کارشناس هندی: دهلی‌نو طالبان را علیه پاکستان مسلح کند

رسانه‌های ترکیه روز جمعه، هشتم عقرب، گزارش دادند که بهادر حدود دو سال پیش از ترکیه به مرز افغانستان و پاکستان رفت و به داعش پیوست.

طبق گزارش‌ها، بررسی‌های استخباراتی ترکیه نشان داد که بهادر در اردوگاه‌های داعش مسئولیت‌های مختلفی داشته و دستورهای این گروه را اجرا می‌کرده است.

تاریخ و مکان دقیق عملیات مشخص نیست، اما استخبارات ترکیه روز جمعه این موضوع را فاش کرده است.

رسانه‌های ترکیه همچنین گزارش داده‌اند که بهادر با احمد کازانجی، مشهور به «ابوعبیده» و «ابوابراهیم»، از مسئولان بخش رسانه‌ای داعش خراسان، در منطقه افغانستان و پاکستان همکاری داشته است.

خبرگزاری آناتولی پیش‌تر گزارش داده بود که اوزگور آلتون در ۱۱ جوزای ۱۴۰۴ در عملیات مشترک استخبارات ترکیه و پاکستان در مرز افغانستان و پاکستان بازداشت شد.

• 

  رئیس استخبارات ترکیه به کابل و قندهار سفر کرد

این درحالی است که اخیرا ابراهیم کالین، رئیس سازمان استخبارات ترکیه، به کابل و اسلام‌آباد سفر کرد کرد و با مقامات طالبان و پاکستان درباره مسائل امنیتی گفت‌وگو کرد.

این مقام ترکیه در کابل در دیدار با مقامات طالبان، درباره گسترش روابط میان افغانستان و ترکیه در زمینه‌های مختلف، به‌ویژه در حوزه امنیت، مبارزه با مواد مخدر، هماهنگی میان وزارت‌های امور داخله دو کشور و برخی مسائل منطقه‌ای، گفت‌وگو کردند.

کالن در جریان سفرش به اسلام‌آباد با مارشال عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، و عاصم ملک، رئیس سازمان اطلاعات نظامی پاکستان (آی‌اس‌آی)، دیدار کرد و همچنین از سوی شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، پذیرفته شد.

این مقام ارشد ترکیه در دیدار با مقام‌های پاکستان تأکید کرد که برای کمک به حل تنش‌ها میان طالبان و پاکستان از طریق گفت‌وگو، همان‌گونه که در گذشته نیز انجام داده است، تمام تلاش خود را به کار خواهد گرفت.

سازمان استخبارات ملی ترکیه از جوزای ۱۴۰۴ تاکنون دست‌کم سه عضو داعش را در مرز افغانستان و پاکستان بازداشت کرده است.

این سازمان در جوزای ۱۴۰۴ اوزگور آلتون را با همکاری استخبارات پاکستان بازداشت کرد. ترکیه در جدی همان سال نیز محمد گورن، از اعضای داعش خراسان، را بازداشت و به ترکیه منتقل کرد.

استخبارات ترکیه در جوزای ۱۴۰۵ احمد کازانجی، یکی دیگر از اعضای این شبکه، را نیز در یک منطقه مرزی بازداشت کرد، اما محل دقیق این عملیات را مشخص نکرد.

هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان، درحمل سال ۱۴۰۱ خورشیدی با صدور فرمانی کشت خشخاش و خرید و فروش آن را ممنوع کرد.

رویترز نوشت نافرمانی از این فرمان بیشتر به‌گونه مخفیانه جریان دارد؛ دهقانان برای دور ماندن از تعقیب نیروهای طالبان، بته‌های کوکنار را در میان مزارع گندم و پشت دیوارهای گلی پنهان کرده و ولایت بلخ را که سال گذشته عاری از خشخاش بود، دوباره به چرخه تولید بازگردانده‌اند.

