هلمند کې د یوه مساپر وړونکي بس او د تېلو ټانکر د ټکر له امله ۳۲ تنه مړه او ژوبل شوي دي

د ترکیې پولیسو د شنبې په ورځ (د کب ۲۶مه) ویلي، چې په نیول شویو کسانو کې د افغانانو په ګډون سوري او فلسطیني وګړي شامل دي.
د ترکیې پولیسو ویلي، چې درې قاچاق وړونکي یې هم نیولي دي.
اخوا د ترکي رسنيو د راپورونو له مخې، د پناه غوښتونکو او قاچاق وړونکو د پېژندلو او نيولو عمليات د ترکيې په ساکاريا او نورو ښارونو کې چټک شوي دي.
ترکي چارواکي وايي، په ټوله ترکیه کې د پناه غوښتونکو د ناقانونه ننوتلو او وتلو د مخنیوي عملیات لا هم روان دي.
ترکیې د روان کال له پیله تر اوسه څه باندې څلور زره افغان کډوال په بېلابېلو ښارونو کې نیولي او بېرته یې افغانستان ته ستانه کړي دي.
ترکیې د دغه هېواد په ۳۰ ښارونو کې د بې اسناده کډوالو د موندلو په موخه ګرځنده ګزمې زیاتې کړې دي.

تر دې مخکې د ترکیې د کورنیو چارو وزیر ویلي و، چې د تېر کال له جولای میاشتې راهیسې یې یوازې په استانبول ښار کې ۵۶ زره ۶۲۰ تنه «ناقانونه پناه غوښتونکي نیولي او د اېستلو مرکزونو ته یې استولي دي»

پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته زرګونه افغانان اروپا ته د رسېدو په هیله له ایران څخه ترکیې ته ننوځي چې د لارو په اوږدو کې ډېر شمېر هغه یې وژل کیږي او یا هم تري تم دي.

دغه ځوانان هغو ماشومانو ته په وړيا ډول انځورونه هم چاپوي چې په ښوونځي کې د شامېليدو پرمهال ورته اړتيا وي.

د دغې ډلې مشر نقيب الله ځلاند وايي تردې دمه يې زرګونو هغو ماشومانو ته په وړيا ډول انځورونه چاپ کړي، چې ښوونځي ته شاملیږي.

ښاغلي ځلاند له افغانستان انټرنشنل پښتو څانګې سره د خبرو پر مهال وويل چې دغه هڅه یې په دې موخه پیل کړې چېنوی نسل زده‌کړو ته وهڅوي.

100%

هغه وايي: «د خوست په مرکز او ټولو ولسواليو کې مو دغه کمپاين روان کړی چې سږ کال مو د یوې اوونۍ په موده کې د څلورو زرو شاوخوا ماشومانو ته د ښوونځي لپاره عکسونه چاپ کړي دي، کمپیوټر، پرنټر او تخنیکي ډله راسره ده ځای پر ځای ماشومانو ته عکسونه چاپ کوو.»

ښاغلی ځلاند وايي، تېر کال یې د دغه کمپاین له لارې ۱۰ زره زده‌کوونکو ته په ښوونځیو کې د شاملېدو په موخه وړیا انځورو چاپ کړي وو.

په خوست کې دغو رضاکاره ځوانانو ښوونځیو ته د ماشومانو د هڅونې کمپاین داسې مهال روان ساتلی چې په افغانستان کې واک ته د طالبانو تر رسېدو وروسته څه باندې دوه نیم کاله کیږي چې دغې ډلې تر شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده‌کړو او ورسره نجونو او ښځو پر لوړو زده‌کړو بندیز لګولی.

په افغانستان کې په لرې پرتو کلیو او بانډو کې د نوي تعلیمي کال له را رسیدو سره په ډیرو سیمو کې لا هم ښوونځي ودانۍ نه لري او هلته ماشومان له زده‌کړو بې برخې پاتې دي.

