ذبیح الله مجاهد: له هند سره د افغانستان اړیکې د پاکستان پر ضد نه دي

د یاد سازمان د بیان له مخې چې پرون خپور شوی، دا پروګرام ځینې ځانګړي شرطونه او محدودیتونه لري. یو محدودیت یې دا دی، چې له افغانستان څخه الوتنې نه لري.

دا الوتنې هغه مهال له کډوالو سره مرسته کوي، چې د هغه پاسپورټ او وېزه تایید شوې وي. دا پروګرام یوازې هغو افغانانو ته ځانګړی شوی، چې له افغانستان څخه دباندې اوسېږي.

ویل شوي، دا ملاتړ یوازې د امریکا د ځانګړي مهاجرتي ویزې (SIV) لرونکو لپاره دی او د P، P2 او P3 کیس لرونکي افغانان په‌کې نه دي شامل.

افغان ایواک وايي، سره له دې چې د افغان کډوالو د لېږد بهیر د ډونالد ټرمپ د یوه فرمان له مخې ودرول شوی، خو یو شمېر غیر دولتي ادارو بیا هم لږ تر لږه ۵ زره افغانان مستقیمآ امریکا ته وړي دي.

دا اداره ټینګار کوي، چې دا بهیر باید د امریکا د حکومت په ملاتړ بېرته پیل شي، ځکه زرګونه نور افغان پناه‌ غوښتونکي اوس هم په افغانستان کې پاتې دي، امریکا ته د تلو په تمه دي او غواړي چې خوندي ځای ته ولېږدول شي.

د غونډې ویناوالو د ازبکي ژبې د اوسني وضعیت په اړه خبرې وکړې او ټینګار یې وکړ چې د دې ژبې پياوړتیا، پراختیا او تدریس ته باید جدي پاملرنه وشي. هغوی زیاته کړه، د داسې فرهنګي پروګرامونو دوام کولای شي د ژبو او کلتورونو تر منځ د پوهاوي او ورورولۍ فضا نوره هم پیاوړې کړي.

په دغه نمانځغونډه کې د ازبکي دودیزو خوړو، خطاطۍ، نقاشۍ، کتابونو، پخوانیو جامو او غاليو نندارتون هم جوړ شوی و.

د افغانستان پخواني حکومت په ۱۳۹۹کال کې د تلې ۲۹مه د «ازبکي ژبې ملي ورځ» نومولې وه، او له هغه را وروسته هر کال دننه او بهر د افغانستان ازبک فعالان دا ورځ لمانځي.

ازبکي ژبه د افغانستان له مهمو ژبو څخه ده، چې په رسمي توګه د هېواد د دریمې لویې ژبې په توګه پېژندل کېږي. دا ژبه د ترکي ژبو له کورنۍ څخه ده او په شمالي ولایتونو لکه فاریاب، جوزجان، سرپل، بلخ، تخار او سمنګان کې د پراخې ازبک ټولنې له‌خوا ویل کېږي.

ازبکي ژبه د افغانستان د اساسي قانون له مخې د پښتو او دري تر څنګ د رسمي او تدریسي ژبو په ډله کې راځي. ازبکان د افغانستان د کلتوري، ادبي او سیاسي ژوند مهم برخه وال ګڼل کېږي او د دوی ژبه د هېواد د ژبني تنوع یوه بډایه برخه جوړوي.

د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې، سره له دې چې د حماس او اسراییل تر منځ اوربند شوی، خو د جګړې له امله ډېرې لارې ویجاړې شوې او هغه اصلي لارې چې شمالي غزې ته رسېږي، لا هم تړلې دي.

د خوړو نړیوال پروګرام په وینا، د جګړې تر پای وروسته هره ورځ شاوخوا ۵۶۰ټُنه خوراکي توکي غزې ته لېږدول کېږي، خو دا اندازه لا هم د بشري اړتیاوو د پوره کولو لپاره کافي نه ده.

د ملګرو ملتونو د بشري چارو مشر ټام فلېچر ویلي، چې د پراخې لوږې، بې‌کوره‌توب او د بنسټیزو خدمتونو د ړنګېدو د مخنیوي لپاره باید هره اونۍ زرګونه موټر په مرستو بار غزې ته داخل شي.

د سرچینو په وینا، دا لیدنه «اسانه نه وه». که څه هم د خبرو پر مهال څوک نه غږېدل، خو ټرمپ جدي او پرېکړه‌ کوونکی ښکاره کېده. یوې بلې سرچینې دا لیدنه «ناوړه» بللې ده.

راپور زیاتوي، زیلینسکي په ټینګار سره غوښتنه کړې وه چې اوکراین ته د «تاماهاوک»توغندیو مرسته وشي، خو ټرمپ له دې غوښتنې سره مخالفت وکړ او هېڅ انعطاف یې ونه ښود.

د باخبره سرچینو له قوله، ټرمپ ټینګار وکړ چې د روسیې په اړه باید ډيپلوماتیکو هڅو ته لومړیتوب ورکړل شي، او د تاماهاوک توغندیو ورکول ممکن د دې هڅو د زیان سبب شي.

د اکسیوس د راپور له مخې، زیلینسکې له ټرمپ سره د لیدنې تر پای وروسته سمدستي له اروپايي مشرانو سره په یوه ویډیويي غونډه کې خبرې وکړې. د راپور له مخې، د اروپايي هېوادونو یو شمېر مشران د ټرمپ د ظاهراً بدل شوي دریځ له امله حیران شوي وو.

ټرمپ له وړاندې هم ویلي و، چې غواړي د روسیې او اوکراین ترمنځ جګړه د خبرو له لارې پای ته ورسوي، خو د هغه وروستي دریځ د واشنګټن او کیف اړیکې یو ځل بیا له ابهام سره مخ کړې دي.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته د جمعه په ورځ (د تلې ۲۵مه) ویلي،

چې طالب استخبارات یې دفتر ورغلي او د دوی نشرات یې تر نامعلومې مودې پورې بند کړي.

که څه هم د نشراتو بندېدو اصلي لامل روښانه نه دی؛ خو یوې بلې سرچینې ویلي، چې کیدای شي دا پرېکړه د ځینو خپرو شویو مطالبو یا د طالبانو د پالیسو خلاف نشراتو له امله شوې وي.

د طالبانو حکومت د دې موضوع په اړه رسمي څرګندونې نه دي کړې.

دغه ټلویزیون د افغانستان له مهمو تلویزیونونو څخه ګڼل کېږي او د هېواد په بیلابیلو سیمو کې پراخ لیدونکي لري.

د بیان ازادۍ ملاتړي فعالان او خبریالان اندېښنه لري، چې دا اقدام به د رسنیو پر ازاد فعالیت منفي اغېز وکړي او د خبریالانو پر فضا نور فشارونه زیات کړي.