د ایران سر کونسل:‌ د ویزې ورکړه کې اسانتیا راتلو سره دې افغانان له بې قانونه سفر ډډه وکړي

د صدا او سیما په نوم دولتي خبري اژانس د شنبې په ورځ د بشير احمد اربابي له قوله ليلکي، چې په خراسان رضوي کې له ۴۵ څخه تر ۵۰ سلنه بهرنۍ پانګونه افغان سوداګرو کړې ده.

د نوموړي د معلوماتو له مخي، ډېر لوی او تجربه کار سوداګر، چې ډېرې شتمنۍ یې درلودې، ایران په ځانګړې توګه مشهد ښار ته کډوال شوي دي.

ښاغلي اربابي وويل، ايران د افغان پانګوالو لپاره لومړی ځای لري.

د ایران د بهرنیو پانګوالو د ټولنې مشر حسین سلیمي تر دې مخکې ویلي و، چې په دغه هېواد کې د بهرنیو پانګونو ډېری غوښتونکي افغانان دي.

د ۲۰۲۱ کال په اګسټ کې د طالبانو له واک ته رسېدو وروسته، د افغان سوداګرو او پانګوالو په ګډون له بېلا- بېلو برخو څخه ګڼ شمېر افغانان ایران ته کډوال شول.

خو په دې وروستیو میاشتو کې په ایران کې د هغو افغان کډوالو، چې د اوسېدو اسنادونه یې نه درلوده د جبري ایستلو لړۍ زياته شوې او اسلامي جمهوریت د هېواد په ۱۶ ولایتونو کې د افغانانو پر شتون بندیز لګولی دی.

ښاغلي عبداللهیان د شنبې په ورځ په تهران پوهنتون کې بیا په افغانستان کې د داسې ټولګډونه حکومت پر جوړېدو ټینګار وکړ، چې ټول افغان قومونه پکې برخه ولري.

د هغه په خبره، طالبانو د ټولګډونه حکومت ژمنه کړې او ویلي دي چې په دې لور به حرکت وکړي.

پر ایران سربېره نور ګاونډیانو او نړیواله ټولنه هم له طالبانو غواړي چې ټولګډونه حکومت جوړ کړي.

پرون د اسلامي حزب مشر ګلبدین حکمتیار هم وویل، چې امریکا طالبانو ته د ټولګډونه حکومت د جوړېدو لپاره نوملړ سپارلی دی.

خو د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د ښاغلي حکمتیار خبرې له حقیقت لرې وبللې او زیاته یې کړه چې دوی نه له چا سره د ټول ګډون حکومت ژمنه کړې او نه په دې برخه کې امریکا لېسټ ور سپارلی دی.

د پاکستان د کورنیو چارو وزیر د دغو لسو کسانو د هويت او په پاکستان کې ددوی د سياسي فعاليتونو په اړه نور جزيات ور نه کړل.

سرفراز بګټي وویل یوازې پاکستاني اتباع حق لري، چې په دغه هیواد کې په سیاسي فعالیتونو کې برخه واخلي.

هغه بهرنیو وګړو ته، چې په پاکستان کې اوسيږي، خبرداری ورکړ، که په فعاليتو کې برخه واخلې، سملاسي به وايستل شي.

ګڼو بنسټونو له دغه هېواده د افغانانو په زور ايستلو له امله پر پاکستان نیوکې کړې او د بندېدو غوښتنه یې کړې.

خو سرفراز بګټي په خبري غونډه کې وویل، چې ۹۰ سلنه افغانان په خپله خوښه خپل هېواد ته ستانه شوي دي.

څه باندې دوه میاشتې مخکي پاکستان د هغو افغانانو، چې د اوسېدو اسناد يې نه درلوده د جبري ايستلو پروګرام اعلان کړ او پلان لري، چې ۱.۷ میلیونه افغانان له هېواده وباسي.

د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزیر ويلي، له پاکستانه د ايستلو په لومړي پړاو کې به هغه افغان کډوال شامل وي، چې اوسېدو اسناد نه لري.

خو سرفراز بګټي زیاته کړه هرکله، چې وخت راشي ټول افغان کډوال باید خپل هیواد ته ستانه شي، ځکه چې پاکستان له ۴۰ کلونو راهیسې د دوی کوربه دی او نه غواړي چې نور یې کوربه توب وکړي.