خبرنگاران رویترز در گزارشی میدانی از قریه «بابا یوسف» در ولایت بلخ، وضعیت معیشتی خانواده‌هایی را بررسی کرده که پس از توقف کشت کوکنار با فقر شدید روبه‌رو شده‌اند.

در خانه محمد داوود، دهقان ۲۸ ساله، فرش‌های آویزان بر دیوار و آینه‌های منبت‌کاری‌شده آخرین یادگارهای دورانی است که عواید یک فصل برداشت کوکنار، مخارج یک سال خانواده‌اش را تأمین می‌کرد. داوود می‌گوید اکنون تمام روز را در مزارع پنبه و گندم سپری می‌کند، اما حاصلی جز سفره‌های خالی ندارد.

او گفته است «روزگار ما خوب بود، اما حالا فرزندانم به سوءتغذیه مبتلا شده‌اند».

نهادهای سازمان ملل هشدار داده‌اند که وضعیت سوءتغذیه کودکان در ۱۰ ولایت کشور به مرحله بحرانی رسیده و این رقم ممکن است تا سال آینده به ۱۴ ولایت گسترش یابد.

در مرکز صحی «علم‌خیل» بلخ نیز داکتران و بیماران، افت ناگهانی درآمد زراعتی را عامل اصلی هجوم اطفال مبتلا به سوءتغذیه حاد می‌دانند.

طاهره، مادر جوانی که با بنیامین، کودک هفت‌ماهه مبتلا به اسهال و تب در انتظار درمان نشسته بود، گفت که پیش از این زندگی خوبی داشتند اما کشت پنبه شوهرش حتی کفاف نان خشک را نمی‌دهد.

100%

جهش چهار برابری مزارع کوکنار

بر بنیاد داده‌های ماهواره‌ای اداره مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل، مساحت مزارع کوکنار در افغانستان در سال جاری با افزایشی بیش ازچهار برابر نسبت به سال گذشته، به۴۳هزار و ۳۰۰ هکتاررسیده است.

• 

  فقر کشاورزان به گسترش دوباره کشت خشخاش در افغانستان دامن زده است

فروش تریاک در سال جاری میلادی درآمدی بالغ بر۵۲۵ میلیون دالر برای دهقانان به همراه داشته که بالاترین رقم از سال ۱۴۰۱ به شمار می‌رود.

با این حال، وزارت داخله طالبان یافته‌های سازمان ملل را رد کرده و مدعی شده‌اند که رقم واقعی نصف این برآورد است.

• 

  طالبان گزارش سازمان ملل درباره افزایش کشت خشخاش و تولید تریاک را رد کرد

سقوط ارزش پنبه، گندم و محصولات جایگزین به دلیل خشک‌سالی، شوری آب چاه‌ها و نبود خریدار عملاً با شکست روبه‌رو شده است. گل‌نظار، زمین‌دار ۵۶ ساله در بلخ گفت که درآمد گندم حتی مصرف اولیه تخم و کود را نمی‌پوشاند و نرخ پنبه نیز با مسدود شدن مرزهای پاکستان، تا دو سوم سقوط کرده است.

بر بنیاد آمار سازمان ملل، بیش از ۸۰ درصد خانواده‌ها در بلخ و ولایات همجوار نتوانسته‌اند درآمد تریاک را با کشت‌های مشروع جبران کنند. گل‌نظار با هشدار درباره بازگشت ناگزیر به کشت خشخاش تأکید کرد:«وقتی انسان گرسنه بماند، دست به هر کاری می‌زند.»

اداره طالبان همواره ممنوعیت خشخاش را از دستاوردهای عمده خود دانسته و از آن به‌عنوان اهرمی برای جلب مشروعیت استفاده کرده‌اند.

با این حال، کارشناسان بین‌المللی هشدار می‌دهند که این فرمان بدون تأمین معیشت جایگزین برای کشاورزان با بن‌بست روبه‌رو شده است.

