احمد مسعود: د افغانستان کړکېچ په بهرنۍ نسخه نه حل کېږي

د پاکستان فدرالي عوایدو بورډ (ایف‌بی‌ار) د ۲۰۲۴-۲۰۲۵ مالي کال د وروستیو شمېرو له مخې د غلام خان له لارې له افغانستان څخه هر کال په اوسط ډول ۱۰۹،۸۰ میلیونه ډالر واردات او ۲۴۰،۳۳ میلیونه ډالر صادرات ترسره شوي دي.

د دغې ادارې د معلوماتو له مخې د خرلاچي سوداګریزې لارې له لارې هر کال په اوسط ډول ۳۸،۳۰ میلیونه ډالر واردات او ۳۲،۲۷ میلیونه ډالر صادرات کېږي.

همدراز د چمن سوداګریزې لارې له افغانستان سره کلني ۲۸۹،۸۰ میلیونه ډالر واردات او ۲۶۵،۰۶ میلیونه ډالر صادرات ثبت شوي دي.

د پاکستان فدرالي عوایدو بورډ د معلوماتو له مخې د تورخم له لارې هر کال په اوسط ډول ۳۲۸،۶۶ میلیونه ډالر واردات او ۷۶۶،۶۲ میلیونه ډالر صادرات ترسره کېږي.

د پاکستاني ادارو د شمېرو له مخې د پاکستان او افغانستان ترمنځ د څلورو مهمو سوداګریزو لارو له لارې هر کال په اوسط ډول ۷۶۶،۵۶ میلیونه ډالر واردات او ۱۵۰۴،۲۷ میلیونه ډالر صادرات کېږي۔

څو ورځې وړاندې په تورخم او سپین بولدک ولسوالیو کې ځینو افغان سوداګرو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و چې د پاکستان حکومت د کراچۍ بندر ته ویلی، چې تر امرثاني پورې دې د افغان سوداګرو سوداګریز توکي نه باروي د طالبانو او پاکستان ترمنځ له جګړې وروسته پاکستان د تورخم او چمن لارې هم تړلې دي.

افغان سوداګرو د طالبانو او پاکستان له حکومتونو وغوښتل، چې سیاست دې له سوداګرۍ جدا وساتي او د سوداګرۍ مخنیوی دې نه کوي.

په سپین بولدک ولسوالۍ کې طالب مسولینو ځايي خبریالانو ته ویلي، چې نن د شنبې په ورځ هم د تېرې ورځې په څېر د سپین بولدک له لارې یو شمېر افغان کډوالې کورنۍ بېرته هېواد ته راستانې شوې دي.

په سپین بولدک کې د کډوالو سرحدي امریت چارواکو ویلي، چې د سپین بولدک له لارې د تېرې ورځې راهیسې ۷۵۰ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۳۵۶۰ کسانو ته رسیږي له پاکستان نه راستنې شوې دي.

ځايي طالبانو ویلي، چې له پاکستان سره تر جګړې وروسته د سپین بولدک لاره په بشپړ ډول د هر ډول ترانزیټ او تګ راتګ پر مخ تړل شوي ده، خو یوازې تېره ورځ او نن د پاکستان له خوا افغان کډوالو ته افغانستان ته د داخلېدو اجاره ورکړل شوې ده.

د طالبانو د ۲۰۵ قول اردو د شپږمې سرحدي لوا ویاند عبیدالله د طالبانو ترواک لاندې ملي ټلویزیون ته ویلي، چې له پاکستان سره د اوربند د پای ته رسیدو وروسته کومه نښته نه ده شوې،‌ خو طالبانو ته د تیارسۍ حالت امر شوی دی.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت مرستیال محمد نبي عمري نن شنبه، د تلې ۲۶مه، په خوست کې د طالبانو د نوي والي په پېژند غونډه کې د وروستیو نښتو له امله پر پاکستان توندې نیوکې وکړې.

محمد نبي عمري وویل چې پاکستان ته کافر نشو ویلی خولې مو وړې دي، خو یرغل ګر ورته ویلی شو، هغه زیاته کړه چې که یو ځل مو ورباندې د متجاوز او یرغل ګر فتوا صادره کړه بیا به خلاص نه شي «نو خدای دی وکړي چې له عقل څخه کار واخلي.»

محمد نبي عمري نیوکه وکړه، چې پاکستان د تحریک طالبان پاکستان شرعي او قانوني غوښتنې ونه منلې او ځینو مخالفتونو له امله وډار شول.

عمري وویل:« ټي ټي پي نه مونږ جوړه کړې، نه مو یې ملاتړ کړی او نه زمونږ په وخت کې جوړه شوې ده.»

نوموړی په دې باور دی، چې د پاکستان پوځ دا هر څه په خپله خوښه نه، بلکې د ټرمپ په امر ترسره کوي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت مرستیال د پاکستان پر لومړي وزیر شهباز شریف هم سختې نیوکې وکړې او په مصر کې یې ټرمپ ته د شهباز شریف له لوري بې حده چاپلوسي یاده کړه او وې ویل: «کاش چې د مسلمان نوم نه وای ورپورې.»

عمري همدراز وايي، چې فکر کوي چې وروستي کړکېچ کې دا زمینه برابره شوې څو له پاکستان څخه د افغانستان نیول شوې خاوره چې ډیورنډ کرښه پرې تېره شوې بېرته ترلاسه شي.

دا لومړی ځل دی، چې د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني ته نږدې څېره او مرستیال یې د پاکستان پر وړاندې داسې توندې نیوکې کوي.

څو ورځې وړاندې پکتیکا ته د سفر پر مهال یوې ولسي غونډه کې سراج الدین حقاني د پاکستان په اړه له څه ویلو ډډه کړې وه او وروستیو نښتو ته یې هېڅ کومه اشاره نه درلوده.

د دغه وزارت په خبرپاڼه کې راغلي چې روسي او چینايي چارواکو پرون جمعه د افغانستان په ګډون په سیمه کې د امنیتي همکاریو د پراختیا په تړاو خبرې کړي دي.

د سرچینې د معلوماتو له مخې، د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف هم په دې لیدنه کې حضور درلود.

د روسیې د بهرنیو چارو وزارت همدا شان ویلي چې مسکو غواړي د ملګرو ملتونو، برېکس او جي ۲۰ سربیره په نورو نړیوالو سازمانو کې هم له چین سره ګډ کار او خپله همکاري پراخه کړي.

مسکو ټینګار کوي چې «مسکو او بېجینګ د نړۍ د لوېدیځ او ختیځ هېوادونو ملاتړ کوي او غواړي په نړۍوالو مسایلو کې د دغه هېوادونو غږ لا پیاوړي شي.

روسیه او چین له طالبانو سره نږدې سیاسي او اقتصادي اړیکې لري، خو یوازې مسکو طالبان په رسیمت پیژندلي دي.‎

د مجاهد په خبره افغانستان د یوه خپلواک هېواد په توګه غواړي چې له ټولو هېوادونو سره پر متقابل درناوړي ولاړې او ټینګې اړیکې ولري.

مجاهد وايي، هند په سیمه کې مهم هېواد دی او د دوی اړیکې بیخي بېلې او له پاکستان سره هیڅ تړاو نه لري. نوموړي ټینګار کړی چې طالبان د خپلې تګلارې له مخې له ټولو هېوادونو سره ښې اړیکې غواړي او دا خبره یې وړاندې پاکستان ته هم کړې وه.