د چمن پرلت وال: د بلوچستان ایالتي چارواکي، څلوېښتمه ورځ خبرو اترو ته چمتو شول

دوی وايي، دوه او درې شپې پرې په هغو کمپونو او انتظار ځایونو کې تېرېږي چې پاکستاني چارواکو په پېښور او لنډي کوتل کې د دوی له پاره جوړ کړي دي.
عبدالودود هغه افغان کډوال دی چې د لاهور څخه د هېواد پر لورې روان شوی تر اوسه یې درې شپې تېرې شوې؛ خو لا هم د تورخم دروازې ته نه دی رسېدلی.

هغه افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل:« موږ چې کله پېښور ته راورسېدو دوه ورځې او یوه شپه مو دلته په هغه انتظار ځای کې تېره کړه، چې په پېښور کې ستنېدونکو کډوالو لپاره جوړ شوی دی. دلته نه ډوډۍ شته، نه اوبه هر څه په خپله ستنېدونکي کډوال د ځان لپاره چمتو کوي، ستونزې خورا زیاتې دي کومه یوه به یې څوک یاده کړي.»
په ټوله کې د پاکستان بېلابېلې اړونده ادارې د ستنو شویو کډوالو په انتظارخونو کې دندې لري.

د ستنېدونکو کډوالو د کور ټول کاڼي کودي پلټل کېږي او د سکرین ماشینونو نه تېرېږي د ناقانونه توکو پر لېږد بندیزونه وار له مخې لګول شوي دي.
خو ګڼ ستنېدونکي کډوال وايي، دوی ته تر دې مهاله د ناقانونه توکو نوملړ نه دی ښودل شوی چې کوم څېزونه د وړلو اجازه لري او کوم یې نه لري.

تر دې وړاندې دوی ته ویل شوي و، چې د کور له پاره یخچالونه، ټلویزیونونه هم دوی له ځانه سره نه شي لېږدولای، چې د دغو ستنېدونکو په وینا دوی ټول د خپل کور د اړتیا وړ سامانونه په نیمه بیه وپلورل.
په تورخم او لواړګه کې ځايي خبریالان وايي، چې پخوا به د تورخم له لارې زرګونه افغان کډوال ستنول کېدل؛ خو اوس چې دغه شمېر شپږو یا اووه سوه کسو ته راټیټ شوی، لا هم ستونزې هماغسې د پخوا په شان پر خپل حال پاتې دي او ستنېدونکي کډوال د پخوا په څېر د سترو ستونزو سره مخامخ دي.
د یو شمېر راپورونو له مخې، تر دې مهاله له څلورو لکو زیات افغانان د تورخم او سپین بولدک له لارو افغانستان ته ستانه کړل شوي دي؛ خو پاکستاني چارواکو وار د مخه ویلي چې دوی به په لومړی پړاو کې د یو مېلیون کډوالو څخه زیات بېرته افغانستان ته ستنوي.

د سه شنبې (لیندۍ ۷مه) ماښام زرګونه کسان د سوېلي پښتونخوا چمن په ښار کې په پیل شوي پرلت کې راټول شوي وو، او د پاکستان له لوري د سپین بولدک ـ چمن پر دروازه د پاسپورټ د جبری کېدو په غبرګون کې يې د پاکستان د پرېکړې پر ضد شعارونه ورکول.
د دغه لاریون د ملاتړ په موخه تېره ورځ د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور پښتون هم ورغلی و.
د چمن د لغړي اتحاد مشر غوث الله وايي: «موږ د پاکستان هیڅ داسې قانون نه منو چې زموږ په زیان وي. موږ پر دغه دروازه په هیڅ ډول پاسپورټ نه منو. که د پاکستان حکومت خپله پرېکړه وانخلي موږ بیا اغزن تار له منځه وړو او په خپله سیمه کې د پاکستان هیڅ دولتي کارکونکي ته د کار کولو او ژوند کولو اجازه نه ورکوو.»

دغه پرلت وهونکو د تېرو څلویښتو ورځو په اوږدو کې د ورځې له لوري د لسګونه زره کسانو په شتون کې خپلې غوښتني د پاکستان حکومت ته وړاندې کړې وې خو دا لومړی ځل دی چي د زرګونو کسانو په شتون کې د شپې په سړه هوا کې راټول شوي کسان د پاکستان له لوري د پاسپورټ د جبري کیدو پرېکړې پر ضد شعارونه ورکوي.
د پښتون ژغورنې صوبايي مسول فدا محمد قبایل وايي: « که موږ د پاکستان د پاسپورټ پرېکړه ومنو نور د لر او بر افغان ناره پای ته رسیږي زموږ پښتونولي پای ته رسیږي دا زموږ وروستۍ جګړه ده چې باید خپل حق ترلاسه کړو. د پاسپورټ په جبري کېدو مو په لکونو وګړي بیکاره شوي دي او آن ډيری ځوانان ځان وژنه کوي خو موږ به نور د پاکستان داسې پرېکړو ته نه تسلیمږو او خپل حق به ترلاسه کوو.»
د پاکستان له لورې د پاسپورټ د جبري کېدو له امله د ډیورنډ کرښې دواړو غاړو ته د زرګونو کسانو سوداګري او کاروبار بند شوی دی.
د یاد پرلت د ملاتړ په موخه د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور احمد پښتین هم چمن ته ورغلی او تمه کیږي چې نن د چهار شنبې په ورځ د لیندۍ په اتمه هم دغه پرلت ته خپله وینا واوروي.