د شنونکو باور دادی چې طالبانو په دې وروستیو کې د ښوونځيو پر ځای دیني مدرسو ته ډیر پام اړولی او دا مهال په زرګونو مدرسې په بیلابېلو ولایتونو کې فعالې دي چې په ډیرو هغو کې د دیني زده‌کړو تر څنګ ماشومانو ته نظامي زده‌کړې ورکول کیږي.

د کتابونو د وېش لړۍ د طالبانو د بلخ ولایت د پوهنې ریاست له خوا د یولړ مراسمو په ترڅ کې پیل شوه.

د بلخ ولایت لپاره د طالبانو د پوهنې رییس مولوي عبدالجلیل شهیدخیل، د زدکړې اهمیت ته په اشارې سره وویل: «پرته له تعلیم څخه زمونږ ټولنه پرمختک نه شي کولې. د پخوا په پرتله د علم زدکولو ته پراخه زمینه برابره شوې ده.»

خو نوموړي د ټولنې د هغې نیمې برخه په اړه چې میرمنې او نجونې یې جوړوي او د څه باندې دوه کلونو راهیسې له تعلیم او کاره بې برخې دي څه ونه ویل. هغه دا هم ونه ویل، چې که نجونې او میرمنې همداسې له تعلیمه محرومې وي،‌ بیا به هم د افغانستان ټولنه برمختګ وکړي که نه.

د طالبانو د پوهنې وزارت د کتابونو د چاپ او ویش مسوول ویلي، چې د تېر کال په پرتله د کتابونو د چاپ او وېش په برخه کې د پام وړ زیاتوالی راغلی دی.

ښاغلي بهرام زیاته کړې، چي بلخ ولايت کي ۷۳۵ ښوونځي شتون لري، خو په دې اړه یې څه ونه ویل، چې دغه ویشل شوي کتابونه به ټولو ښوونځیو ته کافي وي او که نه.

د ۱۴۰۰ کال د زمري میاشتې راهیسې چې طالبان بیا واک ته رسیدلي دي، څه باندې ۹۰۰ ورځې کیږي چې د شپږم ټولکي پورته نجونو ته ښوونځیو ته د تګ لپاره د طالبانو له خوا اجازه نه ورکول کیږي. دا لا معلومه نه ده چې د ښوونځيو دروازې به تر کومه د نجونو پر مخ تړلې وي.

د دې مقالې لیکونکو ویلي، چې د طالبانو د منزوي کولو پالیسي نوره اغېزمنه نه ده او امریکا باید نورې لارې چارې پیدا کړي.

د مقالې د لیکوالانو په باور په تېرو دوو کلونو کې سپینې ماڼۍ هڅه وکړه، چې طالبان دې ته اړ کړي، چې د ښځو او نجونو د بشري حقونو د برابرولو او له ترهګرۍ سره د مبارزې په برخه کې د یوې نړیوالې اجماع په رامنځته کولو سره خپل چلند بدل کړي؛ خو دا هڅې تر اوسه د روسیې، چین او ایران په ګډون د سیمه ییزو قدرتونو د سیاست له امله ناکامې شوې دي.

اسفندیار میر او انډرو واتیکنز په دې مقاله کې ویلي، چې د متحده ایالاتو برعکس د چین په څیر زیات شمیر حکومتونه له طالبانو سره د یو پردي رژیم په توګه چلند نه کوي.

دوی د چين د ولسمشر شي جین پینګ له خوا د طالبانو د سفیر د باور لیک منل، هغه هم په دوحه کې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو له دوهمې غونډې لږ وروسته، طالبانو سره د اړیکو د عادي کولو پر وړاندې د امریکا په مشرۍ د لوېديځ اجماع لپاره تر ټولو مهمه ننګونه بللي ده.

د دې مقالې د لیکوالانو په باور طالبانو په تېرو دوو کلونو کې له ګاونډیو هېوادونو سره د اړیکو د ټینګولو لپاره قوي ډیپلوماټیکې هڅې کړې دي.

