سرچینې: د ایران په یزد ښار کې د یوه ۱۷ کلن ځوان وژل کېدلو د افغان کډوالو حالت ستونزمن کړی

د نویو ځوانانو هاکي نړیوال جام کې به له بیلابیلو هیوادونو ۱۶لوبډلې ګډون وکړي او د ۱۱ ورځو لپاره به له یو بل سره ولوبېږي.‌

د هاکي نړیوال جام کې به د ارجنټاین، استرالیا، بلجیم، کاناډا، چیلي، مصر، فرانسې، جرمني، هند، سویلي کوریا، مالیزیا، هالنډ، نیوزیلینډ، پاکستان، سویلي افریقا او هسپانیا لوبډلې ګډون کوي.

د دغې جام د پیل په سیالیو کې به په لومړۍ ورځ دولس ټیمونه سره لوبې وکړي.

د جام لومړۍ سیالۍ به په محلي وخت د سهار پر نهو بجو د فرانسې او مصر ترمنځ وي.

په دویمه لوبه کې به جرمني له سویلي افریقې سره، او بیا اسپانیا له کاناډا سره او تر هغه وروسته ارجنټاین له اسټرلیا سره او هندوستان له کوریا سره سیالي کوي.

د هاکي د نوي ځوانانو د نړیوال جام په لومړی ورځ به کوربه هیواد مالیزیا د چیلي سره د جام د لومړۍ ورځې وروستۍ سیالي ترسره کړي.‌

پاکستان به د دغې جام په دریمه ورځ پنجشنبه له نیوزیلینډ سره خپله لومړۍ سیالی وکړي.

په همدې حال کې امریکا او عربي هیوادونو د داسې یوې کړنې مخالفت کړی چې پکې د فلسطین ځمکه لاندې کړل شي.‌

د سیمه ییزو سرچینو په وینا، اسراییل خپل دغه پلان له خپلو ګاونډیو هیوادونو مصر او اردن او په همدې حال کې، متحده عربي اماراتو سره شریک کړی دی.‌ امارات له اسراییل سره خپلې اړیکې په ۲۰۲۰ کې عادي کړې.

دغو سرچینو دا هم ویلي چې سعودي عربستان ته هم د دې پلان په اړه خبر ورکړل شوی دی ، چې له اسراییل سره اړیکې نه لري او د اکتوبر په اوومه د غزې له جګړې وروسته یې د امریکا په منځګړیتوب د اړیکو د عادي کولو پروسه درولې ده،‌.

دا لا نه ده معلومه چې دغه خبر عربستان ته په څه ډول ورکړل شوی دی.

ویل کیږي چې ترکیې ته هم په دې اړه خبر ورکړل شوی دی.

ډیری دغو هیوادونو لا د اسراییل د پلان په اړه غبرګون نه دی ښودلی. د متحده عربي اماراتو یوه چارواکي ویلي چې په غزه کې د جګړې له ختمیدو وروسته به یې هیواد هره هغه پریکړه ومني چې د جګړې خواوې پرې توافق ولري.

دا پلان په غزه د اسراییل د هغو بریدونو د پای ته رسیدو په مانا نه د، چې د جمعې په ورځ د اوه ورځني اوربند وروسته بیا پیل شوي دي.

خو دا ښیي چې اسراییل پر منځګړیو هیوادونو لکه قطر او مصر سربېره تر جګړې وروسته غزې ته د شکل ورکولو لپاره له نورو هیوادونو سره هم اړیکې نیسي.‌

ډیری عربي هیوادونو په غزې د اسراییل بریدونه په کلکه غندلي چې پکې د زرګونو ماشومانو په ګډون یې له ۱۵ زرو ه ډیر ملکیان وژل شوي او د غزې ښاري سیمې یې په پراخه توګه ویجاړې کړي دي‌.

