پاکستان بیا هم اوربند مات کړ او پر کونړ یې برید وکړ

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې غړی خان جان الکوزی وايي، د افغانستان او پاکستان تر منځ په نورمال حالت کې پر پنځو سوداګریزو لارو شاوخوا ۲ زره سوداګریز موټر تګ راتګ کوي، خو پوره له یوې اوونۍ راهیسې د دغو دوو هېوادونو ټولې لارې د پاکستان له لوري تړل شوې دي.

د نوموړي په وینا، په دې سره دواړه لوري سوداګر سخت تاواني شوي او ورسره په غېر مستقیم ډول یو شمېر نور کاروباریان هم زیانمن شوي دي.

د خان جان الکوزي په وینا، تر اوسه په افغانستان کې د ۵۰۰ موټرو انګور او نورې میوې او همداراز سبزیجات خوسا شوي او که دغه بهیر دوام وکړي، نو د تاوان کچه به تر دې هم لوړه شي.

هغه زیاتوي: «د افغانستان او پاکستان تجاران هره ورځ ځورېږي. د دې لپاره یو دایمي حل باید افغانستان او پاکستان راوباسي، چې هره ورځ یو مشکل راپیدا کېږي سیاسي او امنیتي او ورسره لارې بندېږي. دغه د لارو بندول په نوره دنیا کې معمول نه ده.»

دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان او طالبانو تر منځ د وروستیو نښتو له امله ټولې سوداګریزې لارې په بشپړه توګه تړل شوې دي او سوداګریزې چارې درېدلي دي. د پاکستاني چارواکو په وینا، د تورخم، خرلاچي، غلام‌خان او چمن په ګډون ټولې سوداګریزې لارې تړل شوې دي، چې له دې سره یې سوداګرو ته میلیونونه ډالر تاوان اوښتی دی.
د پاکستان د فډرالي عوایدو بورډ (اېف‌بي‌ار) د ۲۰۲۴-۲۰۲۵ مالي کال د وروستیو شمېرو له مخې، د غلام‌خان له لارې له افغانستان څخه هر کال په اوسط ډول ۱۰۹.۸۰ میلیونه ډالر واردات او ۲۴۰.۳۳ میلیونه ډالر صادرات ترسره شوي دي.
د دغې ادارې د معلوماتو له مخې، د خرلاچي سوداګریزې له لارې څخه بیا هر کال په اوسط ډول ۳۸.۳۰ میلیونه ډالر واردات او ۳۲.۲۷ میلیونه ډالر صادرات کېږي.
همداراز، د چمن سوداګریزې لارې له افغانستان سره کلني ۲۸۹.۸۰ میلیونه ډالر واردات او ۲۶۵.۰۶ میلیونه ډالر صادرات ثبت شوي دي.
د پاکستان د فډرالي عوایدو بورډ د معلوماتو له مخې، د تورخم له لارې هر کال په اوسط ډول ۳۲۸.۶۶ میلیونه ډالر واردات او ۷۶۶.۶۲ میلیونه ډالر صادرات ترسره کېږي.
د پاکستاني ادارو د شمېرو له مخې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د څلورو مهمو سوداګریزو له لارو هر کال په اوسط ډول ۷۶۶،۵۶ میلیونه ډالر واردات او ۱۵۰۴،۲۷ میلیونه ډالر صادرات کېږي.
څو ورځې وړاندې په تورخم او سپین‌بولدک ولسوالیو کې ځینو افغان سوداګرو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې د پاکستان حکومت د کراچۍ بندر ته ویلي چې تر امر ثانوي پورې دې د افغان سوداګرو سوداګریز توکي نه باروي. د طالبانو او پاکستان ترمنځ له جګړې وروسته، پاکستان د تورخم او چمن لارې هم تړلې دي.
افغان سوداګرو د طالبانو او پاکستان له حکومتونو وغوښتل، چې سیاست دې له سوداګرۍ څخه جلا وساتي او د سوداګرۍ مخنیوی دې نه کوي.

مهاجر فراهي د شنبې په ورځ (د تلې ۲۶مه) په خپله اېکس پاڼه پاکستان ته د «پوځي رژیم» په خطاب سره ویلي، د قطر په دوحه کې د پاکستان له «پوځي رژیم» سره مذاکراتو ته په نېک نظر ګوري.

هغه شاوخوا ۵ کاله مخکې د قطر په دوحه کې له امریکايي پلاوي سره د طالب مرکچي پلاوي مذاکراتو ته په نغوتې زیاتوي: «موږ دلته د امریکايي زبرځواک سره په قوي موقف خبرې کړي او هغه څه مو تر لاسه کړي چې موږ ورته کلونه مبارزه کوله، نو همدلته به د امریکا په نیابت جنګېدونکې پوځ باندې هم بریالي کېږو.»

دا په داسې حال کې ده، چې د ډيورند کرښې په اوږدو کې د وروستیو جګړو په تړاو د خبرو په موخه نن غرمه مهال (شنبه د تلې ۲۶مه) د طالبانو د دفاع وزیر په مشرۍ یو پلاوی له پاکستاني لوري سره د خبرو په موخه د قطر دوحې ته رسېدلی دی.