هغه زیاته کړه: « طالبانو په افغانستان کې استبدادي ملایي نظام رامنځته کړی چې ساری یې د نړۍ په هېڅ اسلامي هېواد کې نه لیدل کیږي».

هغه وویل، چې افغانانو د تېرو نظامونو له سقوط څخه هېڅ عبرت نه دی اخیستی.

نوموړی زیاتوي، چې په تېرو دوه نیمو کلونو کې افغان سیاستوال په دې نه دي توانېدلي، چې یو واحد موقف جوړ کړي، چې هم یې د افغانستان خلک ومني او هم نړۍواله ټولنه.

هغه دې ته په اشارې سره چې د سیمو هېوادونو هم د افغانستان د نظامونو له سقوط څخه عبرت نه دی اخیستی زیاته کړه، چې ټول په تعامل کې خوښ دي.

هغه وویل: «تعامل د سیاسي پلوه یوه بې معنا، ناچاره او بې نتیجې پروسه ده. هغه وخت موږ افغانستان لپاره کار کولی شو، چې هلته یو مشروع او قانونمنده نظام شتون ولري؛ که داسې نه وي افغانستان د سیمې او سیمه د افغانستان لپاره خطر ده».

هغه زیاته کړه، چې له پخوانیو روایتونو، پالیسیو او فکرونو چې د نظام د سقوط لامل شو؛ "نه شو کولې پر افغانستان حاکمیت ولرو".

نوموړي په سیمه او نړۍ کې له طالبانو سره د تعامل پر سیاست نیوکه وکړه او زیاته یې کړه، چې دغه سیاست په افغانستان او سیمه کې افراطیت زیاتوي: "د سیمې او نړۍ تر منځ د تعامل پالیسي به په سیمه کې افراطیت ته وده ورکړي" ځکه چې طالبان په سیمه کې له ټولو افراطي ډلو سره د مبارزې اراده او وړتیا نه لري . نه د ختیځ ترکستان اسلامي تحریک مخi نیولی شي، نه د تحریر ګوند، نه هم د داعش او نه هم د القاعده ».

نوموړي د غونډې د یوې ګډنوالې د پوښتنې په ځواب کې وویل، چې په افغانستان کې ټولو اقشارو سربېره پر دې چې له جمهوري دولت په جوړښت کې په یو نه یو ډول دخیل وو، د هماغه نظام پښې وهلې او د نظام په تخریب کې یې رول لوبولی دی.

شاه محمود میاخېل په یادې غوڼډې کې د ملي سرود او پښتو ژبې ژباړن پر نشتون هم نیوکه وکړه او هیله یې څرګنده کړه، چې په راتلونکو ورته مجلسونو کې ملي سرود وغږول شي او د غونډې د ګډونوالو لپاره د پښتو ژبې ژباړن هم موجود وي.

د زلزلو او اتش فشانونو د ارزونې او څارنې ادارې د سې شنبې په ورځ (د نومبر په ۲۸مه) پر خپلې ویب پانې لیکلي، چې دغه زلزله د ریختر په کچه ۴،۳ درجې وه، چې د بدخشان اشکاشم او فیض اباد سیمې یې لړزولې دي.

د یادې ویب پاڼې د معلوماتو له مخې؛ د زلزلې ټکانونه په کابل، کندز، بغلان، ننګرهار، لغمان، پروان او پنجشیر ولایتونو کې هم حس شوي دي.

یاده ویب پاڼه زیاتوي، چې د زلزلې دغه ټکانونه د تاجکستان او پاکستان په یو شمېر سیمو کې هم حس شوي دي.

تر اوسه پورې د دغې زلزلې د مالي او ځاني زیانونو په اړه څه نه دي ویل شوي.

ذاکر جلالي د سې شنبې په ورځ (د نومبر په ۲۸مه) پر اېکس ټولنیزې شبکې کې لیکلي، چې مخالفې څېرې محبوبیت نه لري او دا د طالبانو لپاره «یو سیاسي فرصت» دی.

ذاکر جلالي د مخالفینو برخلیک د ایران له شاه سره تشبیه کړ او ویې ویل، چې دوی د ایران د پخواني پاچا د کورنۍ په څېر سرګردانه دي.

رضا پهلوي د ایران د پخواني شاه محمد رضا زوی له دغه هېواده بهر د ایران د مخالفو له مخکښو شخصیتونو څخه دی.

هغه له لویدیځو هېوادونو غواړي چې د ایران د نسکورولو لپاره دې سیاسي او اقتصادي فشارونه زیات کړي.

جلالي پر اېکس ټولنیزې شبکې کې لیکلي: «د امارت له سیاسي فرصتونو څخه یو هم دا دی چې په وطن کې یې دښمنان منفوره دي، نړۍوال جاسوسان دي او دوي هېڅ ملي او دینې ارزښت ته پابنده نه دي».

هغه په ​​مسکو او دوشنبه کې د وروستیو غونډو پر ګډونوالو او رسنیو نیوکې وکړې او هغوی یې د «امریکا، فرانسې او اسراییل په خدمت» تورن کړل.

د هرات یوولسمه امنیتي غونډه چې "په افغانستان بیا فکر کول - بېلابېلې حل لارې" تر سرلیک لاندې د دوشنبې په ورځ د لیندۍ په ۶ مه د تاجکستان په مرکز دوشنبه کې ترسره شوه، د اسماعیل خان په ګډون د طالبانو پر ضد یو شمېر مخالفو څېرو مدنې فعالانو او د پاکستان په ګډون د سیمې هېوادونو یو شمېر استازو ګډون درلود.