دغه بریدونه پر اسراییل د حماس د اکتوبر د اوومې له برید وروسته پیل شول. د حماس په دغه برید کې ۱۲۰۰ کسان وژل شوي او تر ۲۰۰ زیات نور یرغمل شوي وو.‌

د پاکستان د پارلمان پخواني غړي او د ملي ډیموکراټیک غورځنګ مشر محسن داوړ تېره دوشنبه په تاجکستان کې د هرات امنیتي کانفرنس ته وینا کې وویل: « طالبان د ټوپک په زور افغانستان ته راغلي او باید د ټوپک په زور له افغانستانه واېستل شي.»

د نوموړي دا څرګندونې په افغانستان او پښتونخوا کې پر عادي خلکو سربېره د طالبانو او د هغوی د ملاتړو له نیوکو سره هم مخ شوې.

محسن داوړ ته په ځواب کې د کابل لپاره د طالبانو د امنیه قومندانۍ ویاند خالد ځدران خپل اېکس کې ولیکل: :« هغه دوه مخي چې په لر کې پر عدم تشدد او په بر کې بیا پر تشدد باور لري تل د افغان وژنې نندارچیان پاتې شوي.»

محسن داوړ پرون خپل اېکس کې د خالد ځدراڼ په ځواب کې ویلي: :« دوی د راولپنډۍ پروژه ده او د دوی هویت ترهګري ده.»

د نوموړي د دې نظر خبر چې افغانستان پښتو انټرنشنل خپور کړی، د پاکستاني طالبانو پخواني ویاند احسان الله احسان یاد کړی او لیکلي یې دي چې «د حکیم الله، بیت الله او عمر خالد خراساني شهید لارویان باید دداسې منحوسو کسانو خولې د تل لپاره بندې کړي.»

د نوموړي تر څرګندونو وروسته د پاکستاني طالبانو ویاند عمر خراساني هم د اعلامیې خپرولو سره محسن داوړ «د عدم تشدد جعلي پیروکار» بللی دی.

ښاغلی خراسانی په هرات کانفرانس کې د ښاغلی داوړ خبرو ته په اشاره لیکي، چې نوموړی په افغانستان کې جنګ غوښتلو سره «خپل باداران خوشالوي.»

د هغه په خبره، طالبانو «د محسن داوړ ملګرو ته په افغانستان کې ماته ور کړه او تېښتې ته یې اړ کړل» خو که ښاغلی داوړ د جګړې شوق لري، نو د افغانستان پر ځای په وزیرستان کې دا شوق پوره کولی شي.

پاکستاني طالبان وايي، محسن داوړ ځکه په افغانستان کې جنګ غواړي چې خپل ملګري یې مات شوي او اوس افغان پوځي چورلکې د نوموړي په خدمت کې نه دي.

د دوی اشاره ښايي د جمهوریت پر مهال کابل ته د محسن داوړ سفر ته وي چې پر تورخم تر اوښتو او ننګرهار ته تر رسېدو وروسته چورلکه کې کابل ته ورسول شو.

محسن داوړ، علي وزیر او ځینې نور پښتانه مشران هغه مهال د پخواني ولسمشر محمد اشرف غني د دویم ځل ولسمشرۍ د لوړې مراسمو ته بلل شوي وو.

خان عبدالصمد خان د پاکستان له جوړېدو مخکې او وروسته د پښتنو لپاره سیاسي مبارزه کې مهم رول درلود.

خان عبدالصمد خان پر ۱۹۰۷ کال کلا عبدالله ولسوالۍ په عنایت الله کارېز سیمه کې د نور محمد خان اڅکزي په کور کې زېږېدلی و.

د هغه پلار نور محمد خان دیني عالم و او زوی یې عبدالصمد خان په اوه کلنۍ کې پارسي او عربي زده کړه.

صمد خان سره همدا د پلار روزنه سبب شوه چې ښوونځي کې هم ښه وځلېد.

نوموړی په لس کلنۍ کې د پلار له سیوري بې برخې شو او پالنه یې مور ته پاتې شوه.

کله چې زلمی و، د ۱۹۲۷ کال د دیسمبر پر لسمه چې شاه امان الله غازي د اروپا پر سفر چمن ته ورسېد، نو خان صمد خان یې هم هرکلي ته ورغلی و او ترې اغېزمن شو.

