د ای اېس ای پخوانی مشر: هېوادونه باید له طالبانو سره ځانګړې اړیکې ونیسي

نوموړي وويل، چې په شمالي ولايتونو کې د ټي ټي پي په راتګ سره به طالبان دغه سيمه په يوې بلې غزې بدله کړي.

د افغانستان د کار او ټولنيزو چارو پخواني وزير د لیندۍ په ٧مه په دې کنفرانس کې زياته کړه، چې دغه لېږد د ټولو افغانانو لپاره خطرناک دى.

بشیر احمد ته ینج د افغانستان له خلکو وغوښتل چې په شمال کې د پاکستاني طالبانو د ځای پر ځای کېدو پر ضد اعتراض وکړي.

د افغانستان د ستراتیژیکو مطالعاتو د مرکز له خوا د هرات امنیتي غونډه د تاجکستان په پلازمېنه دوشنبه کې د دوو ورځو لپاره جوړه شوې ده.

پخواني جهادي مشر اسماعیل خان هم په دې غونډه کې وویل، چې طالبان هڅه کوي د افغانستان په شمال کې د پاکستاني مهاجرینو په مېشته کولو سره د نفوسو په جوړښت کې بدلون راولي او د هېواد په شمال کې ناامنۍ ته پراختیا ورکړي.
​

پخواني جهادي مشر اسماعیل خان د لیندنۍ په ۷ مه د تاجکستان په پلازمېنه دوشنبه کې د هرات د امنیتي غونډې په دویمه ورځ وویل، چې طالبان به یوازې په منبرونو، جوماتونو او کورونو کې په وهلو ډبولو ظلم سره د مقاومت بنسټ پیاوړی کړي.

اسماعیل خان زیاته کړه: "مقاومت به ظلم له منځه یوسي. د هېواد لومړی مقاومت د همدې ادب پر ​​بنسټ پاتې شو او مخ پر وړاندې روان شو. د نن ورځې مقاومت د همدې عقیدې پر بنسټ ولاړ دی".

هغه زیاته کړه، چې طالبان له خپلو مخالفینو غواړي چې د ژوندي پاتې کېدو لپاره دا ډله ومني.

دغه پخواني جهادي مشر ټینګار وکړ، چې د طالبانو د واکمنۍ په ۸۰۰ ورځو کې بېکاري او بې وزلي خپل اوج ته رسېدلې ده.

پخوانی جهادي مشر اسماعیل خان وايي؛ طالبان هڅه کوي چې د افغانستان په شمال کې د پاکستاني مهاجرینو د ځای پر ځای کولو سره د خلکو جوړښت بدل کړي او د هېواد په شمال کې ناامني رامنځته کړي.

هغه ټینګار وکړ، چې د طالبانو د واکمنۍ پر مهال په افغانستان کې لسګونه زره "ځانمرګي ښوونځي" جوړ شوي، چې د سیمې د هېوادونو امنیت له ګواښ سره مخ کوي.

دغه پخواني جهادي مشر ټینګار کړی، چې دی له هغو مشرانو او سیاستوالو سره بحث او خبرې کوي، چې د افغانستان له سقوط وروسته د طالبانو لاس ته ورغلي.

د هرات د امنیتي کنفرانس یوولسم پړاو "په افغانستان بیا فکر کول، بېلابېلې حل لارې" تر سرلیک لاندې په دوشنبې کې د دوو ورځو لپاره جوړ شوی.

اسماعیل خان څو اونۍ وړاندې له طالبانو سره په جګړه بوخت و، چې له څه مودې مقاومت وروسته په هرات ولایت کې د طالبانو لاس ته ولوېد.

کله چې هرات د طالبانو لاس ته ولوېد، اسماعیل خان د دې ډلې له خوا ونیول شو او څو ورځې وروسته خوشې شو.
​

ښاغلي ګوتریش همداراز ټینګار وکړ چې ملګري ملتونه په سیمه کې د هر اړخیز اوربند د رامنځ ته کولو د هڅو ملاتړ کوي.

