امریکا په سوریه کې د ایران اسلامي جمهوریت پر دوو مرکزونو بریدونه کړي

بلومبرګ په دې راپور کې چې د یکشنبې په ورځ (د لړم ٢١مه) خپور شو، لیکلي چې د حماس پر ضد د اسراییل د جګړې لګښت د اسراییلي حکومت پر بودجه اغېز کړی او د بودجې کسر د تېر کال په پرتله اوه برابره زیات شوی دی.

تر دې مخکې د اسراییل اقتصادي ورځپاڼې کیلکالست د اسراییل له پاره د غزې د جګړې لګښت شاوخوا ۵۱ میلیارډه ډالره اټکل کړی و.

دغې ورځپاڼې لیکلي چې دا اټکل د یوې داسې جګړې له پاره دی چې د ۸ او ۱۲ میاشتو ترمنځ به دوام وکړي او د لبنان د حزب الله، ایران او د یمن د حوثي یاغیانو له ګډون پرته به د غزې تړانګه پورې محدود وي.

وروسته له هغه چې حماس د تلې میاشتې په ۱۵مه پر دغه هیواد برید وکړ، اسراییل خپل هوايي، سمندري او ځمکني بریدونه پیل کړل او لا هم دوام لري.

د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو په وار وار ټینګار کړی چې د حماس تر بشپړې تباهۍ پورې به جګړه روانه وي.

د فلسطین د روغتیا وزارت د شمېرو له مخې پر غزې د اسراییل په بریدونو کې تر اوسه له ۱۱ زرو ډېر کسان وژل شوي دي.

بورل د یکشنبې په ورځ په خپله اېکسپاڼه لیکلي: «اوسنیو جګړو په غزه کې روغتونونه سخت زیانمن کړي او ولسي وګړو او روغتیایي کارکوونکو ته یې درنه مرګ ژوبله اړولې ده.»

سربېره پر دې، ښاغلي بورل په غزه کې د بشري ناورین د ژوریدو په اړه د اروپایي اتحادیې اندېښنه څرګنده کړه او بشري مرستو ته یې د غزې د خلکو په دوامداره، چټک او آزاد لاسرسي ټینګار وکړ.

د اروپايي ټولنې په اعلامیه کې د حماس له خوا له روغتونونو او ولسي وګړو څخه د انساني سپر په توګه کار اخیستل غندل شوي او ټینګار شوی چې ولسي وګړو ته باید د جګړې له سیمې د وتلو اجازه ورکړل شي.

تر دې مخکې حماس د اسراییل ورته تورونه رد کړي وو او له ملګرو ملتونو یې د خپلواکې پلټنې غوښتنه کړې وه.

د اسراییل هوايي بریدونو په پراخه کچه د امبولانس او روغتون په ګډون ولسي بنسټونه په نښه کړي دي.

اسراییلي چارواکي ادعا کوي چې حماس له روغتیایي مرکزونو او امبولانسونو څخه د پوځي موخو له پاره کار اخلي.

اروپايي ټولنې د روغتونونو، روغتیایي وسایلو او د روغتونونو دننه د ولسي وګړو د ساتنې له پاره د نړیوال بشردوستانه قانون پر پلي کېدو ټینګار کړی دی.

د سرشمېرنې دغې ادارې ویلي، چې د نړۍ د نفوسو د زیاتېدو پروسه که څه هم سسته شوې؛ خو بیا هم مخ پر ودې ده.

له دې وړاندې ملګرو ملتونو په ۲۰۲۲ کال کې د اته میلیارده نفوس خبر ورکړی و؛ خو وروسته له یو کاله د امریکا د سرشمېرنې دارې د اتو میلیاردو انسانانو د موجودیت د خبر پخلی کړی دی.

د نړۍ د نفوسو په اړه د څېړنو او څارنې ادارې بیا پر خپلې ویب پاڼې نن ورځ د نړۍ د نفوسو شمېر ۸۰۴۵۳۱۱۴۴۷ ښودلی دی او په دې شمېر کې د انسانانو مرګ او زېږېدو ته په کتو د هرې ثانیې په تېرېدو سره زیاتوالی او کموالی راځي.

