د طالبانو کډوالو وزارت: له ایران او پاکستانه سلګونه افغان کډوال راستانه کړل شوي

مېلر دغه څرګندونې د سه شنبې په ورځ د افغانستان انټرنشنل د خبریالې مرضیې حسیني د پوښتنې په ځواب کې د دوحې ناستې ته د طالبانو د نه ورتګ او د افغانستان د مدني ټولنې له فعالانو سره د روسیې او ایران د استازیو د نه کتلو په اړه د امریکا د ارزونې په تړاو وکړې.
د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاند دغو دواړو هېوادونو ته سپارښتنه وکړه، چې د طالبانو تر څنګ دې د افغانستان د مدني ټولنې له استازو سره هم تعامل وکړي؛ ځکه د هغه په وینا، په افغانستان کې یوازې طالبان وتلي لوبغاړي نه دي.
د روسیې او ایران استازو د طالبانو د بهرنیو چارو د وزارت په غوښتنه د دوحې په ناسته کې د افغانستان د څلورو تنو استازو سره له کتلو ډډه وکړه.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې هغوی د طالبانو له مشورې پرته په قطر کې د ملګرو ملتونو دغې ناستې ته وربلل شوي وو.
مټیو مېلر وویل، چې د دوحې په ناسته کې د امریکا د ځانګړو استازو د ناستې موخه د طالبانو له‌خوا په افغانستان کې د بشري حقونو درناوی او د ترهګرو په اصلي مرکز د دغه هېواد د بدلېدو مخنیوی و.
هغه زیاته کړه: «موږ غواړو افغانستان د ټولو بنسټونو ګډ کور وي، چې په هغه کې د افغانستان د ټولو خلکو استازولي وشي.»
مېلر وویل، چې «موږ د دغو موخو د تر لاسه کولو لپاره هڅه کوو.»
د سلواغې په ۲۹مه د دوحې له ناستې سره هم‌مهاله د طالبانو د رییس الوزرا مرستیال عبدالسلام حنفي په کابل کې د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیالې کاني وګناراجا سره په خبرو کې وویل، چې دوی په افغانستان کې امنیت ټینګ کړی او د ترهګرۍ سره په مبارزه کې هم بریالي دي؛ نو ځکه د رسمیت پېژندنې لپاره یې ټول شرطونه بشپړ کړي دي.
په پام کې وه، چې د دوحې په ناسته کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي برخه واخلي؛ خو کله چې د ملګرو ملتونو سرمنشي له متقي سره د لېدو خبره ونه منله، نو د طالبانو د دغه لوړ پوړي دیپلومات ګډون هم لغوه شو.
ښاغلي ګوترېش په خپله خبري ناسته کې وویل، چې د طالبانو د بهرنیو چارو د وزیر د غوښتنو منل د دغې ډلې د رسمیت پېژندنې په مانا و.

هغه ټینګار وکړ، چې که طالبان د نړۍوالو اندېښنو ته غاړه کېنږدي؛ نو په رسمیت به و نه پېژندل شي.

ندامحمد نديم په کابل کې د طالبانو د پوهنې وزارت له لورې دعوت او ارشاد مبلغينو ته په جوړه شوې غونډه کې وويل، چې په تېر جمهوري نظام کې د ښوونځیو شاګردان په ښوونځيو کې له هېڅ اړخه خوندي نه وه.

نوموړي زياتوي، چې شپږ کاله مخکي د جمهوري نظام له ښوونځيو داسې «غيرې اخلاقي» ويډيو او تصويرونه راوتلي، چې په ويلو يې شرميږي.

هغه زياتوي: « شپږ کال مخکې په ښوونځيو کې داسې غيرې اخلاقي کړنې تر سترګو کېدی، چې د ویلو نه دي. له ښوونځيو به غيري اخلاقي ويديوګانې راوتلې، زموږ د بچیانو اخلاق او عزت تر پښو لاندې کېدې.»

د طالبانو دغه سرپرست وزير وايي، چې په ښوونځيو کې به زده کوونکو ته نړۍوال پردی تمدن او فرهنګ ورښودل کېده او حتا د دوی لباسونه یې هم نه خوښېدل.

هغه زیاته کړه: «زما شاګرد به مجبورېده، چې تهذيب يې باید د نړۍوالو په دول وي، پردی کلتور، رواج او فرهنګ پرې عملي کېده، په اخلاقو، سیرت او صورت کې به يې بدلون ځني غوښته.»

په غونډه کې د طالبانو د لوړو زده وزیر ندامحمد نديم وايي، چې په افغانستان کې د تېر جمهوري نظام پر مهال د «شریعت» د له منځه تلو هڅه کېدله.

د طالبانو د پوهنې وزارت نن سې شنبه د (کب لومړۍ) د کابل دعوت او ارشاد کارکوونکو ته په جوړه شوې غونډه کې له همدې کارکوونکو غوښتنه کړې، چې د دندې پر مهال دې ځانونه تر نورو خلکو لوړ نه ګني، چې هم «الله راضي شي، هم عذابونه کم شي او هم نظام دوام پيدا کړي».

