از جمله کشورهایی‌اند که به این حملات اشاره کرده‌اند و هند آن را محکوم کرده است.
طالبان پیش از این نیز در گزارش‌های رسمی خود از دیدار با مقام‌های خارجی، به بحث حقوق زنان و دختران اشاره نکرده است. در مقابل، مقام‌های بین‌المللی بارها گفته‌اند که این موضوع از محورهای اصلی گفت‌وگوهای آنان با مسئولان طالبان بوده است.
طالبان از کشورهای جهان خواسته است که درباره حقوق و آزادی‌های زنان در افغانستان اظهارنظر نکنند چون این یک موضوع داخلی این گروه است.
کول در صورت تایید سنا، پرونده شهروندان امریکایی بازداشت‌شده در کشورهای مختلف را پیگیری و برای آزادی آنان با دولت‌ها و گروه‌های مختلف مذاکره خواهد کرد. شماری از امریکایی‌ها در افغانستان، روسیه، چین و ایران زندانی‌اند.
حکومت ترامپ بارها گفته است که آزادی شهروندان امریکایی که به‌طور غیرقانونی در کشورهای دیگر بازداشت شده‌اند، از اولویت‌های آن است.
به گفته مقام‌های امریکایی، دست‌کم سه شهروند این کشور اکنون در زندان‌های طالبان به‌سر می‌برند. وزارت خارجه امریکا پیشتر، پس از قرار دادن اداره طالبان در فهرست کشورهای مسئول بازداشت‌های غیرقانونی، به افغانستان اینترنشنال گفته بود که طالبان باید همه گروگان‌های امریکایی را آزاد کنند.
این وزارت همچنین از طالبان خواسته بود به «دیپلوماسی گروگان‌گیری» پایان دهد و هشدار داده بود که در غیر این صورت با پیامدهای آن روبه‌رو خواهد شد.
براساس اطلاعات بنیاد فولی، شماری از شهروندان امریکایی در کشورهای متحد و شریک واشنگتن، از جمله ترکیه، عربستان سعودی، مصر، امارات متحده عربی، سوریه و کامبودیا نیز در بازداشت هستند.
ترامپ با اشاره به سابقه کول در مذاکره با بلاروس گفت که او در یک سال گذشته زمینه بازگشت بیش از ۶۵ شهروند امریکایی و شهروندان کشورهای متحد امریکا از بلاروس را فراهم کرده است. به گفته ترامپ، کول همچنین در مذاکراتی نقش داشته که به آزادی بیش از ۸۰۰ زندانی سیاسی در چند کشور اروپای شرقی انجامیده است.
الکساندر لوکاشنکو، رئیس‌جمهور بلاروس، ماه گذشته پس از گفت‌وگو با کول ۱۵ زندانی را عفو کرد. کول بیش از یک سال است که با مقام‌های بلاروس مذاکره می‌کند.
او همچنین تلاش کرده است از ارتباط خود با بلاروس برای باز کردن کانالی با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، و پیگیری آزادی زندانیان سیاسی استفاده کند.
براساس گزارش‌ها، کول می‌خواهد همین رویکرد را در قبال روسیه نیز دنبال کند و از جمله کاهش بخشی از تحریم‌های امریکا را در برابر آزادی زندانیان سیاسی مطرح کرده است.
کول پیش از پیوستن به حکومت، وکیل پرونده‌های حقوقی علیه شرکت‌های دخانیات بود.او در آغاز دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ به‌عنوان معاون فرستاده ویژه امریکا در امور اوکراین منصوب شد و در سال ۱۴۰۴ برای مذاکره با لوکاشنکو به مینسک رفت.
ترامپ گفته است که آدام بولر، نماینده پیشین او در امور گروگان‌ها، در آزادی ۱۹۶ گروگان نقش داشته است. بولر پس از ترک این سمت، به‌عنوان مشاور ارشد به همکاری با کاخ سفید ادامه خواهد داد.
دفتر نماینده ویژه رئیس‌جمهور امریکا در امور گروگان‌ها در سال ۱۳۹۴ ایجاد شد. این دفتر تلاش‌های حکومت امریکا برای آزادی شهروندانی را پیگیری و هماهنگ می‌کند که گروگان گرفته شده‌اند یا در کشورهای دیگر به‌طور غیرقانونی در بازداشت به‌سر می‌برند.
