محقق: جنرال رازق به د افغانستان په تاریخ کې ځلانده پاتې شي

شاه محمود میاخېل د شنبې په ورځ (د تلې ۲۶مه) په خپل اېکس کې وویل، د افغانستان لویې ننګونې د داخلي ستونزو حلول، د یو بل منل او د نفې او انحصار سیاست له‌منځه وړل دي او په وینا یې دغه ننګونې له یوه اساسي قانون پرته نه‌شي حلېدلای.

د میاخېل په خبره، طالبان د لویې جرګې، اساسي قانون، د خلکو د حقه حقونو او سیاسي فعالیتونو مخالف دي، خو واقعیت دا دی لکه څنګه چې څوک د طالبانو حاکمیت نه‌شي نفې کولی، طالبان هم د ملت غوښتنې نه شي نفې کولی او ملت باید په ټولو مسایلو کې د نظر، تایید او وینا حق ولري.

هغه همداراز زیاته کړې: «طالبانو له افغانستان نه یو لوی زندان جوړ کړی او د دغه حالت دوام به نیابتي رقابتونو او جګړو ته زمینه مساعده کړي لکه چې د تېرې اوونۍ حالاتو وښودله؛ افغانان هم مړ دي او هم پړ دي.»

د شاه محمود میاخېل په وینا، په داسې حال کې چې افغانان له طالبانو سره له مخالفتونو سره سره بیا هم د پاکستان د تیري او یرغل پر وړاندې ودرېدل او غږ یې اوچت کړ، خو د طالبانو یو شمېر مشران لا تر اوسه هم غلي دي.

هغه زیاتوي، افغانانو تل فرصتونه پر بحران بدل کړي خو که یو ځل دا فرصت بیا هم پر بحران بدل شي او طالبان د تېر په څېر په خپلو کړنو ودرېږي، عواقب به یې د ټولو لپاره ډېر خطرناکه وي او د موجوده او راتلونکو ټولو ستونزو او مصیبتونو مسوولیت به د طالبانو پر غاړه وي.

دوی زیاتوي دا پروسه به د لړم میاشتې له ۵ څخه تر ۲۰ پورې په نوبت سره ورکړل شي.

د طالبانو د مالیې وزارت د شنبې په ورځ، د تلې په ۲۶مه، په یوې اعلامیه کې ویلي چې د دې څلورو وزارتونو تقاعد شوي کسان باید د خپلو معاشونو د تادیې پروسې بشپړولو لپاره په ټاکل شویو نېټو کې د تقاعد د خزانې عمومي ریاست ته مراجعه وکړي.

ددغه وزارت د اعلامیې له مخې، د دې وزارتونو تقاعد شوي کسان پنځه ورځې وخت لري چې د تقاعد د خزانې ریاست ته مراجعه وکړي ترڅو د خپلو معاشونو د تادیې پروسه بشپړه کړي.

حنیف اتمر د خپلې وینا پرمهال د پاکستان له خوا پر افغانستان بریدونو ته په اشارې وویل، هغه نظام چې خلک او نړۍ ترې ناخوښه وي، مشروعیت ونه لري او اساس یې په ظلم اېښودل شوی وي له خپلې خاورې د دفاع توان نه لري.

نوموړي زیاته کړه:« ایا طالبان په نړۍ کې داسې یو نظام پیژني چې هغه پر ظلم ولاړ اوسي، پر خپلو خلکو ظلم وکړي، مشروعیت ونه لري، خلک ترې خفه وي او نړۍ ترې خفه وي، هغه دې دوام وکړي، هغه دې دا توان ولري، چې د خپل هېواد څخه دفاع وکړي؟»

نوموړي وویل، د طالبانو د ظلم په وړاندې باید په ملي حرکت او یووالي سره اقدام وشي.

نوموړي دا هم وویل، چې د افغانستان د بحران یوازېنۍ لار بین الافغاني مذاکرات دي.

احمد مسعود زیاته وویل:«په افغانستان کې د هرې ستونزې حل زموږ په یووالي کې دی. په هېڅ بهرنۍ تګلاره، هېڅ بهرنۍ نسخه کې زموږ د هېواد د ستونزې حل نشته. د افغانستان د ستونزې حللاره زموږ خپل لاس کې ده. د افغانستان د ستونزې حل ستاسو مشرانو په لاس کې دی.»

نوموړی وايي، د افغانستان د کړکېچ د حل او راتلونکي لپاره باید په یوه خوله او یووالي سره تګلاره جوړه شي.

نوموړي په خپله وینا کې پر افغانستان د پاکستان د بریدونو په اړه هېڅ یادوونه ونه کړه.

د پاکستان فدرالي عوایدو بورډ (ایف‌بی‌ار) د ۲۰۲۴-۲۰۲۵ مالي کال د وروستیو شمېرو له مخې د غلام خان له لارې له افغانستان څخه هر کال په اوسط ډول ۱۰۹،۸۰ میلیونه ډالر واردات او ۲۴۰،۳۳ میلیونه ډالر صادرات ترسره شوي دي.

د دغې ادارې د معلوماتو له مخې د خرلاچي سوداګریزې لارې له لارې هر کال په اوسط ډول ۳۸،۳۰ میلیونه ډالر واردات او ۳۲،۲۷ میلیونه ډالر صادرات کېږي.

همدراز د چمن سوداګریزې لارې له افغانستان سره کلني ۲۸۹،۸۰ میلیونه ډالر واردات او ۲۶۵،۰۶ میلیونه ډالر صادرات ثبت شوي دي.

د پاکستان فدرالي عوایدو بورډ د معلوماتو له مخې د تورخم له لارې هر کال په اوسط ډول ۳۲۸،۶۶ میلیونه ډالر واردات او ۷۶۶،۶۲ میلیونه ډالر صادرات ترسره کېږي.

د پاکستاني ادارو د شمېرو له مخې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د څلورو مهمو سوداګریزو لارو له لارې هر کال په اوسط ډول ۷۶۶،۵۶ میلیونه ډالر واردات او ۱۵۰۴،۲۷ میلیونه ډالر صادرات کېږي۔

څو ورځې وړاندې په تورخم او سپین بولدک ولسوالیو کې ځینو افغان سوداګرو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و چې د پاکستان حکومت د کراچۍ بندر ته ویلی، چې تر امرثاني پورې دې د افغان سوداګرو سوداګریز توکي نه باروي د طالبانو او پاکستان ترمنځ له جګړې وروسته پاکستان د تورخم او چمن لارې هم تړلې دي.

افغان سوداګرو د طالبانو او پاکستان له حکومتونو وغوښتل، چې سیاست دې له سوداګرۍ جدا وساتي او د سوداګرۍ مخنیوی دې نه کوي.