د امریکا د پوځ لوی درستیز: موږ په افغانستان کې ماتې وخوړه

د لوړو زده کړو د خصوصي موسسو او پوهنتونونو د ټولنې ویاند کریم ناصري منلې، چې د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت یاده اتحادیه له منځه وړې ده.

د طالبانو د لوړو زده کړو له وزارت څخه یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې له یادې ټولنې څخه د وزارت ناخوښي، له وزیر او ټیم سره په ځینو مسایلو کې اختلافات د دې لامل شول، چې دغه اتحادیه له منځه لاړه شي.

سرچینه زیاتوي:” دا اتحادیه د وزیر په حکم ړنګه شوې او هغه په دې عقیده دی، چې ګواکې دا اتحادیه یو موازي حرکت دی”.

د یادې سرچینې په خبره، چې دغه وزارت د دې لپاره چې د لوړو زده کړو خصوصي موسسې او پوهنتونونه تر جدي څار لاندې ونیسي، د اتحادیې پر ځای یې د وزارت تر چتر لاندې کمېسیون جوړ کړی دی.

دا لومړی ځل نه دی، چې طالبان دا ډول ټولنې له منځه وړي، له دې وړاندې د پوهنتونونو د استادانو ټولنه هم د طالبانو د لوړو زده کړو د وزارت په امر ړنګه شوه.

د ایران بهرنیو چارو وزارت د چارشنبې په ورځ یوه اعلامیه کې لیکلي، چې د دواړو هېوادونو چارواکو په افغانستان کې بدلونونه وارزول.

پاکستان او ایران د نورو هېوادونو په څېر د طالبانو حکومت په رسمیت نه پېژني، خو د دې ډلې ډیپلوماټان یې په خپلو هېوادونو کې د افغان سفارت لپاره منلي دی.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر هم له اصف دوراني سره په لیدنه کې هیله کړې چې د دواړو هېوادونو د سلا مشورو دواو به په افغانستان او سیمه کې د لا ډېرې سولې او ټیکاو سبب شي.

د افغانستان لپاره د ځانګړي استازي تر ګومارل کېدو راهیسې دا لومړی ځل دی چې اصف دورانی ایران ته رسمي سفر لري.

دغه ګوند د اتریش له عدلیې وزارت څخه وغوښتل، چې په افغانستان کې د بشري حقونو د سرغړونو په اړه د جرمونو د نړۍوالې محکمې له تحقیقاتو ملاتړ وکړي.

د اتریش د سوسیال ډېموکراټ ګوند د سې شنبې په ورځ (د وږي په ۲۱مه) د اتریش د پارلمان د عدلیې کمېټې ته د «د بشري حقونو څخه د سرغړوونکو طالبانو په محاکمه کولو د افغانستان له خلکو سره پیوستون» تر نامه لاندې یوه طرحه وړاندې کړه.

د سوسیال ډېموکراټ ګوند په دې غوښتنه کې راغلي: «موږ د عدلیې له وزیر څخه غواړو، چې د افغانستان له خلکو او په ځانګړې توګه له ښځو سره خپل پیوستون څرګند کړي. هغه باید خامخا د دوی غوښتنې ته مثبت ځواب ووايي چې د اتریش حکومت په افغانستان کې د بشري حقونو د سرغړونو په اړه د نړۍوالې جنایي محکمې د روانو څېړنو لپاره مالي او تخنیکي مرسته کوي."

په بیان کې ویل شوي چې د عدلیې له وزیر څخه باید "د تحقیقاتو غوښتنه وشي چې د جنسیت پر بنسټ د [ښځو سره] د ناوړه چلند پورې اړوند د بشریت ضد جرمونه د روم د تړون په چوکاټ کې په افغانستان کې شوي دي که نه."

د بشري حقونو فعالانو په افغانستان او لوېدیځو هېوادونو کې د جنسیتي توپیر د پېژندلو لپاره کمپاین پیل کړی دی.

په وروستۍ قضیه کې د بشري حقونو د څار سازمان د هغو طالب چارواکو د محاکمې وړاندیز کړی، چې د بشري حقونو په سرغړونو کې لاس لري.

سوسیال ډېموکراټ ګوند د اتریش له حکومته غوښتي، چې د طالبانو له چارواکو سره دې د بشري حقونو د سرغړونو په تور حساب وکړي.

دغه ګوند له طالبانو سره د نړۍ د هېوادونو چلند «بې هدفه، بې بنسټه، شاته ولاړ او محافظه کار» بللی دی.

