د افغانستان د ملي دفاع وزارت پخوانی مرستیال محمد همایون فوزي ومړ

پېښو ته د رسېدو په چارو کې د طالبانو د وزارت ویاند ملا جانان سایق د یکشنبې په ورځ د (وري ۲۶مه) په کابل کې يوې خبري غونډي ته وويل، چې د تېري جمعې ورځي راهيسي بارانونو، اورښتونو او سېلابونو مالي او ځاني زيانونه اړولي.

نوموړی زیاتوي: « په هيواد کې د اورښتونو او سېلابونو له امله ۳۳ کسان مړه شوي، ۲۷ نور ټپيان شوي دي، ۶۰۶ کورنه په بشپړ ډول نړېدلي او تر زرو ډیرې کورنۍ زيانمني شوي دي.»

د سایق په خبره، د اورښتونو او سېلابونو له امله ۲۰۰ څاروۍ مړې شوي او ۸۵ کيلومتره سړکونه او فرعي لارې يې هم ویجاړي شوې دي.

نوموړي وايي، چې اورښتونو شاوخوا ۱۹۵۵ جريبه کرنيزه ځمکه هم ویجاړه کړې ده.

سایق وايي، چې د مرسته کوونکو ادارو په همکارۍ يې ځينو زيانمنو کورنيو ته مرستې رسولي دي.

دا په داسې حال کې ده چې درې ورځې وړاندې د طالبانو د ټرانسپورټ او هوايي‌ چلند د هوا پیژندنې ریاست د افغانستان په ګڼو ولایتونو کې د چټکو بادونو، بارانونو او سېلابونو د راوتلو خبرداری ورکړی و.

د دغې رسنۍ په وینا؛ پاکستان په دغه ډله کې د هند له ګډون سره مخالفت کړی دی.

د افغانستان په اړه د دوحې له کنفرانس وروسته د فبرورۍ په میاشت کې د ملګرو ملتونو د سرمنشي انتونیو ګوتریش له خوا د سیمه ییزې تماس ډلې د جوړولو وړاندیز شوی و.

د دې وړاندیز اصلي محور د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي ټاکل وو، هغه اقدام چې طالبانو په وار وار رد کړی دی.

پاکستانۍ ورځپاڼې ایکسپریس ټریبیون د ډیپلوماتیکو سرچینو په حواله ویلي، چې دغه وړاندیز د ځینو هېوادونو د شاملولو پر سر د اختلاف له کبله ځنډول شوی دی.

پاکستان په سیمه ایزه ډله کې د هند له ګډون سره مخالفت کوي؛ ځکه چې په دې وروستیو کې یې له طالبانو سره اړیکې ترینګلې شوې دي، خو هند په وروستیو میاشتو کې له کابل سره خپل اړیکي نسبتا پراخې کړي دي.

د یوې سیمه ییزې ډلې د جوړولو وړاندیز د ملګرو ملتونو د پراخو هڅو یوه برخه وه، چې له طالبانو سره په تعامل کې همغږي رامنځ ته کړي.

د ایکسپریس ټریبیون د راپور له مخې، د ملګرو ملتونو یو پلاوی ډېر ژر کابل ته ځي، چې د دوحې د کنفرانس پایلې تعقیب کړي او له طالبانو وغواړي چې خپل نړیوال مکلفیتونه پوره کړي.

د دوحې غونډه د فبرورۍ په ۱۸مه او ۱۹مه د انتونیو ګوتریش په کوربه توب د ۲۵ هېوادونو د استازو او د افغانستان د مدني ټولنې په ګډون د طالبانو له حضور پرته جوړه شوې وه.

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت نن یکشنبه د (وري ۲۶مه) پر اسراییل د ایران بريد ته په اشارې ويلي، چې اسراييل د سېمې د يو شمېر «هېوادونو د حريم د نقضولو او ناامنيو د پراخولو» هڅه کوي.

د ایران او اسراييلو ترمنځ مخامخ کړکېچ هغه مهال زيات او د خبرونو سرټکي جوړ شول، کله چې تېره شپه سپاه پاسدارانو پر اسراييل د لسګونو توغنديو او بې پيلوټه الوتکو د بريدونو خبر ورکړ.

سپاه پاسداران په یوه خبرپاڼه کې لیکلي، چې د اسراییل «جنایتونو» په ځواب کې د سپاه پاسداران هوايي ځواک په لسګونو توغندي او بې پیلوټه الوتکو سره د اسراییل دننه ځینې هدفونه په نښه کړي.

طالبانو بهرنيو چارو وزارت تر دې بريدونه وروسته په خپله خبرپاڼه کې ليکلي: «اسراییل حکومت د خپلو جناياتونو په دوام د اپرېل پر لومړۍ نېټه د ټولو ديپلوماتيکو نورمونو خلاف د سوریې پلازمېنه دمشق کې د ايران سفارت کونسلۍ څانگه په نښه کړه، چې په ځواب کې يې ایران تېره شپه مشروع دفاعي اقدامات ترسره کړل.»