دا مهال هندوستان، چین، امریکا او انډونیزیا په ترتیب سره د نړۍ د ډېرو نفوسو درلودونکي هېوادونه دي.

د دوی په وینا په تېرو ۳۶ ورځو کې د روغتیا نړۍوال سازمان په غزه کې پر روغتیايي مرکزونو لږ تر لږه ۱۳۷ بریدونه ثبت کړي دي.

په خبرپاڼه کې راغلي؛ پر روغتیايي مرکزونو او ملکي وګړو برید «د نه منلو وړ» او د نړۍوالو بشري حقونو له قوانینو او کنوانسیونونو سرغړونه ده.

په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې پر الشفاء روغتون د برېښنا د پرې کېدو، د اکسیجن او اوبو د نشتوالي له امله ماشومان مړه شوي او نور ناروغان له خطر سره مخ دي.

د دغه بیان له مخې؛ په تېرو ۳۶ ورځو کې پر روغتیايي مرکزونو په بریدونو کې ۵۶۱ کسان وژل شوي او ۶۸۶ نور ټپیان شوي دي.

دا ګډه اعلامیه د عربي هېوادونو لپاره د ملګرو ملتونو د نفوس وجهي صندوق سیمه ییز رییس لیلا بیکر، د منځني ختیځ او شمالي افریقا لپاره د یونېسېف سیمه ییز رییس عادل خدر او د ختیځ لپاره د نړۍوال روغتیايي سازمان سیمه ییز رییس ډاکټر احمد المندري له خوا خپره شوې.

په بیانیه کې راغلي دي: "موږ پر غزې او شمالي غزې کې د الشفاء روغتون، د ال رینتیسي ناصري د ماشومانو په روغتون، القدس روغتون او نورو باندې د وروستیو بریدونو په اړه چې په پایله کې یې د ماشومانو په ګډون ګڼ شمېر کسان ووژل، خواشیني یو".

په غزه کې طبي کارکونکو د یکشنبې په ورځ وویل چې د الشفاء روغتون، په بیت لاهیا کې د اندونیزیا روغتون او په شمالي غزه کې د القدس روغتون له خدماتو څخه بې برخې دي.

د غزې د روغتونونو مشر خبرداری ورکړی، چې د روغتونونو د خراب حالت له امله د ۶۵۰ ناروغانو ژوند له خطر سره مخامخ دی.

محمد ذکاوت د یکشنبې په ورځ په یوه خبري غونډه کې وویل، چې ۳۶ یې ماشومان له جدي خطر سره مخ دي.

نوموړي په شفاء روغتون کې د څه باندې ۱۵۰۰ بې ځایه شویو کسانو شتون هم تایید کړ او خبرداری یې ورکړ، چې د اوبو نشتوالی او د برېښنا پرې کېدل د هر چا ژوند ګواښلی شي.

د غزې د روغتیا د وزارت ویاند اشرف القدره هم ویلي دي، چې په شفاء روغتون کې د ۴۵ ماشومانو له جملې څخه درې تنه مړه شوي او په لسګونو نور ماشومان له خطر سره مخامخ دي.

د روغتیا نړۍوال سازمان اعلان وکړ، چې له شفاء روغتون سره یې اړیکه پرې شوې او د هغو کسانو په اړه اندېښنه لري، چې هلته بند پاتې دي.

د سره صليب او سرې مياشتې د نړۍوال فدراسيون وياند هم وويل: "له تېرو شپږو یا اوو ورځو راهيسې د قدس روغتون له بهرنۍ نړۍ سره اړيکې پرې شوې او د داخلېدو او وتلو کومه لاره نشته".

د ایکسپرېس ټریبیون د یکشنبې ورځې د راپور له مخې؛ تر دې مخکې څلورمه پېښه هم کراچۍ کې ثبت شوې وه.

افغانستان او پاکستان په نړۍ کې دوه هغه هېوادونه دي چې لا هم پکې ماشومان په پولیو اخته کېږي.

د واکسین پر اهمیت د خلکو نه پوهاوی او په لېرې پرتو سیمو کې د وسلوالو تاوتریخوالی هغه لاملونه دي چې لا هم په دواړو هېوادونو کې ماشومان په پولیو اخته کېږي.