ناټو چارواکي:د وسلو لوړو بیو د امنیت د ټینګښت برخه کې د سازمان هڅې له خنډ سره مخ کړې

د ملګرو ملتونو د ماشومانو وجهي صندوق ویلي دي چې، «د ماشومانو بې وزلي باید یو ځل او د تل لپاره پای ته ورسیږي.»

د یونیسف د راپور له مخې، ماشومان د نړۍ د نفوس یو پر دریمه برخه او د نړۍ د خورا بې وزلو نفوس ۵۰ سلنه جوړوي.

د دغه راپور له مخې، تر ۹۰ سلنه زیات ماشومان په افریقا او سویلي اسیا کې په بې وزلۍ کې ژوند کوي.

د یونیسف اجرایوي مشر کټریل راسل وايي، په تېرو څو کلونو کې د کرونا ناروغي، جګړې، د اقلیم بدلون او اقتصادي ناورین د ماشومانو د بې وزلۍ د دوام لامل شوی دی.

په همدې حال کې په افغانستان کې اقتصادي ناورین په تېره بیا د طالبانو له واکمنۍ وروسته یو له هغو لاملونو څخه دی چې د بې وزلو ماشومانو شمېر یې زیات کړی دی.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو صندوق وايي، په افغانستان کې شاوخوا ۱۶ میلیونه ماشومان ساتنې او بشري مرستو ته اړتیا لري.

د بې وزلۍ او وزګارۍ زیاتوالی په افغانستان کې د کاریګرو ماشومانو د زیاتیدو لامل شوی دی.

د یونیسف د شمېرو له مخې په افغانستان کې له هرو پنځو ماشومانو څخه یو یې کار ته اړ دی.

د دغه سازمان په وینا «د دغو ماشومانو ۲۲ سلنه په خطرناکو او وژونکو کارونو بوخت دي.»

په کابل کې د دغه سازمان دفتر همداراز وايي چې، په دغه هېواد کې د ماشومانو د کار حالت مخ په خرابېدو دی.

برلین درې ورځې وړاندې اعلان وکړ، چې له روم سره خپل هغه دوطلبانه تړون ځنډوي چې له مخې یې ایټالیا ته تازه رسېدلي پناه غوښتونکي مني.

د اروپايي اتحاديې د پيوستون د پلان له مخې جرمني ژمنه کړې وه، چې د ايټاليا په څېر له هغو هېوادونو څخه چې د مهاجرو تر فشار لاندې دي ۳۵۰۰ کسان ومني.

جرمني وايي ايټاليا د دوبلين د مقرراتو له مخې خپل مکلفيتونه نه دي پوره کړي، چې له مخې يې د اروپايي ټولنې غړي هېواد ته د لومړي ځل رسيدو پر مهال د پناه غوښتنې درخواستونه پروسس کوي.

خو د جرمني د کورنیو چارو وزیرې نانسي فایزر د جرمني خبري اژانس ARD ته وویل، چې د ایټالیا کوچني ټاپو لامپډوسا ته د زرګونو مهاجرو وروستي رسیدل په دې مانا دي چې جرمني به یې د پناه غوښتنې خواست ومني.

مېرمن فایزر زیاته کړه: «زموږ د دې پروګرام د ځنډولو دلیل دا دی چې ایټالیا د ډوبلین د کړنلارې پر اساس د خلکو (پناه غوښتونکو / کډوالو) منلو ته هیڅ لیوالتیا نه ده ښودلې. ښکاره ده چې موږ به په خپلې ژمنې عمل کوو».

د ایټالیا لومړۍ وزیرې جورجیا ملوني د جمعې په ورځ له اروپايي ټولنې وغوښتل، چې د اړتیا پر مهال دې د مدیترانې سمندرګي له لارې د شمالي افریقا د کډوالو د مخنیوي لپاره یو سمندري ماموریت جوړ کړي.

هغې د ايټاليا لامپدوسا ټاپو ته د مهاجرينو د راتګ د زياتوالي په غبرګون کې د سختو اقداماتو ژمنه وکړه. دې ټاپو ته د ۷ زره کډوالو په راتګ سره، ځایي سیاستوالو د مرستې غوښتنه وکړه.

د انسا خبري اژانس د شنبې په ورځ راپور ورکړ، چې د ایټالیا ساحلي ساتونکو په یوه کښتۍ چې کډوال یې دې ټاپو ته لیږدول یو نوی زیږیدلی ماشوم موندلی دی.

د مدیترانې سمندرګي له دانیل توپان څخه راپورته شوی باران شپږ ورځې مخکې د لیبیا په ختیځ کې د مرګونو سیلابونو لامل شو.

دغه سېلاب دوو بندونه مات او د څومتره لوړو اوبو په کچه سېلاب یې د ساحلي ښار درنا په لور جوړ کړ. دې سېلاب په خپله لار کې ټوله محله ویجاړه او ډېری اوسیدونکي یې له ځان سره سمندر ته یووړل.