د ملګرو ملتونو د سر‌منشي ویاند سټیفن دوجاریک هم اعلان وکړ چې انتونیو ګوتریش له ټولو هیوادونو غواړي چې د دې شخړې د پای ته رسولو له پاره له خپل اغېز څخه کار واخلي او د دوو دولتونو د حل لارې ملاتړ وکړي.

رویټرز تر دې وړواندې راپور ورکړی و چې سپینې ماڼۍ ویلي چې په غزه کې د جګړې دواړو خواوو پر اوربند هوکړه کړې ده. په همدې حال کې الجزیرې خبر ورکړی، چې اسراییل د نورو یرغمل شویو د تبادلې له پاره دوه ورځنی اوربند منلی دی.

د نوې هوکړې له مخې به هره ورځ د اوربند غځولو له پاره د حماس ۱۰ تنه یرغمل شوي او ۳۰ تنه فلسطیني بندیان خوشي کیږي.

دغه پرلت وهونکي چې له تېرو ۳۹ ورځو راهیسې یې د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه د پاسپورټ او ویزې د جبري کیدو په غبرګون پرلت وهلی، وايي‌ له خپلې مبارزې نه پرشا کیږي.

د چمن د لغړي اتحاد مشر غوث الله وايي اجازه نه ورکوي چې په چمن کې د ګوزڼ ضد واکسین کمپاین پلی شي، نوموړی وايي تر څو چې حکومت د دوی غوښتنه نه وي منلي تر هغو به د حکومت له لوري د پلې کیدونکو برنامو مخنیوی کوي.

غوث الله وايي: «د پاکستان حکومت که مو غوښتنه نه مني دفترونه یې وربندوو، موږ مخکې هم ویلي و، چې نور د ګوزڼ ضد کمپاین په چمن کې بند دی، خو د چمن د پولیسو مشر د چمن په ځینو سیمو کې یاد کمپاین پیل کړی دی د چمن خلکو دا کمپاین بند کړی او که هره پيښه وشوه مسولیت یې د چمن د پولیسو پر غاړه دی. هغه کسان چې د ګوزڼ ضد واکسین په برنامه کې کار کوي له دې کاره دې لاس واخلي که نه مسولیت د دوی په خپله غاړه دی.»

بل خوا د پاکستان د بلوچستان ایالت د اطلاعاتو سرپرست وزیر جان اڅکزی د چمن پرلت ته په غبرګون کې وايي، د چمن په پرلت کې۸۰ کې سلنه ناست کسان افغانان دي.

نوموړی وايي، په پاکستان کې د ډيرو سیاسي ګوندونو پلویان افغان کډوال دي او د سیاسي ګوندونو مالي ملاتړ کوونکي هم دي.

نوموړي د پاکستان د دولتي ټلویزیون سره په یوې مرکه کې ویلي: «په پرلت کې ناست کسان ۸۰ سلنه افغانان دي د سیاسي ګوندونو پلویان او مالي ملاتړ کوونکي یې هم افغانان دي.»

نوموړی وايي د چمن خلک دې د روانو اعتراضونه پای ته ورسوي ځکه د پاکستان حکومت پلان لري چې د چمن د خلکو له پاره د معیاري سوداګرۍ سیسټم جوړ کړي.

نوموړی زیاتوي: «د چمن د خلکو له پاره موږ هلته صنعتي ښارګوټی جوړوو، د مرکزي اسیا او منځني ختیځ او چمن تر منځ د سوداګرۍ اسانتیاوې برابرو او هغه کاروبار چې دوی فکر کوي د افغانستان له لوري ورته زمینه برابره شوې ده هغه امکانات موږ ورته برابروو او تر دې مهاله چې د هغه سیمې خلکو هر څومره پیسې ترلاسه کړې دي د پاکستان حکومت له لوري ورسره هیڅ حساب او کتاب نه کیږي. او له چمن څخه به دویم ګوادر جوړ کړو.»