پدی گین، تحلیلگر نهاد مبارزه با جرایم سازمان‌یافته فراملی در ژنو، تاکید دارد که با اتمام ذخایر پیشین تریاک در بازارهای جهانی و تداوم فقر مطلق در روستاهای افغانستان، پیوند دهقانان گرسنه با شبکه‌های فعال قاچاق عملاً اجرای فرمان رهبر طالبان را شکننده کرده است.

در این نشست، فرماندهان مرزی بر تقویت امنیت مرزها، از جمله مرز با افغانستان و مقابله با تروریسم، قاچاق مواد مخدر، مهاجرت غیرقانونی و جرایم سازمان‌یافته فرامرزی تاکید کردند.

نشست شورای فرماندهان مرزبانی کشورهای مستقل مشترک‌المنافع در آستانه قزاقستان با محوریت تقویت امنیت مرزهای خارجی و مقابله با تهدیدهای امنیتی برگزار شد.

نمایندگان کشورهای عضو در این نشست درباره راه‌های مقابله با تروریسم، مهاجرت غیرقانونی، قاچاق مواد مخدر و جرایم سازمان‌یافته فرامرزی گفت‌وگو کردند.

بهبود تبادل اطلاعات عملیاتی میان نهادهای مرزبانی یکی از موضوعات کلیدی این نشست بود.

حاضران همچنین به‌کارگیری فناوری‌های نوین برای کنترول مرزها و هماهنگی اقدامات مشترک در زمان بروز تهدیدهای امنیتی را بررسی کردند.

الکساندر مانیلوف، معاون شورای فرماندهان مرزبانی کشورهای مشترک‌المنافع، بر ضرورت یکپارچه‌سازی تلاش‌ها تاکید کرد و گفت که مقابله با تهدیدهای موجود نیازمند آمادگی مداوم یگان‌های مرزی و اقدام هماهنگ نهادهای نظامی است.

یرلان آلداژومانوف، معاون کمیته امنیت ملی قزاقستان و رئیس سازمان مرزبانی این کشور، اعلام کرد که این نشست‌ها سالانه دو بار برای ارزیابی وضعیت عملیاتی در مرزهای خارجی و سازماندهی تدابیر حفاظتی برگزار می‌شود. به گفته او، توجه ویژه‌ای به عملیات‌های مرزی مشترک معطوف است که از مرزهای افغانستان تا مرزهای غربی کشورهای مشترک‌المنافع را پوشش می‌دهد و هماهنگی در مهار تهدیدهای فرامرزی را تسهیل می‌کند.

علاوه بر مباحث عملیاتی، آموزش نیروها، برنامه‌های پرورشی و نظامی و همکاری‌های علمی و پژوهشی نیز از دیگر محورهای مورد بررسی در این نشست بود.

آلداژومانوف یادآور شد که بیشتر مصوبات این شورا با اتفاق آرا تایید می‌شود و این امر بسترساز هماهنگی رویکردهای مشترک در زمینه تامین امنیت مرزها میان اعضا است.

این نشست در شرایطی برگزار شد که سازمان پیمان امنیت جمعی نیز در هفته‌های اخیر بارها نسبت به تهدیدهای امنیتی ناشی از خاک افغانستان، به‌ویژه در مرز تاجیکستان، ابراز نگرانی کرده است. دبیرکل این سازمان اخیرا اعلام کرد که کشورهای عضو، از جمله روسیه، قزاقستان، قرغیزستان و بلاروس، قرار است تا پایان سال جاری میلادی ارسال تسلیحات و تجهیزات نظامی به تاجیکستان را برای تقویت مرز مشترک این کشور با افغانستان آغاز کنند.

سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه پیشتر هشدار داد که داعش خراسان قصد دارد از افغانستان به‌عنوان پایگاهی برای گسترش فعالیت‌های تروریستی خود به آسیای مرکزی و روسیه استفاده کند. سرگئی لاوروف گفت گروه‌های تروریستی به طور قابل توجهی در مناطق مرزی افغانستان با تاجیکستان و اوزبیکستان اردوگاه‌های آموزشی دارند.