د سرفراز بګټي دغه څرګندونې ښايي هغه ۱.۴ میلیونه افغانانو ته، چې په پاکستان کې قانوني ژوند کوي، ټکان ورکړي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت ویاند عبدالقهار بلخي خپل اېکس کې د دې اعلامیې په شریکولو سره، د ملګرو متلونو د امنيت شورا د هغو غړو هيوادونه د دريځ ستاينه کړې، چې په فلسطين کې د دايمي اوربند او د ستونزې د حل ملاتړ يې کړی.

د ملګرو ملتونو په امنیت شوراه کې د متحده عربي اماراتو له خوا امریکا هغه پرېکړه لیک رد کړ، چې‌ په غزه کې یې د سملاسي اوربند غوښتنه کړې وه.

د امنیت شورا په رایه اچونه کې یوازینی هېواد امریکا و، چې د دغې شورا غوښتنې ته یې منفي رایه ورکړه.

دې پرېکړه لیک ته تر رایې ور کولو مخکې په ملګرو ملتونو کې د امریکا مرستیال سفیر ویلي و چې ځکه په غزه کې د اوربند ملاتړ نه کوي، ځکه دا به د یوې بلې جګړې پیلامه وي. د هغه په باور حماس تلپاتې سوله نه غواړي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت وايي، چې امريکا په نړیواله سطحه بشري حقونه د سیاسي وسلې په توګه کاروي او زیاتوي، چې د امریکا دا ډول هڅې نړیوال عادلانه نظم رامنځ ته کولو اړتیا ډاګیزوي.

د طالبانو دا څرګندونې او نیوکې په داسې مهال دي چې دوی پخپله پر پراخو بشري سرغړونو تورن دي.

د کونړ یو شمیر اوسیدونکو نن افغانستان انټرشنل ـ پښتو وویل چې د طالبانو دغو ځايي مسوولینو د کلیو ملکانو ته تشې بوجۍ ورکړې چې په ولسوالیو کې له بزګرانو جوار راټول کړي.

یو بزګر وايي دوی طالبانو ته څه موده وړاندې عشر ورکړی خو بیا هم اړ کیږي چې د طالبانو ځايي مسوولینو ته د نويو جوماتونو او مدرسو د جوړېدو لپاره چندې ورکړي.

د طالبانو د خاص کونړ ولسوالۍ امنیه قومندان معاوین د کلیو ملکانو ته ګواښ کړی که کوم بزګران د جومات لپاره چنده نه ورکوي نو دوی ته یې نومونه وسپاري.

په خاص کونړ ولسوالۍ کې د طالبانو د امنیه قومندان معاون خاکسار افغانستان انټرنشنل ـ پښتو په یو غږیز پېغام کې د جوارو ټولولو لپاره د دوی له خوا د بوجیو وېشلو خبره رده کړه.

هغه وویل که څوک شکایت لري د کونړ ولایت او ولسوالیو مقام ته دې شکایت وکړي.

د نوموړي په خبره، له بزګرانو د جوارو عشر طالبان ټولوي او کسان یې معلوم دي.

خاکسار زیاتوي په زوره څوک خلک نشي مجبورولی بلکې په خپله خوښه د جومات جوړېدو چنده ورکولی شي.

بلخوا د کونړ نرنګ ولسوالۍ یو بزګر وايي چې په دغه ولسوالۍ کې د طالبانو وسلوال عمر صدیق غزنوي چې د غزني ولایت اوسیدونکي دی، پر بزګرانو یې فشار راوړی چې په غزني کې د یو جومات د جوړېدو لپاره چنده ورکړي.

د کونړ ځايي اوسیدونکي وايي څو ځله یې په دې اړه ولایت ته شکایتونه کړي خو په ولسوالیو کې ځايي طالب مسوولین د ولایتي مسوولینو خبره او مکتوبونه نه مني.

دوی زیاتوي د افغانستان خراب افتصادي وضعیت ته په کتو دوی نشي کولی پر عشر سر سربېره طالبانو ته چندې ورکړي. دوی په کابل کې د طالبانو له چارواکو غواړي چې ستونزو ته یې پام وکړي او په ولایتونو کې د چندې راټولو مخه ونیسي.

خو راپورونه دا دي چې د طالبانو زیاتره مشران چې په کابل او ولایتونو کې مدرسې او جوماتونه لري او یا هم تازه جوړوي د دې په نامه له سوداګرو څخه چندې ټولوي.

کونړ د افغانستان یو هغه ولایت دی چې په تېر جمهوریت کې یې د افغان امنیتي ځواکونو په لیکو کې زیات نظامیان درلودل.