له یوې میاشتې زیاته موده وشوه چې دغه پرلت د پاکستان د هغې پرېکړي په غبرګون کې دوام لري چې د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه دې تګ راتګ پر پاسپورټ او ویزه تر سره شي.

د چمن پرلت د بلوچستان ایالت د ګڼو سیاسي ګوندونو ملاتړ هم له ځانه سره لري او وايي تر راتلونکو ورځو به د پرلت د دویم پړاو اعتراض هم پیل کړي.

اڅکزي په پاکستان کې یوه سیمینار ته د وینا پر مهال د دغه هېواد په اوسني لومړي وزیر او نورو چارواکو سختې نیوکې وکړې او ویې ویل، چې د دوی خلک باید نور ونه ځورول شي.‌

نوموړي د پاکستان سرپرست لومړي وزیر او کابینې ته په اشارې وویل: “مونږ مه مجبوره کوی، کنه دا سرپرستان به بیا په سړکونو ګرځي؟‌ والله که له کوره هم راووځي”.

نوموړي ټینګار وکړ، چې د پاکستان اوسنۍ کابینه د خلکو د رایو په اساس نه ده رامنځته شوې.

هغه سرپرست لومړي وریز او کابینې غړو ته په خطاب کې وویل: ” تاسې کوڅه کې ګرځيدلئ، یو یې له غوږه را ونیوه چې دا لومړۍ وزیر دی او بل یې ونیوه چې دا پلانه دی.‌ یو رقم غرور کې دي دوی،‌ هلکه په کوم طاقت؟‌ تاسې ته چا رایې درکړې دي؟‌ یا که درپسې ډېر لوی ولس ولاړ دی؟”.

هغه وویل، چې د چمن خلک په ډېر بد اقتصادي‌ وضعیت کې دي او د خوراک ډوډۍ نه لري؛ خو د پاکستان حکومت ورته وايي، چې د پولې هغه خوا خپلو ځمکو ته د تلو او راتلو لپاره باید پاسپورټونه واخلي.

هغه زیاته کړه: “هلته لیکه ده او تا پرې تار لګولی دی،‌ دا لیکه خو ټولې نړۍ ته معلومه ده. زه به د لیکې هغه خوا خپلې ځمکې ته ځم او د ورځې به دېرش وارې پاسپورټ درته ښیم؟‌ څومره ټاپې به په پاسپورت لګیږي”.

اڅکزي وویل، چې د پاکستان حکومت پښتانه په سند، لاهور او کراچۍ کې نه پرېږدي او یوازې پښتانه کاروباریانو ته ستونزې جوړوي.

د هغه په وینا؛ یوازې د پښتنو دوکانونه تالاشي کیږي او بندیان کیږي، بیا د یو لک رپیو په بدل کې بېرته خوشې کیږي.

هغه له پاکستاني چارواکو وپوښتل، چې پښتانه د دغه وضعیت د بدلېدو لپاره باید څه وکړي:‌ “زه ږیره وخریم؟‌ ږیره دې بدې راځي؟‌ لنګوټه وغورځوم او که پتلون واغوندم؟‌ څه بلا وکړم؟”.

هغه ټینګار وکړ، چې د پاکستان اساسی قانون هر پاکستاني تا دا حق ورکوي‌، چې هر چېری واده کولی شي، هر چېرې کاروبار کولی شي او هر چېرې ژوند کولی شي؛ خو بیا هم په پښتنو پابندي لګول شوې ده.

د چمن پرلت وروسته له هغې پیل شو، چې د پاکستان موقت حکومت پرېکړه وکړه، چې وروسته له دې به د چمن پر لاره تګ راتګ یوازې په پاسپورټ او ویزې سره کېدلی شي.