• 

  وزیر خارجه روسیه: تندروها از افغانستان برای گسترش تهدیدهای تروریستی استفاده می‌کنند

دفتر بازرس کل نیروهای دفاعی استرالیا این گزارش را در سال ۲۰۲۱ تهیه کرده بود، اما خلاصه آن پس از پنج سال، در هفته جاری منتشر شد.

این گزارش از ضعف نظارت و پاسخگویی در سطوح مختلف فرماندهی نیروهای ویژه استرالیا پرده برداشته و عملکرد این نیروها در افغانستان را بررسی کرده است.

بازرسان گفته‌اند که هرچند شواهدی از مشارکت مستقیم فرماندهان در این تخلفات وجود ندارد، اما اقدام نکردن آنان برای جلوگیری از تخلفاتی با چنین اهمیتی، «بسیار غیرعادی» بوده است.

اندرو هستی، از چهره‌های ارشد حزب لیبرال استرالیا و افسر پیشین نیروهای ویژه این کشور که بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ در افغانستان خدمت کرد، گفت که برخی یافته‌های گزارش با تجربه‌های شخصی او همخوانی دارد.

او مطالعه این گزارش را «دشوار» توصیف کرد و روز پنجشنبه به خبرنگاران گفت که افسران ارتش از نظر اخلاقی در برابر رفتار نیروهای زیردست خود مسئول‌اند. هستی تأکید کرد که بررسی دقیق رویدادهای آن دوره برای درس گرفتن از گذشته ضروری است.

براساس این گزارش، برخی فرماندهان از افزایش شمار افغان‌هایی آگاه بودند که در گزارش‌های نظامی «جنگجوی دشمن» معرفی می‌شدند. این در حالی بود که شمار تلفات نیروهای استرالیایی و زخمی‌شدگان شورشی افزایش مشابهی نداشت.

گزارش همچنین نشان می‌دهد که برخی سربازان برای پنهان کردن قتل‌های غیرقانونی، گزارش‌های جعلی تهیه می‌کردند و با استفاده از اصطلاحات نظامی، قربانیان غیرنظامی را افرادی معرفی می‌کردند که مستقیماً در جنگ مشارکت داشته‌اند.

مارک هاموند، فرمانده نیروهای دفاعی استرالیا، روز پنجشنبه در نشست پارلمانی این کشور، رفتار فرماندهان را «بسیار غیرحرفه‌ای» و مغایر ارزش‌ها و معیارهای ارتش توصیف کرد.

با این حال، او در پاسخ به پرسش‌های نمایندگان مشخص نکرد که چه تعداد از فرماندهان به دلیل کوتاهی در جلوگیری از این تخلفات مجازات یا از ارتش برکنار شده‌اند.

دیوید شوبریج، سناتور حزب سبزها، از نبود پاسخگویی در میان فرماندهان ارشد انتقاد کرد. او گفت که سربازان رده‌های پایین با پیگرد قانونی روبه‌رو شده‌اند، اما فرماندهان ارشد بدون پاسخگویی، با دریافت مزایای بازنشستگی و ترفیع به کار خود پایان داده‌اند یا ارتقا یافته‌اند.

تحقیقات موسوم به «بررتون» در سال ۲۰۲۰ به شواهد معتبری دست یافت که نشان می‌داد نیروهای ویژه استرالیا بین سال‌های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۳، دست‌کم ۳۹ غیرنظامی و زندانی افغان را به‌طور غیرقانونی کشته‌اند.

گزارش بررتون مسئولیت اخلاقی این اقدامات را متوجه فرماندهان ارشد دانسته بود، اما مسئولیت کیفری را عمدتاً متوجه نیروهای رده‌های پایین‌تر می‌دانست.

پس از انتشار آن گزارش، دفتر تحقیقات ویژه استرالیا تشکیل شد. این نهاد تاکنون دو سرباز پیشین نیروهای ویژه را به قتل در چارچوب جنایات جنگی متهم کرده است. هر دو نفر این اتهامات را رد کرده‌اند.