د ژغورنې ډلې له دې سېلاب شپږ ورځې وروسته هم د مړو او ورکو کسانو د لټون هڅې کوي .

د بې پولې ډاکټرانو بیړنۍ څانګې مشره کلر نیکولټ وایي، چې ژغورونکو د جمعې په ورځ «ډېر مړي» موندلي او لاهم د لټون په حال کې دي.

هغې اسوشیټډپرس ته وویل : «دا لوړه شمېره دی... له بده مرغه سمندر لا هم ډېر مړي د باندې را غورځوي».

هغې وویل، چې لا ډېرو مرستو ته اړتیا ده، په ځانګړې توګه هغو کسانو ته چې خپلې کورنۍ یې له لاسه ورکړې سملاسي رواني مرستو ته اړتیا لري.

میرمن نیکولټ زیاته کړه ، د دې مړو ښخول یوه لویه ننګونه ده.

د ټولیز امنیت تړون په یوه خبرپاڼه کې ویلي دي، چې د دې عملیاتو یو هدف د مخدره موادو د نړیوالو قاچاقي ډلو ځپل وو.

دوی د جمعې په ورځ- د وږي په ٢٤مه - په خبرپاڼه کې ویلی، دغه عمليات د امنيتي ارګانونو، د سرحدي او ګمرکي مسوولانو او د چين او ايران د څارونکو په شتون کې ترسره شول.

ارمنستان، بیلاروس، قزاقستان، قرغزستان، روسیه او تاجکستان د ټولیز امنیت تړون غړي دي. دغو هېوادونو تېر کال افغانستان ته څېرمه څو پوځي تمرينونه هم کړي وو.

د ټولیز امنیت تړون په خبرپاڼه کې راغلي، چې په سیمه کې د نشه يي توکو پر وړاندې د مبارزې په عملیاتو کې ۳۹۹ تنه د نشه يي توکو د قاچاق په تړاو نیول شوي، چې له دې ډلې ۴۴ تنه یې مخکې هم څارل کېدل.

همداراز ۴۸ میله سپکې او درنې وسلې او څه باندې ۲۸ زره مختلف مهمات نیول شوي دي.

په دغو عملیاتو کې د ټولیز امنیت تړون له ۱۲ زرو څخه زیاتو ځواکونو برخه اخیستې وه.

د ملګرو ملتونو د مخدره موادو او جرمونو پر وړاندې د مبارزې دفتر د یکشنبې په ورځ (د وږۍ ۱۹مه) اعلان وکړ، چې په افغانستان او سیمه کې د شیشې یا میتامفتامین په نوم نشه يي موادو قاچاق دولس برابره زیات شوی دی.

په راپور کې ویل شوي، چې د نشه يي توکو د تولید پرضد طالبانو د مشر له حکم وروسته د کوکنارو تولید کم خو د شیشې قاچاق او تولید زیات شوی دی.

د ملګرو ملتونو د نشه يي توکو او جرمونو پر وړاندې د مبارزې اداره وايي، د نړۍ په ۱۶ هېوادونو کې د افغانستان د شیشې بیلګې موندل شوې دي.

د ښاغلي اردوغان دا ځواب د ترکیې په هکله د اروپايي پارلمان د راپور په غبرګون کې و.

رجب طیب اردوغان تېرو میاشتو کې له بیا ولسمشر کېدو راهیسې له اروپايي ټولنې سره د ترکیې یوځایولو هڅې بیا پیل کړې دي.

خو اروپايي پارلمان د سپټمبر پر ۱۳ خپل کلني راپور کې ویلي، انکره او بروکسل باید له اروپايي ټولنې سره د ترکیې له غړیتوب پرته د همکارۍ پراخولو لارې پیدا کړي.

اروپايي پارلمان دا هم ویلي، چې دمګړۍ له دې ټولنې سره د ترکیې د ګډېدو امکان نشته.

اروپايي پارلمان له ترکیې غواړي چې له ناټو سره د سوېډن د غړیتوب ملاتړ وکړي او زیاتوي چې له دې تړون سره د یو هېواد یوځایېدل له اروپايي ټولنې سره د بل هېواد په غړیتوب ترلاسولو پوري تړاو نه لري.

د ترکیې ولسمشر څو میاشتې مخکې له اروپايي ټولنې وغوښتل چې د ترکیې غړیتوب ته خپل ور پرانیځي او په بدل کې به دوی په ناټو کې د سوېډن د غړیتوب ملاتړ وکړي.

رجب طیب اردوغان د اروپايي ټولنې دې راپور ته په غبرګون کې وايي، چې دا ټولنه له ترکیې د بېلتون هڅه کوي: موږ د دې بدلونونو په برخه کې خپله ارزونه کوو او که اړتیا وه موږ هم له اروپا سره لار بېلوو.

تر دې مخکې د ترکیې بهرنیو چارو وزارت هم د اروپايي ټولنې راپور له تورونو او بې انصافه قضاوت ډک بللی و.