د وږي په نهمه د برازیلي تبعه ډانلو کاوالکانټه له تېښتې وروسته پولیسو د هغه د لټولو لپاره د سلګونو پولیسو د پلټنې وسایلو او سپيو په موجودیت کې ځمکني او هوایي عملیات پیل کړل.

د پېنسلوانیا پولیسو وویل، چې د الوتکې له لارې د کشف ټیکنالوژۍ کارول د دې لامل شو، چې نوموړی د فلاډلفیا ښار په لویدیځه څنډه کې ومومي او بالاخره یې د چهارشنبې په ورځ (د وږي ۲۲مه) ونیوه.

امریکايي رسنیو ویلي، چې د تودوخې د کشف کوونکي وسیلې په مرسته د دغه قاتل ځای وموندل شو، چې د نیولو وخت کې یې د تښتېدلو هڅه وکړه، خو د پولیسو د یوه سپي لخوا ونیول شو او تېښتې ته یې پرې نه ښود.

د دغه زنداني له تېښتې وروسته د فلاډلفیا په ښار کې د خطر زنګونه وغږول شول او د ښار په لویدیځې برخې کې وېره خپره شوه.

د چهار شنبې په ورځ د ډانلو کاوالکانټه د نیول کېدو خبر په پنسلوانیا او برازیل هېوادونو کې د ډېرو رسنیو لومړی خبر شو.

دا خبر د هغه له یوه عکس سره خپور شوی، چې ښيي هغه د پولیسو لاس ته لوېدلی او پر مخ یې وینه ښکاري.

ډانلو کاوالکانټه په ۱۴۰۰ کال کې د خپلې ملګرې د قتل په تور په عمري بند محکوم شو. هغه په برازیل کې هم د یوه بل قتل په تور تورن دی.

هغه وروسته له هغه استعفاء وکړه چې د سرطان په میاشت کې د یوې ویډیو په خپرولو سره له طالبانو سره د برېتانیا د اړیکو د نورمال کولو په اړه له سختو نیوکو سره مخ او حتا له دندې څخه د ګوښه کېدو له ګواښ سره مخ شو.

د برېتانیا د محافظه کار ګوند دغه جګپوړي غړي د سرطان په ۲۶مه افغانستان ته د خپل سفر یوه ویډیو خپره کړه، چې په هغه کې یې په افغانستان کې د "پراخه امنیت د برابرولو، د فساد د کمولو او د تریاکو د تجارت د ختمولو" په خاطر د طالبانو ستاینه کړې وه.

نوموړي په کابل کې د برېتانیې د سفارت د بیا پرانستلو او له طالبانو سره د همکارۍ غوښتنه هم وکړه او ویې ویل چې د افغان ښځو حقونه له لېرې په چیغو وهلو نه خوندي کېږي.

ښاغلي الووډ په خپل استعفاء لیک کې لیکلي، چې له طالبانو سره د خبرو په اړه د ده ملاتړ غلط بیان شوی او د پارلمان پر دفاعي کمېټې یې منفي اغېز کړی دی.

نوموړي تر دې مخکې د عامه افکارو تر فشار وروسته د خپلو څرګندونو له امله بښنه غوښتې وه.

د دفاعي کمېټې څلورو غړو د نوموړي د لرې کولو وړاندیز کړی و او ټاکل شوې وه، چې نن رایه اچونه وشي.

یوې سرچینې سکای نیوز ته وویل، چې هغه د کمېټې د باور رایې د مخه استعفاء ورکړه.

ښاغلي الووډ ویلي دي چې هغه د "کمېټي د اکثریت غړو ملاتړ" سره - سره استعفاء کوي.

د طالبانو په اړه د هغه څرګندونو د ولسي جرګې د محافظه کارو استازو سختې نیوکې هم راپارولې وې او امکان یې دا و، چې دوی به هم د هغه د لرې کولو له پلان سره موافقه وکړي.

هغه مهال طالبانو د ښاغلي الووډ د څرګندونو هرکلی وکړ. خو دې کار د برېتانیې د پارلمان د دفاعي کمېټې غړی کوين جونز دې ته اړ کړ، چې ووايي:” د ښاغلي الووډ ویډیو "د طالبانو لپاره ساده او پراخه پروپاګند" دی. د هغه څرګندونې زما او شاید د دې کمیټې د نورو غړو نظر نه منعکسوي.”