جان اڅکزی: که طالبان اقدام ونه کړي پاکستان به د وسله والو پر پناه ځایونو بریدونه وکړي

نوموړي له جیونیوز سره په مرکې کې ویلي، چې افغان طالبان ښه پوهېږي چې د تحریک طالبان پاکستان وسلوال د دغه هېواد پرضد له کومه ځایه عملیات کوي.

کاکړ زیاته کړه: “ که چېرې پاکستان د داعش ملاتړ وکړي او هغوی هلته لاړ شي په کابل کې چاودنې وکړي؛ نو بیا به د طالبانو او افغانان رویه د پاکستان په اړه څه ډول وي”.

نوموړي ویلي، چې طالبان باید په دې وپوهېږي، چې له افغانستانه څخه یو شمېر خلک راځي او په پاکستان کې چاودنې کوي او خلک وژني ښايي تر یوه حده وزغمل شي؛ خو که چېرې له حده واوړي نو بیا خو یې په اړه تصمیم نیول پکار دي.

هغه زیاته کړې، چې دواړه هېوادونه باید د ښو ګاونډیانو په توګه له یو بل سره چلند وکړي.

کاکړ د طالبانو د ویاند ذبیح الله مجاهد وروستیو څرګندونو ته د غبرګون د نه ښودلو تر څنګ وویل، چې نه غواړي د ځینو خلکو خبرو ته ځواب ووايي.

د پاکستان موقت لومړی وزیر د داعش د ملاتړ خبره پر داسې مهال کوي، چې د تېر کال په وروستیو کې د طالبانو د کورنیو چارو وزرات یو سند په رسنیو کې خپور شو، چې پکې ویل شوي وو، چې د داعش پټنځایونه د ډېورنډ له پولې ښکته غاړې د تیراه او یو شمېر نورو سیمو کې د پاکستان د پوځ په مرسته جوړ شوي دي.

د انوارالحق کاکړ په خبره، پاکستاني طالبان د منځنۍ اسیا هېوادونو کې نه، بلکې په افغان ځمکه کې دي او له هغه ځایه د پاکستان پرضد عملیات پلانوي.

افغان طالبانو د پاکستاني چارواکو دا تورونه تل رد کړي او وایي، هیچا ته اجازه نه ور کوي چې افغانستان د نورو هېوادونو پرضد وکاروي.

طالبان وايي، دوی پاکستان کې امن غواړي او په همدې خاطر یې د واک په لومړیو کې د اسلام اباد او پاکستاني طالبانو د خبرو کوربتوب هم وکړ.

انوارالحق کاکړ هم د جیو نیوز جرګه پروګرام کې ویلي، کله چې دوه کاله مخکې د خبرو تظاهر وشو، نو د ټي ټي پي خلک د کابل په هغو خبرو کې په رڼو سترګو ولیدل شول.

که څه هم طالب چارواکي وايي، پاکستاني طالبان له وزیرستانه دغو خبرو ته ورغلي وو، خو هغه وخت شنونکو ویل، طالبان دې خبرو سره اسلام اباد او نړۍ ته دا پلمه په لاس ور کړه چې ګویا د پاکستاني وسلوالو کوربانه دي.

ښاغلی کاکړ وايي، اوس به افغان طالبان دا پرېکړه کوي چې پاکستاني طالبان اسلام اباد ته سپاري او که پخپله یې پرضد ګام پورته کوي.

هغه ویلي، دا د منلو نه ده چې افغان ځمکه د پاکستان په خلاف کارېږي او افغان طالبان یې ننداره کوي.

محسن داوړ د دوشنبې په ورځ (د لړم په ۲۹مه) پر خپلې اېکس پاڼې لیکلي، چې د دوی د استیناف غوښتنه منل شوې او محکمه به یې په اړه پریکړه وکړي.

څو اونۍ وړاندې د چهارشنبې په ورځ (د لړم په لسمه) یو شمېر پاکستاني سیاستوالو او د بشري حقونو فعالانو د پاکستان له سترې محکمې څخه د افغان کډوالو د ایستلو په اړه د پاکستان د موقت حکومت د فرمان د لغوه کولو غوښتنه وکړه.

د پاکستان قامپاله سیاستوال محسن داوړ، د پاکستان د خلکو ګوند مشر او سناتور فرحت الله بابر او د پاکستان د جماعت اسلامي ګوند پخواني سناتور مشتاق احمد د دې غوښتنې په چمتو کولو مشترک کار کړی.

په وړاندیز کې راغلي، چې له پاکستان څخه د افغان کډوالو د جبري ایستلو حکم د دغه هېواد د اساسي قانون خلاف دی او باید لغوه شي.

تر دې مخکې د چهارشنبې په ورځ (د لړم ۱۷ مه) د پاکستان د سترې محکمې سکرتریت د مهاجرینو د اخراج غوښتنه رد کړه.

خو محسن داوړ د دوشنبې په ورځ (د لړم په ۲۹مه) اعلان وکړ، چې هغه او د هغه یو شمېر همکارانو یې محکمې ته یوه بله غوښتنه کړې او د پاکستان سترې محکمې هغه ومنله.

دوه پاکستاني سیاستوالو فرحت الله بابر او عمر اعجاز ګیلاني له ښاغلي داوړ سره د دې غوښتنې د تنظیمولو لپاره ورغلي وو.

بل خوا د کډوالو د برخې یوه وکیله منیزه کاکړ هم د دغې خبر په اورېدو خوښي ښودلې او ویلي یې دي، چې دا د افغان کډوالو لپاره یو ښه خبر دی.

