د پاکستان د قومي او صوبايي اسمبلۍ د ۲۱ حوزو د ضمني ټاکنو د رایه ورکونې پروسه پای ته ورسېده

د پاکستاني طالبانو قومندان حافظ ګل بهادر پورې اړوند وسله والو له کوچني اختر وروسته د اغزن سیم په پرې کولو سره وزیرستان ته ننوتلي دي.
د سرچینې په خبره، په دغو جنګیالیو کې یو شمېر افغانان هم شته.
طالبانو تراوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.
له دې سره، پاکستاني چارواکو په ځلونو شکایت کړی، چې حافظ ګل بهادر او د ټي ټي پي جنګیالي د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې امن پټنځایونه لري.
طالبانو د پاکستان دا ادعاوې رد کړې او ویلي یې دي، چې اسلام اباد د امنیت د ټینګښت په برخه کې خپله ناکامي په دغې ډلې اچوي.

دغه وزارت وايي، یادې کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۱۵۵ تنه دی د تورخم له لارې د پاکستان د حکومت له لوري په جبري توګه راستنې کړل شوې دي.

د طالبانو دغه وزارت ویلي، له پاکستانه تازه راستانه شوي کډوال یې د مرستو تر لاسه کولو په موخه د ملګرو ملتونو عالې کمېشنرۍ او د کډوالۍ نړۍوال سازمان دفترونو ته ورپېژندلي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې تېره اونۍ د پاکستان حکومت له دغه هېواده د بې اسناده افغان کډوالو د اېستلو دویم پړاو پیل کړ.

د ملګرو ملتونو د کډوالو د عالي کمېشنرۍ د شمېرو له مخې دمګړۍ په پاکستان کې اته سوه زره اې سي سي او ۱.۳ مېلیونه پي او ار کارټونو لرونکي افغان کډوال اوسېږي.

پاکستاني رسنیو خبر ورکړی، چې د لاهور د سوداګرۍ او صنایعو خونې مشر کاشف انور د خان جان الکوزي په مشرۍ د افغانستان د سوداګرۍ خونې له غړو او سوداګرو سره د لاهور په سوداګرۍ خونه کې ګډه ناسته ترسره کړې ده.

د راپورونو له مخې، د لاهور د سوداګرۍ خونې مشر کاشف انور له افغان سوداګریز پلاوي سره په دغه ګډه ناسته کې له ګاونډیو هېوادونو سره د ښو سوداګریزو اړیکو پر پراختیا ټینګار کړی دی.

ښاغلي کاشف انور ویلي:« د پاکستان او افغانستان تر منځ سوداګري ۵۲۲ مېلیون ډالره ده، چې د ښه کېدو لپاره یې ځای شته؛ که بانکي چېنلونه جوړ شي، د سوداګرۍ حجم څو چنده زیاتېدلی شي. د درملو، غالیو، وريجو، د موټرو پرزو او نورو برخو کې د سوداګریزو اړیکو د پراخولو احتمال شتون لري. د سوداګرۍ وزارت په دې وروستیو کې د بارټر سیسټم لپاره یو حکم صادر کړی، چې له مخې به یې دوه اړخیزه سوداګري وده وکړي.»

په دغې لیدنه کې د افغان سوداګرو پلاوي مشر خان جان الکوزي ویلي چې، له پاکستان سره د سوداګرۍ زیاتولو ته لېوال دي؛ ځکه دواړه هېوادونه اوس یو بل ته تر بل هر وخت زیاته اړتیا لري:« د دواړو هېوادونو تر منځ ۷۰ سلنه سوداګري د لاهور له لارې کېږي، چې له دې لارې افغانستان ته درمل، وريجې، د موټرو پرزې او نور توکي صادرېږي.»