د طالبانو د پوهنې وزير مولوي حبيب الله اغا ټينګار کړی، چې « اسلام او دين» تر خلکو پورې په ښه ډول ورسوي.

نوموړي دا خپله کمزوري بللې، چې د اسلام پيغام يې تر خلکو په ښه ډول نه دی رسولی.

هغه زياتوي، چې له همدې کبله د ډېرو افغانانو مفکورې غربي دي او لوی شمېر هېواد وال خلقیان او کمونستان شوي دي.

نوموړی زياتوي: « دا زموږ کمزوري ده، چې ولس مو له دين څخه نه دی خبر کړی، که نه ولې به زموږ د ولس بچیان خلقيان او کمونستان کېدلی، هغو به بیا ولې روس وطن ته راوستلی، چې وطن یې لوټ کړ او يو نيم مېلېون انسانان يې شهيدان کړل او ولې به خلکو غربي مفکوره اخیستلی.»

د طالبانو د پوهنې وزير زياتوي، چې د دوی په حاکميت کې اوس د «دين او اسلام» د پیغام رسولو تر ټولو ښه وخت دی.

د افغانستان په ډېرو سېمو کې خلک د امر بالمعروف، دعوت او رشاد د کارکوونکو د چلند څخه شکایت کوي او وايي، چې زيات مهال دغه ډله په خپلسري ډول خلک ځوروي او يا هم د خلکو په شخصي چارو کې کار لري.

ان د طالبانو دغې دلې په کابل کې په عام بازار کې ښځي او نجونې په زور د «بې حجابی» په نوم موټرونو ته پورته کړي، چې د خلکو له سختو انتقادونو سره هم مخ شوي دي.

د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان برېښنا شرکت کې سرچینو زیاته کړه، که څه هم طالبانو د برېښنا د پرچاوي خبره کړې ده؛ خو سرچینې تاییدوي، چې د برېښنا د نه شتون له امله په ولایتونو په مکمل ټول برېښنا قطع شوې ده.

سرچینې زیاتوي تر اوسه د برېښنا د قطع کېدو علت هېڅ روښانه نه دی.

ازبکستان برېښنا په داسې حال کې قطع کوي، چې څو ورځې وړاندې د طالبانو تر واک لاندې د برېښنا شرکت وویل، چې دغه هېواد ته یې د برېښنا ټول قرضونه ادا کړي دي.

د افغانستان برېښنا ریاست له خوا په خپره شوې خبرتیا کې راغلي، چې د سلواغې په ۳۰مه ازبکستان پر افغانستان ۵۰ سلنه وارداتي برېښنا کمه کړې ده.

دوی زیاتوي؛ د پلازمینې کابل سربېره د خلم او خنجان سب سټېشنونو ترڅنګ د سمنګان، پروان، کاپیسا، پنجشیر، ننګرهار، لغمان، غزني، میدان وردګ، لوګر، پکتیا او خوست ولایتونو کې برېښنا پرچاوۍ ډېرې شوي دي.

افغانستان تر ډېره پر وارداتي برېښنا تکیه کوي او د برېښنا ډېره برخه له ازبکستان او تاجکستان څخه واردوي.

نوموړي افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د سولې په خبرو کې د افغانستان د نفوذ د کمولو لپاره قطر په دغه هېواد کې د افغاستان د جمهوري دولت سفیر په مرموز ډول هم وواژه.

ستانکزی وايي، چې له سقوط څخه څو میاشتې وړاندې د خېبر پښتونخوا په جمرود سیمه کې قطر د طالبانو محلي قوماندانو ته یو نیم میلیون ډالره د سیمه ییزې جګړې د پیاوړتیا په موخه ورکړې وې او له دې پېښې یوازې دوه اونۍ وروسته د ننګرهار په غازي امان الله خان مېنه کې څلور نیم میلیونه ډالر او شپاړلس لکه افغانۍ د امنیتي ځواکونو له خوا نیول شوې وې، چې د قطر په سفارت پورې اړوند وې او دوی هڅه کوله چې طالبانو ته یې انتقال کړي.

هغه زیاته کړه: " په دې دلیل د افغانستان ولسمشر دوه ځله د قطر سفیر له افغانستانه وایسته او د جمهوریت په اخرو ورځو کې ولسمشر غني له قطر سره ټولې اړیکې پرې کړې او دلیل یې دا و، چې قطر د سولې لپاره بې طرفه نه؛ بلکې طرف و".

ادریس ستانکزی زیاتوي، چې د افغانستان په جګړه کې د قطر په اړه پوره اسناد لري او په نېږدې راتلونکي کې به یې له نړۍوالو بنسټونو سره شریک کړي.

قطر یو له هغو هېوادونو څخه دی، چې د افغانستان د جمهوري دولت او طالبانو تر منځ یې د خبرو اترو لپاره د دوحې پروسه پیل کړه او طالبانو ته یې په دوحه کې دفتر ورکړ.

د دوحې پر پروسې نه یوازې دا چې د پخواني جمهوري دولت لوړ رتبه چارواکي نیوکه کوي، بلکې د یادې پروسې د نابشپړ پاتې کېدا په تړاو د امریکا چارواکو هم د پړې ګوته د بایډن حکومت ته نیولې ده.