طالبانو په خپله خبرپاڼه کې ويلي، چې د اسراييل له لوري په غزه کې د فلسطينيانو د نسل وژنې هڅه په سېمه کې د ناامنيو د زياتېدو په مانا ده.

د ایران وسله والو ځواکونو لوی درستیز ویلي، چې د اسراییل پر ضد عملیات پای ته رسېدلي او د دغو عملیاتو د دوام اراده نه لري.

محمد باقري وویل: «دغه عملیات یو خبرداری و، خو د ایران په وړاندې د هر ګام غبرګون به ډیر لوی وي.»

پر اسراييل د ایران تر بريد وروسته د اسراییلو لومړي وزير بنیامین نتانیاهو په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې اسراییل به د ایران بریدونو ته ځواب ورکړي.

د طالبانو سترې محکمې نن یکشنبه د (وري ۲۶مه) په ایکس پاڼه لیکلي، چې د دغو کسانو له ډلې یې یوه تن ته د اته میاشتې تنفیذي د بند سزا ورکړې او شل دورې یې وهلی.

دویم هغه یې په ۱۰ میاشتې تنفیذي بند محکوم او ۲۰ دورې وهلی، او دریم ته یې هم شپږ میاشتې تنفیذي بند سزا ورکړې او ۱۰ دروې یې وهلی دی.

د طالبانو په وړاندې شویو معلوماتو کې د سزا د څرنګوالي په اړه څه نه دي ویل شوي، خو زیاته کړې یې ده چې دغو کسانو ته تعزیري سزا ورکړل شوې ده. دا ډله معمولا په داسې قضیو کې تورن کسان په دورو وهي.

واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته دغې ډلې جسمي سزاګانې بیا پیل کړې، خو په دې وروستیو کې د دغې ډلې چارواکو د وهلو ټکولو، د لاسونو پرې کول او اعدام په څېر جسمي سزاګانې ډیرې کړې دي.

په دې وروستیو کې ملګرو ملتونو په افغانستان کې د جسمي مجازاتو د دوام په اړه اندېښنه څرګنده کړې او له طالبانو یې غوښتي چې د جسمي مجازاتو چې د انساني کرامت خلاف او ظالمانه عمل دی مخه ونیسي.

خو د طالبانو ډلې ویلي چې اسلامي شریعت پلي کوي او بهرني هېوادونه او سازمانونه دې د افغانستان په کورنیو چارو کې لاسوهنه نه کوي.

د طالبانو د اوبو او انرژۍ وزارت د یک شنبې په ورځ د (وري ۲۶مه) په اېکس پاڼه لیکلي، چې د وري له ۲۷مې نېټې څخه تر ۲۹مې نېټې پورې د هېواد د سیندیزو حوزو په ځینو ځایونو کې د اوبو کچې د لوړېدو او سېلابونو راوتلو احتمال ډير دی.

یاد وزارت وايي، د هوا پېژندنې ادارې د او نړېوالې هوا پېژندنې ادارو د وړاندوینو له مخې د افغانستان په ځینو برخو کې د چټکو بارانونو او وارې ورېدو له امله د سېلابونو د راوتلو او ناڅاپي اورښتونو او سېلابونو راوتلو ډیر اټکل د هریرود، هلمند شمال، کابل او پنج امو په سیندیزو حوزو کې شوی دی.

د طالبانو د اوبو او انرژۍ وزارت خبرداری ورکوي او وايي، چې د «کوشک و کشان، هرات، فراه، خاشرود، هلمند، ارغنداب، ترینکوټ، ترنک، غزني، پکتیا، پکتیکا، خوست، لوګر، کابل، مدان وردګ، غوربند، پنجشیر، لغمان، کنړ، نورستان، فاریاب، جوزجان، بلخ، سمنګان، بغلان، تخار او بدخشان سیندونو کې د سېلابونو د راوتلو احتمال ډیر دي.»

دغه وزارت د یادو سیندونو په څنډو کې استوګنو کسانو ته خبرداری ورکړی چې د ځان او خپلو ماشومانو د ساتنې لپاره تر راتلونکو درېیو ورځو د سیندونو له غاړو لیرې و اوسي.

ها خوا د کندهار او اروزګان لویه لاره د سیلابونو راوتلو له امله د تګ راتګ لپاره له نن سهار راهیسې تړل شوې.

دا په داسې حال کې چې په تېرو څلرویشتو ساعتونو کې د افغانستان په یو شمېر سوېلي ولایتونو کې د دوامداره ورښتونو او سېلابونو راوتلو له امله ګڼو کسانو ته مالي زیانونه اوښتي دي.