پاکستاني سوداګرو ویلي، د پاکستان او افغانستان تر منځ د تاریخي ټولنیزو او اقتصادي اړیکو سربېره، د دوه اړخیزو سوداګریزو حجم رېښتیني امکانات نه منعکسوي؛ نو د سوداګرۍ د ودې لپاره باید ګډ او کوټلي ګامونه پورته شي.

د امریکا بهرنیو چارو وزارت پرون په خپله وېپاڼه کې د دغو څلورو خصوصي کمپنیو په هکله مفصل مالومات خپاره کړي چې د پاکستان د توغندیو برخې ادارو ته کوم ډول مواد برابروي.

خو د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاندې د دغه هېواد رسنیو ته نن ویلي، چې د امریکا له نویو بندیزونو مالومات نه لري، خو زیاتوي چې واشنګټن پخوا هم بې ثبوته دا ډول ګامونه پورته کړي دي.

د پاکستان د توغندیز پروګرام په مقابل کې د امریکا نوي اقدامات په داسې مهال دي چې د اسلام اباد چارواکي وايي، دا هېواد ور سره د ترهګرۍ په ګډون په مختلفو امنیتي برخو کې مرستې کوي.

که څه هم نوموړي د دې پور کره شمېر نه دی ښودلی، خو پاکستانۍ رسنۍ وايي، اسلام اباد له ای اېم اېف له شپږو تر اتو میلیارد ډالرو پور تمه لري.

پاکستان چې له څو کلونو راهیسې یې اقتصاد پر ځوړ روان دی، د روپۍ ارزښت یې هم ورځ تر بلې کمېږي.

دې وروستیو ورځو کې یې ارزښت نور هم ټیټ شوی، خو د مالیې ښاغلی اورنګېز د روپۍ ارزښت نور کمېدل ردوي.

نوموړي ترې دې مخکې په واشنګټن کې له بلومبرګ ټیم سره د ګردي میز ناستې ته وینا کې وویل، چې د پاکستان قوي ذخایر، د کرانسۍ پیاوړتیا او د صادراتو وده د روپۍ د ارزښت په ساتلو کې مرسته کوي.

هغه وویل چې هیواد یې د صنعت، کرنې او معلوماتي ټکنالوجۍ په برخو کې په راتلونکو کلونو کې څلور سلنه پرمختګ کوي.

له دې وړاندې د پاکستان د ماليې وزارت خبر ورکړی و، چې د پیسو له نړیوال وجهي صندوق د شپږ میلیارده ډالرو د پور اخیستو لپاره یې چمتووالی نیولی دی.

دوی وايي، چې له ای ایم ایف سره د پور د نوي پروګرام لپاره خبرې اترې به د دویمې اقتصادي کتنې سره ترسره شي او له دې صندوق څخه به د ۶ میلیارد ډالرو نوي پور پروګرام غوښتنه وشي.

ویل کیږي، چې د ای ایم ایف په شرایطو کې د ګازو بیه ښايي ۶۷ سلنه نوره هم ګرانه شي.

د مالیې وزارت د سرچینو په وینا؛ د نوي پور پروګرام لاندې به برېښنا او ګاز نور هم ګران شي او مختلفو سکتورونو ته ورکړل شوي سبسایډي به په مرحله واره توګه ختمه شي. د ټېکسونو په لړ کې به مختلفو سکټورونو ته ورکړل شوې استثنا هم ختمه کړل شي.

د پاکستان د مالیې وزارت سرچینې وايي، چې د پورونو نوی پروګرام به د اوسني معیار د موافقتنامې په پرتله د سختو شرایطو پر بنسټ وي.

ای ایم ایف به د راتلونکي مالي کال د بودیجې لپاره د مالیې وزارت ته وړاندیزونه ورکړي، چې د پلي کېدو لپاره به یې پاکستان تضمین ورکړي.

پاکستان لا له وړاندې یو له هغو هېوادونو څخه و، چې له نړۍوال وجهي صندوق څخه یې تر ټولو زیات پور اخیستی دی.