ChatGPT said:

د طالبانو د ویاند په وینا، د بدخشان پخوانی والي محمد ایوب خالد د ۲۱۵م العزم قول‌اردو قوماندان ټاکل شوی، د ۲۱۵م العزم قول‌اردو پخوانی قوماندان شراف‌الدین تقي اوس د ۲۱۷م عمري قول‌اردو قوماندان دی او د ۲۱۷م عمري قول‌اردو مخکېنی قوماندان امان‌الدین منصور د هلمند والي ټاکل شوی دی.

ذبیح‌الله مجاهد ویلي، چې د طالبانو د سرحدونو چارو پخوانی مرستیال وزیر محمد اسماعیل د بدخشان والي ټاکل شوی، د ارزګان پخوانی والي عنایت‌الله شجاع د سرحدونو چارو وزارت مرستیال وزیر او د هلمند پخوانی والي عبدالرحمان کندوزی د ارزګان د والي په توګه ټاکل شوی دی.

تر دې وړاندې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت اعلان وکړ، چې عبدالمنان محمود د نیمروز د نوي والي په توګه او محمد اسماعیل راسخ د جوزجان د پولیسو د مشر په توګه ټاکل شوی دی.

عبدالمنان محمود تر دې وړاندې د طالبانو د مرکزي قول‌اردو ۳۱۳ د ارکان رییس و.

طالبانو مخکې د جوزجان د پولیسو پخوانی قومندان عبدالستار صابر د ۳۱۳ مرکزي قول اردو ارکان رییس ټاکلی و.

د طالبانو مشر وخت په وخت د ادارو چارواکي بدلوي. ډېری طالب چارواکي له مذهبي ملايانو څخه دي، لوړې زده کړې یا د ادارې کاري تجربه نه لري.

د پخواني حکومت یو شمېر سیاستوالو او چارواکو د جنرال عبدالرازق د شهادت د اوومې کلیزې په مناسبت یو انلاین مراسم جوړ کړی و.

محمد محقق په دې مراسمو کې وویل، چې جنرال عبدالرازق یوه پراخه او ټول‌ګډونه څېره وه، چې له ټولو سیاسي خوځښتونو سره یې اړیکې درلودې.

ښاغلي محقق زیاته کړه: «جنرال عبدالرازق یو ملي اتل او د ملي وحدت نښه ده. نوم او یاد به یې د افغانستان په تاریخ کې روښانه پاتې شي او اړتیا ده، چې د هغه شخصیت او لاره خلکو ته بیا معرفي شي. هغه د خبرو اترو او تفاهم پلوی و.»

جنرال عبدالرازق اڅکزی د ۱۳۹۷ د تلې په میاشت کې د کندهار د والي د دفتر په انګړ کې د یوه برید پر مهال ووژل شو او طالبانو یې د برید مسوولیت واخیست.

د برید پرمهال په افغانستان کې د ناټو ځواکونو قوماندان جنرال سکاټ میلر هم هلته موجود و، خو له حملې ژوندی ووت.

شاه محمود میاخېل د شنبې په ورځ (د تلې ۲۶مه) په خپل اېکس کې وویل، د افغانستان لویې ننګونې د داخلي ستونزو حلول، د یو بل منل او د نفې او انحصار سیاست له‌منځه وړل دي او په وینا یې دغه ننګونې له یوه اساسي قانون پرته نه‌شي حلېدلای.

د میاخېل په خبره، طالبان د لویې جرګې، اساسي قانون، د خلکو د حقه حقونو او سیاسي فعالیتونو مخالف دي، خو واقعیت دا دی لکه څنګه چې څوک د طالبانو حاکمیت نه‌شي نفې کولی، طالبان هم د ملت غوښتنې نه شي نفې کولی او ملت باید په ټولو مسایلو کې د نظر، تایید او وینا حق ولري.

هغه همداراز زیاته کړې: «طالبانو له افغانستان نه یو لوی زندان جوړ کړی او د دغه حالت دوام به نیابتي رقابتونو او جګړو ته زمینه مساعده کړي لکه چې د تېرې اوونۍ حالاتو وښودله؛ افغانان هم مړ دي او هم پړ دي.»

د شاه محمود میاخېل په وینا، په داسې حال کې چې افغانان له طالبانو سره له مخالفتونو سره سره بیا هم د پاکستان د تیري او یرغل پر وړاندې ودرېدل او غږ یې اوچت کړ، خو د طالبانو یو شمېر مشران لا تر اوسه هم غلي دي.

هغه زیاتوي، افغانانو تل فرصتونه پر بحران بدل کړي خو که یو ځل دا فرصت بیا هم پر بحران بدل شي او طالبان د تېر په څېر په خپلو کړنو ودرېږي، عواقب به یې د ټولو لپاره ډېر خطرناکه وي او د موجوده او راتلونکو ټولو ستونزو او مصیبتونو مسوولیت به د طالبانو پر غاړه وي.