طالبانو یو شمېر پخوانیو حکومتي چارواکو ته د خوندیتوب کارتونه ورکړل

د نوموړي په خبره، «د تلپاتې پرمختګ لپاره دا ضروري ده چې موږ د سیمه ییز یوځایتوب یا ادعام بهیر کې افغانستان په کارند ډول فعال کړو.»

هغه داهم وویل چې له پېجلو ننګونو سره د مخامختیا په حالت کې د افغانستان ګڼ توکمه ټولنه یوازې نشي پرېښودلی چې له پېړیو راهیسې ور سره ګاونډ کې ژوند کوي.

نوموړی دا هم وویل چې په افغانستان کې د ټولنیزو او اقتصادي ستونزو د حل لپاره له افغانانو سره دا ټولنه په ګډه خپله بشرپاله مرسته ډېره کړي.

د ازبکستان ولسمشر په داسې مهال د ایکو غونډو کې د طالبانو پر ګډون ټینګار کوي چې تر دې ناستې مخکې د نوموړي د رسنیو دفتر مشر شېرزاد اسدوف وویل، افغانستان د ایکو تړون غړی دی، خو په دغه هېواد کې د سیاسي بدلون له امله د تړون په چارو کې فعالیت نشي کولی.

نوموړي ازبکستان ورځپاڼې ته ویلي، ایکو کې به هغه وخت د طالبانو د ګډون امکان وي چې د دې تړون غړي یوې اجماع ته ورسېږي او لا یې هم نړیواله ټولنه په رسمیت وپېژني.

د ایکو په نوم د اقتصادي همکاریو سیمه ییزه ټولنه کې اذربایجان، افغانستان، ایران، قزاقستاد، قرغزستان، پاکستان، تاجکستان، ترکمنستان او ترکیې هېوادونه غړي دي.

دا ټولنه پر ۱۹۹۴ کال ایران، ترکیې او پاکستان جوړه کړه او مرکزي دفتر یې هم تهران کې دی.

افغانستان او د پخواني شوروي ۷ نور هېوادونه پر ۱۹۹۲ کال ور سره یو ځای شول.

د متحده ایالتونو د بهرنیو چارو وزیر انټوني بلینکن اود دفاع وزیر لویډ اسټین د جمعې په ورځ(د لړم پ ۱۹مه) په ډیلي کې د ۲+۲ خبرو اترو په چوکاټ کې د خپلو هندي سیالانو سابر امانیام جایشنکر او راجنات سینګ سره وکتل.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت په وېبپاڼه کې د دې ناستې ګډه اعلامیه خپره شوې چې پکې راغلي: «وزیرانو له طالبانو وغوښتل چې پر خپلو ژمنو ودریږي او اجازه ور نه کړي چې د افغانستان خاوره د کوم کس یا ډلې لخوا د بل هېواد د امنیت د ګواښلو لپاره استعمال شي».

په دغه اعلامیه کې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د ۲۵۹۳ پریکړه لیک یادونه شوې، چې له مخې یې د افغانستان خاوره باید د ترهګرو په پناه ځای بدله نه شي او نه باید د نورو هېوادونو د ګواښلو لپاره وکارول شي.
طالبان پر افغانستان د بیاځلې واکمنیدو راهیسي په دغه هېواد کې د امنیت او سولې د ټینګښت ادعاوې کوي، خو د نړیوالو او سیمه ییزو سازمانونو د راپورونو له مخې دا مهال په افغانستان کې ترهګرې ډلې فعالې دي.

د امریکا او هند د بهرنیو چارو او دفاع وزیرانو ژمنه وکړه چې د یوه باثباته افغانستان په هدف به د افغانستان په اړه خپلو سلا مشورو ته دوام ورکړي.

طالبانو ته نژدې المرصاد وېبپاڼه کې نن شنبه د لړم ۲۰ مه د «پاکستان او داعش د یوې سکې دوه اړخونه دي » په نوم د پاکستاني طالبانو تحریک د پخواني ویاند احسان الله احسان لېکنه خپره کړې ده.

احسان الله احسان له افغانستان انټرنشنل ـ پښتو سره په خبرو کې هم تایید کړه، چې دغه لیکنه ده کړې ده.

د ټي ټي پي پخوانی ویاند په دغه لېکنه کې وايي چې داعش ژمنه کړې وه چې دغه ډله به د پاکستان لپاره کوم ولایت یا تنظیمي جوړښت نه اعلانوي، خپل تشکیل به تر افغانستان پورې محدودوي او د عملیاتو مرکز به يې په افغانستان کې وي او پاکستان به ورسره یوازې مالي او لوژیستیکي مرستې کوي.

احسان الله احسان د لیکنې په یوه برخه کې لیکي چې دی په دې باور دی چې په افغانستان کې د پاکستان د داعش پروژه ناکام شوه.

خو بیا په بله برخه کې وايي پاکستان اوس هم داعش وسلوال په خپلو مېلمستونونو کې ساتلي او د دوی په فکر په راتلونکي کې به یې په کار شي.

دی وايي د داعش له جوړېدو را هیسې د دې ډلې له مشرانو نیولې تر وسلوالو پورې ټول پاکستانیان دي خو دوی د پاکستان پرځای په افغانستان کې جګړه کوي.