نیروهای استرالیایی از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۱ در چارچوب مأموریت نظامی بین‌المللی به رهبری امریکا در افغانستان حضور داشتند. بخش عمده این نیروها، به‌ویژه واحدهای ویژه ارتش استرالیا، در ولایت ارزگان در جنوب افغانستان مستقر بودند و در عملیات‌های مشترک با نیروهای امریکایی و افغان علیه طالبان و دیگر گروه‌های شورشی شرکت می‌کردند.

آموزش نیروهای امنیتی افغانستان و کمک به تأمین امنیت از دیگر وظایف آنان بود.

همزمان، داروفروشان می‌گویند بخشی از داروهای پاکستانی همچنان به‌صورت غیررسمی وارد بازار افغانستان می‌شود، اما ماموران طالبان این داروها را از بازار جمع آوری می‌کنند.

خلیل (نام مستعار) یکی از داروفروشان در هرات، به افغانستان اینترنشنال می‌گوید کارکنان صحی ریاست صحت عامه با مراجعه به داروخانه‌ها، کلینیک‌های خصوصی و مراکز درمانی، داروهای ساخت پاکستان را جمع‌آوری می‌کنند. به گفته او، ارزش داروهای ضبط‌شده در برخی موارد به صدها هزار افغانی می‌رسد.

او می‌گوید بخشی از این داروها برای بیماران قلبی، مبتلایان به دیابت، بیماری‌های کلیوی و دیگر بیماری‌های مزمن است. به گفته این داروفروش، جمع‌آوری ناگهانی این داروها بیماران و خانواده‌های آنان را با مشکلات جدی روبه‌رو کرده است.

خلیل می‌افزاید که طالبان پیش‌تر خرید، فروش و واردات داروهای پاکستانی را ممنوع اعلام کرده بودند، اما روند جمع‌آوری موجودی داروخانه‌ها بدون اطلاع‌رسانی قبلی آغاز شده و خسارت مالی سنگینی به فروشندگان وارد کرده است.

به گفته او، جایگزین‌های روسی، هندی یا ترکی برخی از این داروها به‌آسانی در بازار یافت نمی‌شود. او همچنین تأکید می‌کند که واردات دارو از هند هزینه بیشتری دارد و با مشکلات ترانسپورتی همراه است.

• 

  پس از توقف واردات از پاکستان، «کمبود دارو در افغانستان» افزایش یافته است

وزارت صحت عامه طالبان در ۳ عقرب اعلام کرد که در حال حاضر ۱۱۷ کارخانه تولید دارو در افغانستان فعالیت دارند و ۳۰ درصد داروهای ضروری مورد نیاز کشور در داخل تولید می‌شود.

یک روز بعد از آن، این وزارت گفت که بیش از ۲۲ تُن دارو، محصولات صحی و اقلام غیرقابل استفاده را در کابل از بین برده است. به گفته این وزارت، این اقلام در ماه میزان از داروخانه‌ها، مراکز طبابت سنتی، کارخانه‌ها و گمرک‌ها جمع‌آوری شده بود.

افغانستان اینترنشنال نیز در ۲۰ دلو سال گذشته، پس از گفت‌وگو با مسئولان شماری از داروخانه‌ها در کابل، از افزایش قیمت دارو تا ۴۰ درصد خبر داده بود.

در بلخ نیز شماری از داروفروشان از این وضعیت انتقاد دارند. منصور، یک داروفروش در این ولایت، می‌گوید خانواده‌هایی که بیماران قلبی دارند، برای یافتن داروهای مورد نیازشان به داروخانه‌های مختلف شهر سر می‌زنند، اما اغلب نمی‌توانند این داروها را پیدا کنند.

در کابل نیز شماری از داروفروشان از جمع‌آوری داروهای پاکستانی انتقاد می‌کنند. بریالی، یکی از داروفروشان پایتخت، به افغانستان اینترنشنال گفت: «طالبان به جای این‌که جلو ورود قاچاق دارو را بگیرند، به سراغ داروخانه‌ها آمده‌اند. ما این داروها را از بازار داخلی خریده‌ایم و مسئول آوردن آن‌ها به کشور نیستیم.»