ویل کېږي همدغه وخت خان صمد خان د خپل پښتون ولس د بیدارۍ فکر وکړ او په سیاسي او ادبي ډګر کې یې د پښتنو د پرمختګ لپاره هڅې پیل کړې.

خان عبدالصمد خان د همدې هڅو له امله تر پاکستان جوړېدو مخکې او وروسته نږدې ۳۰ کاله بندي شوی هم دی او د همدې تلاش له امله د ۱۹۷۳ کال د ډیسمبر پر دویمه د نوموړي کور ته د بمونو اچولو سره ووژل شو.

په هغه غونډه کې چې نن، د هرات د والي په دفتر کې د طالبانو له خوا جوړه شوې وه، د دغه ښار اوسېدونکو په هرات کې د امنيتي وضعيت د خرابېدو په اړه اندېښنه څرګنده کړه.

د وژل شویو جسدونو له ښخولو انکار

سیمه ییزو سرچینو ویلي، چې د هرات د جبریل ښارګوټي اوسېدونکو د جمعې په ورځ د وژل شویو کسانو د جسدونو له ښخولو ډډه وکړه.

خو په هرات کې د طالبانو والي نوراحمد اسلام جار نن په یوه غونډه کې د جبریل د خلکو له استازو وغوښتل چې د دغو کسانو جسدونه ښخ کړي.

په هرات کې د طالبانو والي د جمعې د ورځې برید له «دښمنانو» سره تړلی چې د ده په وینا د خلکو د ویشلو هڅه کوي.

د هرات سیمه ییزو سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي چې د طالبانو له والي سره تر لیدنې وروسته د جبریل ښارګوټي د خلکو استازو پرېکړه وکړه چې د وژل شویو جسدونه سبا ښخ کړي.
​ناڅرکندو وسله والو د جمعې په ورځ د هرات په جبریل ولسوالۍ کې د دوو شیعه دیني عالمانو په ګډون لږ تر لږه شپږ کسان ووژل.

دغه برید د جمعې په ورځ لیندۍ په لسمه ماسپښین شاوخوا ۲ بجې د هرات ولایت د جبریل ښارګوټي اړوند د شهدا ښارګوټي او کور میلي ښارګوټي ترمنځ سیمه کې په کې ترسره شو.

د سرچينې د معلوماتو له مخې، دغه کسان د هرات د انجيل ولسوالۍ د خوشرود په سيمه کې د يوه هزاره ديني عالم د مرګ ٤٠ له مراسمو څخه د راستنېدو په حال کې وو، چې پرې ډزې وشوې.

د دغو شپږو هزاره وګړو له وژل کېدو وروسته د جبریل ښارګوټي اوسېدونکو د قربانیانو جسدونه له ځانه سره لیږدولو سره د هزاره ګانو د پرلپسې وژنې پر ضد یې مظاهرې وکړې.

دغه برید د افغانستان د سیاسي مشرانو تر منځ پراخ غبرګونونه راپارولي دي. ډیری دا برید د "هزارع نسل وژنې " لپاره د یو لړ بریدونو یوه برخه ګڼلې ده.

د افغانستان د اسلامي وحدت ګوند مشر محمد کریم خلیلي وايي، د هرات د برید په غبرګون کې په افغانستان کې هزاره ګان او شیعه ګان په سیستماتیک ډول وژل کېږي.

ښاغلي خلیلي په یوه بیان کې لیکلي، چې طالبان د هزاره ګانو د وژنې په پټولو سره هڅه کوي چې د امنیت د تامینولو دروغجنه ادعا تر پوښتنې لاندې راولي.

د افغانستان د ژغورنې د عالي شورا د رهبرۍ غړي محمد محقق هم د دغه برید په غبرګون کښې د ملګرو ملتو د ځانګړي استازي په رپوټ کښې د «امنیت د ښه والي» په څرکندونو نیوکه وکړه.

محمد محقق په بیان کې لیکلي: "په ظاهره د هزاره ګانو او شیعه ګانو سیستماتیک وژنه عامه امنیت ته ګواښ نه ګڼل کېږي."