نوموړی د لېکنې په یوه برخه کې لیکلي: «دا خبره له هيچا پټه نه ده چې د داعش خراسان لومړی امیر حافظ سعید اورکزی د پاکستان د استخباراتي ادارې له افسرانو سره د اورکزو ایجنسۍ په ډبوري‌ سيمه کې ناستې درلودې، مخکې له دې چې د داعش خراسان لپاره ولایت اعلان کړي، خبرې اترې او رسمي توافق وشو.»

المرصاد وېبپاڼه په کابل کې د طالبانو واک ته رسېدو سره فعاله شوې ده او د داعش اړوند ټول خبرونه په دغه وېبپاڼه کې نشریږي.

طالبان په دې کار سره غواړي چې د دوی تر کنټرول لاندې په نورو داخلي رسنیو کې د داعش اړوند راپورونه نشر نشي ترڅو عامه فکرونو باندې منفي تاثیر ونه کړي او دغه ډله همیشه کوشش کوي چې خلکو ته وايي په افغانستان کې داعش وسلوال فزیکي حضور نه لري.

احسان الله احسان د پاکستاني طالبانو تحریک یو له فعالو ویاندویانو څخه و، چې په پاکستان کې پر نوبل جایزه کټونکې ملاله یوسفزۍ او پيښور کې پر یو نظامي ښوونځی د خونړي بریدونو مسوولیت یې منلی و.

نوموړی څو کاله وړاندې پاکستاني ځواکونو ته تسلیم شو، خو بیا وروسته داسې راپورونه خپاره شول چې دی د پاکستاني ځواکونو له زندانه تښتېدلی او له دغه هیواده یې پښې سپکې کړې دي.

خو ښاغلي منصور دې مسلې ته له اشارې پرته خپل اېکس کې لیکلي: «دې سفر کې د برېښنا د تړون د تجدید، دبرېښنا د مناسبې تعرفې او ګڼو نورو مسلو په هکله خبرې کوي.»

ایران ته د دغه طالب چارواکي سفر تهران ته د دې ډلې د ریس الوزرا د اقتصادي مرستیال ملا برادر له پنځه ورځني سفر وروسته دی.

ایران د نورو هېوادونو په څېر طالبان په رسمیت نه پېژني خو اقتصادي اړیکي یې ور سره خورا پراخ کړي دي او د ملا برادر په سفر کې هم دواړو لورو د اقتصادي همکارۍ پنځه سندونه لاسلیک کړل.

خو د طالبانو او ایران ترمنځ د اختلاف هم ټکی په هلمند سیند کې د تهران حقابه ده، چې ایراني چارواکي یې بیا بیا غوښتنه کوي او طالبان تورنوي چې ایران ته اوبه نه ور پرېږدي.

د ملابرادر له سفر یوه ورځ وروسته یو ایرانی چارواکی وایي چې، د طالبانو د رییس الوزرا له مرستیال سره د ایران د چاپېریال ساتنې د ادارې د مشر په لیدنه کې د هلمند د اوبو په اړه شفاهي هوکړه شوې ده.

نوموړي ویلي، ملا برادر ژمنه کړې چې د شرایطو په برابرېدو سره به حقابه ورکړل شي.

طالبانو لا په دې تړاو څه نه دي ویلي، خو د تهران دا تور ردوي چې اوبه نه ور پرېږدي.

دوی وايي، د کم ورښت له امله هلمند سیند کې اوبه کمې دي او تر ایران نه رسېږي.

طالبانو تېر دوبی د ایران تخنیکي ډلې ته هم اجازه ور کړه چې د هلمند سیند اوبه له نږدې وګوري.

له هغه مهاله چې د افغان کډوالو د ستنولو خبره پورته شوې؛ نو پاکستاني پولیس چې چېرته افغانان ویني هغوی نیسي، بندیانوی یې او یا یې هم د بډو اخیستو وروسته خوشې کوي.

دغه چاره د پاکستان تر نورو صوبو زیاته په سند کې ډېره ترسره کېږي او په ګڼ شمېر کې افغانان په تېره بیا پښتانه زندانونو ته استول کېږي او په ډله‌ییزه توګه بېرته افغانستان ته شړل کېږي.
هغه افغانان چې تر نیولو وروسته د ساتلو مرکزونو ته وړل کېږي، هلته د دوی د اسنادو بهیر دومره پېچلی او ځنډنی دی چې په څو ورځو او اوونیو کې دغه بهیر نه بشپړیږي، چې په دې توګه ګڼ نیول شوي افغانان هلته تر ډېره ساتل کېږي چې د خوراک، څښاک او دارو درملو اسانتیاوې هم نه لري.
داسې رپوټونه هم شته، چې په نیول شویو کسانو کې د خامې خولې ماشومان هم شته چې کورنۍ یې له حال او احواله خبرې نه وي او هغوی زندانونو او یا هم د ېمرکزونو ته راوړل شوي وي.
تر ډېره افغان کډوال په طالب چارواکو نیوکې کوي، چې د دوی په وینا د هغوی د نیولو، بندي کولو او جبری شړلو په برخه کې یې له ډیپلوماسۍ کار نه دی اخیستی او نه یې هم له ډیپلوماټیکو لارو دغه ستونزه غوڅه کړې.

دوی وايي، اوس چې په دې وروستیو کې طالب مشرانو کومې نارې سورې پیل کړې دي دا له اختره وروسته د نکریزو په مانا دي.