او افزود: «در میان داروهای جمع‌آوری‌شده، اقلامی وجود دارد که بیماران سال‌ها از آن استفاده کرده‌اند و هنوز جایگزین مناسب و در دسترس برای آن‌ها پیدا نشده است. وقتی دارو از بازار حذف می‌شود، نخستین کسانی که آسیب می‌بینند بیماران هستند نه قاچاقچیان.»

• 

  توقف تجارت با افغانستان صادرات داروی پاکستان را کاهش داده است

تنش‌های مرزی و توقف ورود داروهای پاکستانی

ممنوعیت واردات داروهای پاکستانی پس از افزایش تنش‌های مرزی و تجاری میان طالبان و پاکستان اجرا شد. طالبان در عقرب ۱۴۰۴ به واردکنندگان سه ماه فرصت دادند تا معاملات خود را با شرکت‌های پاکستانی پایان دهند.

وزارت صحت طالبان پیش از اجرای کامل این ممنوعیت، در اول دلو ۱۴۰۴ اعلام کرده بود که کمیته‌ای برای حذف تدریجی داروهای پاکستانی تشکیل شده است. این وزارت گفته بود که این روند باید با در نظر گرفتن نیازهای بازار و نظام صحی کشور عملی شود.

طالبان برای جایگزین‌کردن داروهای پاکستانی به کشورهای دیگر، از جمله هند، ایران و روسیه، روی آوردند. در همین چارچوب، مسئولان اداره غذا و داروی وزارت صحت طالبان در تهران تفاهم‌نامه‌هایی را با مقام‌های ایرانی امضا کردند.

همچنین شرکت داروسازی روسی «فارماسینتز» در ششم جوزای سال جاری اعلام کرد که با وزارت صحت طالبان برای صادرات دارو به افغانستان به توافق رسیده و نخستین محموله‌ها را طی دو ماه آینده ارسال خواهد کرد.

با وجود این تلاش‌ها، داروفروشان به افغانستان اینترنشنال گفتند که مشکل دسترسی به جایگزین برخی داروهای پاکستانی همچنان حل نشده است.

منابع محلی می‌گویند اجرای این ممنوعیت در همه ولایت‌ها یکسان نیست. برخی منابع در قندهار به افغانستان اینترنشنال گفته‌اند که روند جمع‌آوری داروهای پاکستانی در این ولایت به شدت ولایت‌های شمالی و غربی دنبال نمی‌شود و این داروها همچنان در بازار موجود است.

داروفروشان در هرات و بلخ این تفاوت در اجرای قانون را «سیاست یک بام و دو هوا» توصیف می‌کنند. آنان همچنین مدعی‌اند که برخی شبکه‌های نزدیک به طالبان در قاچاق دارو نقش دارند. افغانستان اینترنشنال نمی‌تواند این ادعاها را به‌طور مستقل تأیید کند.

طالبان پیش‌تر گفته‌اند داروهایی که از مسیرهای قاچاق وارد کشور می‌شوند، مراحل رسمی کنترل کیفیت را طی نکرده‌اند و ممکن است معیارهای لازم صحی را نداشته باشند.

شرافت زمان، سخنگوی وزارت صحت طالبان، نیز در گفت‌وگو با خبرگزاری فرانسه ورود داروهای تقلبی را از دلایل تغییر سیاست دارویی این گروه دانسته و گفته بود که جایگزینی منابع واردات دارو زمان‌بر است.

بر اساس آمار بانک جهانی، پاکستان در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۸۷ میلیون دالر و در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱۵۴ میلیون دالر دارو به افغانستان صادر کرد. گزارش‌های پژوهشی نشان می‌دهد که افغانستان در گذشته حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد داروهای مورد نیاز خود را از پاکستان تأمین می‌کرد.