دغه لیکوالانو په کابل کې د ۱۸ بهرنیو سفارتونو فعالیت او له دغه هېواده بهر د طالبانو د زیاتو سفارتونو او سیاسي نمایندګانو فعال حضور ته په اشارې سره لیکلي: «د طالبانو مشران په پرله پسې توګه په سیمه کې له بیلابیلو هیوادونو او د اذربایجان په څیر له لرو ګاونډیو سره خپلې اقتصادي اړيکې پراخي کړي دي.»

د دې مقالې لیکوالانو د بېلګې په توګه له هند سره د طالبانو نږدې اړیکو ته په اشارې ویلي، چې واک ته د طالبانو له راتګ سره ډېر محتاط شوي دي. د سیمې دغه ځواکمن هیواد په ۲۰۲۲ کال کې په کابل کې خپل سفارت بیرته پرانيستی او طالبانو ته یې یو کال وروسته اجازه ورکړه، چې په ډيلي کې د افغانستان سفارت کنټرول ترلاسه کړي.

فارن افيرز په دې مقاله کې ویلي، چې په افغانستان کې د سیاسي ثبات او پر هېوادونو د هغې د احتمالي اغیزو په اړه د خلکو له اندېښنو سربیره د ۲۰۲۴ کال له پیل راهیسې د سیمې نږدې هر هېواد له طالبانو سره عادي اړیکې ټینګې کړي دي.

په دې مقاله کې راغلي، چې له امریکا سره د چین، روسیې او ایران په څېر هېوادونو ستراتیژیکه سیالي له طالبانو سره د دغو هېوادونو د نږدې اړیکو تر ټولو مهم لامل بلل کېږي.

د فارن افيرز د دې مقالې لیکوالانو ليکلي: « د طالبانو د ډیپلوماټیکې انزوا په اړه د اجماع له لاسه ورکولو د واشنګټن او د هغوی د متحدینو لپاره مهمې پوښتنې راپورته کوي. د طالبانو په رسمیت نه پيژندل نور یوه معتبره قهرجنه وسیله نه ده او که متحده ايالات غواړي چې د طالبانو په چلند کې نفوذ وکړي، بايد د خپلو موخو د ترلاسه کولو لپاره نورې لارې ولټوي.»

د دې مقالې لیکوالانو اسفندیار میر او انډریو واټکینز ویلي، چې د افغانستان قضیه هم د سوریې او روسیې قضیې ته ورته ده چې د دغو هیوادونو د انزوا په برخه کې هم د امریکا تګلاره ناکامه شوې ده.

د روسیې تاس خبري اژانس نن راپور ورکړ چې دغه تاجکستاني چارواکي په ویانا کې د ملګرو ملتونو د مخدره موادو سره د مبارزې د کمېسیون په ۶۷مه غونډه کې وویل چې په افغانستان کې قاچاقبران اوس هم تاجکستان ته د مخدره موادو د انتقال هڅه کوي.

ظفر صمد وايي، تاجکستان له افغانستان سره د خپلې پولې د پیاوړتیا په حال کې دی او نوې سرحدي پوستې جوړوي.

ښاغلي صمد وویل، ټاکل شوې چې د تاجکستان او افغانستان ترمنځ د پولې د ټینګښت لپاره د ټولیز امنیتي تړون د سازمان بین الحکومتي پروګرام سږ کال تصویب شي.

په ۲۰۲۱ کال اګسټ کې طالبانو په واکمنېدو پسې د مخدره توکو په کښت او پلور بندیز ولګاوه. خو دغه ډله وخت نا وخت د افغانستان په بېلابېلو ولايتونو کې د نشه يي توکو د کشف خبر ورکوي.

د ایران د نشه يي توکو پر وړاندې د مبارزې د مرکزي دفتر عمومي منشي سکندر مومني چې هم ویانا ته په سفر تللی، ویلي چې په افغانستان کې د نشه يي توکو د کښت او تولید د کمېدو هرکلی کوي، خو له دې سره ایران ته د صنعتي نشه يي توکو یا شیشې په قاچاق کې ۲۰سلنه زیاتوالی راغلی دی.

سکندر مومني دغه ارقام د مخدره موادو د کشف او له افغانستان څخه ایران ته د وارد شوي متامفتامین د اندازې پر بنسټ ویلي دي.