اوټ لوک د پاکستاني چارواکو په حواله وايي؛ هغه ۱،۴ افغان کډوال چې په دغه هېواد کې د معتبرو اسنادو د درلودونکو په توګه ثبت شوي کولی شي، چې په پاکستان کې پاتې شي.

دغې خبري رسنۍ په پاکستان کې د کډوالو د کمپونو له خراب وضعیت هم یادونه کړې او ویلي یې دي، چې د پاکو اوبو نشتوالی او د روغتیايي خدماتو کمښت د دې سبب شوی، چې افغان کډوال ژر تر ژره ځانونه تورخم ته ورسوي او د ډېورنډ پر فرضي کرښې واوړوي.

له ۱۹۸۰ کال را په دې خوا میلیونونه افغانان افغانستان ته د شوروي اتحاد له ځواکونو را وروسته پاکستان ته کډوال شول او دا شمېره په ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو له خوا د واک د بیا تر لاسه کولو وروسته لا زیاته شوه.

په پاکستان کې د موقت حکومت له واک ته رسېدا وروسته دغه حکومت د کډوالو د ایستلو پلان جوړ کړ او د نومبر له لومړۍ نېټې څخه یې په جبري ډول د کډوالو د ایستلو هڅې پیل کړې.

دا مهال په پاکستان کې پولیس کور په کور ګرځي او د افغان کډوالو اسناد ګوري؛ هغه کډوال چې ټاکل شوي اسناد نه لري په زور له دغه هېواده ایستل کیږي.

تېره اونۍ د امریکا د سولې انسټیټیوټ اعلان وکړ، چې د افغانستان اقتصادي وضعیت له ځوړ سره مخ دی.

په داسې حالاتو کې چې د افغانستان اقتصادي حالت له ځوړ سره مخ دی، د څه باندې یو میلیون کډوالو بېرته راستنېدل به د افغانستان اقتصادي وضعیت لا کړکېچن کړي.

د روغتیا نړۍوال سازمان خبرداری ورکړی، چې د سړې هوا له پیل سره - سره شاوخوا 1.3 میلیونه افغانان له پاکستان څخه افغانستان ته راستنیږي، چې د بد روغتيايي وضعیت وړاندوینه هم کېدی شي.

د افغان کډوالو دا ډول اخراج د نړۍوالو او کورنیو بشري حقونو ډلو له خوا له پراخو نیوکو سره مخ شو؛ خو د پاکستان موقت حکومت ویلي، چې دوی به د ایستلو پلان عملي کوي.

بل خوا په افغانستان کې د طالبانو تر مشرۍ لاندې ادارې ویلي، چې دوی راستنیدونکو افغانانو ته سرپناه او خواړه برابروي.

په تورخم کې یو شمېر موټر چلوونکي د پاکستان له حکومت څخه غواړي، چې د تېر په څېر دې د دواړو هېوادونو تر منځ پر ډېورنډ فرضي کرښه له وېزې پرته د تګ راتګ اجازه ورکړي.

دغه موټر چلوونکي وايي؛ نوي بندیزونه به د دوی پر اقتصاد ناوړه اغېز وکړي ځکه چې د پاسپورټ او وېزو تر لاسه کول اسانه کار نه دی.

د ننګرهار سوداګرۍ او پانګونې خونې د مدیره هیئت غړی وايي؛ پاکستان په وروستیو د افغان سوداګرو پر وړاندې بېلابېلې ستونزې جوړې کړې دي.

زلمی عظیمي وايي؛ پاکستان د افغان سوداګرو سره دښمني شروع کړې. دوی زیاتوي؛ کله د مېوې پر وخت ستونزې جوړوي او کله هم د افغان سوداګرو پر سوداګریزو توکو مالیه لوړوي یا هم په کراچۍ د کې افغان سوداګرو مالونو څخه ډک کانټینرونه ودروي.

د طالبانو د سوداګرۍ سرپرست وزیر څو ورځې وړاندې پاکستان ته تللی و، چې یو سند د درې اړخیزو خبرو اترو په پایله کې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت د سرپرست نورالدین عزیزي، د پاکستان د سوداګرۍ وزیر ګوهر اعجاز او د ازبکستان د لومړي وزیر مرستیال جمشید خواجه‌یوف ترمنځ لاسليک شو.
د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت پر اېکس پاڼه د دې خبر په خپرولو سره ویلي وو، چې د دغې غونډې د پرېکړو له مخې؛ ټاکل شوې د درې ګونو هېوادونو تخنيکي ډلې تر راتلونکې یوې اونۍ پورې د سوداګرۍ او ټرانزيټ اړوند مسايلو د حل په اړه خپل کار پيل کړي.

په تېره میاشت کې د پاکستان موقت حکومت د افغان کډوالو په اړوند بې سارې پرېکړې کړې ده، چې اسلام اباد په چټکۍ سره د افغان کډوالو د ډله ییز اېستل پلان عملي کوي او پرېکړه یې کړې چې له پاسپورټ او وېزو پرته د هر ډول تګ راتګ مخه به نیسي.

اوچا د دوشنبې په ورځ وویل؛ دا پیسې به په ۲۰۲۳ کې په افغانستان کې د ژوند ژغورنې له فعالیتونو سره د مرستې لپاره ولګول شي.

اوچا وايي، چې د افغانستان د بشري مرستو له صندوق تاسیس راهیسې جرمني څه باندې ۲۱۰ میلیونه یورو مرسته کړې ده.

د یادونې وړ ده، چې تېره اونۍ هم اوچا پر نړۍوالې مرستندویه ټولنې غږ کړی، چې که له افغانستان سره بشري مرستې ونه شي، لرې نه ده چې راتلونکی ژمی به په افغانستان کې یو بحراني ژمی وي.