د افغانستان الف کرېکټ لوبډلې سرېلانکا ته په څلورو وېکټو ماتې ورکړه

د دغه خوځښت په خبره، چې طالبانو په بدخشان ولایت کې د خلکو له ملي او سیمه ییزو ارزښتونو خلاف چلند کړی دی او هڅه کوي، چې خلک لا تر شکنجې لاندې ونیسي.

یاد سیاسي خوځښت په بدخشان کې د طالبانو دغه رویه غندلې او له یوناما څخه یې غوښتي، چې په دا ډول موضوعاتو کې بې تفاوته پاتې نه شي.

د افغانستان د جمهوري غوښتونکو خوځښت ویلي، چې د طالبانو په ګډون یو شمېر ډلې هڅه کوي، چې د بدخشان مسالې ته قومي رنګ ورکړي؛ خو په حقیقت کې طالبان په لوی لاس له خلکو سره خشن برخورد کوي او دا چاره قومي اړخ نه لري.

د بدخشان د درایم ولسوالۍ اعتراض کوونکي وايي، طالبان د دې ولسوالۍ خلک کوڅه په کوڅه او کور په کور ځوروي.

د لاریونوالو له ډلې یوه یې نن مظاهرې ته په ونیا کې وویل، چې حتا د ښځو حرمت تر پښو لاندې شوی او طالبان د خلکو "عزت، دین او محرمیت" تر پښو لاندې کوي.

دغه لاريون کوونکي طالبان تورنوي، چې د خلکو د کورونو ديوالونه يې نړولي او پر خلکو ظلم کوي.

د جمعې په ورځ د غويي په ۱۴مه د بدخشان د درایم ولسوالۍ اوسېدونکو د طالبانو پر ضد پراخ لاریون وکړ.

د دغه سازمان د شمېرو له مخې؛ په کندهار کې د طالب سرتېرو شمېر ۲۲ زره ۵۰۰ او په هلمند کې ١٦ زره کسانو ته رسیږي.

زرغون بهير چې د پخواني ولسمشر د مرستیال امرالله صالح تر مشرۍ لاندې فعاليت کوي د یکشنبې په ورځ د (غوايي ١٦مه) په يوه خبرپاڼه کې ليکلي، چې طالبانو دغه ځواکونه د دې ډلې د مشر هبت الله اخوندزاده د ځانګړو امنیتي ځواکونو او همدارنګه د هغه جلا «قومي او شخصي» واحدونو ترڅنګ ځای پر ځای کړي دي.

د زرغون بهیر له نظره په کندهار او هلمند کې د طالب ولسوالو د دې شمېرې ګومارل ښايي د طالبانو د مشر د «ناامنۍ د احساس» له امله وي.

کندهار د طالبانو د مشر هبت الله اخوندزاده د استوګنې ځای او د دغې ډلې د قدرت اصلي مرکز دی.

زرغون بهير په خپل راپور کې زیاته کړې، چې د افغانستان ۷۰ سلنه عاید په څلورو څانګو دفاع وزارت، کورنیو چارو، د طالبانو د استخباراتو ریاست او د هبت الله اخوندزاده په دفتر لګول کېږي.

د دغه سازمان په وینا؛ د طالبانو د کورنیو چارو وزارت کلنۍ بودیجه ۷۸ میلیارده افغانۍ ده، چې د طالبانو د عمومي بودیجې ۳۱ سلنه جوړوي.

د دغه سازمان د معلوماتو له مخې؛ له دې جملې څخه د طالبانو د کورنیو چارو وزارت شاوخوا ۲۰ سلنه بودیجه یوازې په هلمند او کندهار ولایتونو کې لګول کېږي، چې د مرکزي سیمې د پنځو ولایتونو د لګښتونو په پرتله ډېره ده.

د دې بنسټ په اعلامیه کې دا هم راغلي، چې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د ۲۲۰ زره کارکوونکو نیمايي یې افسران دي.

زرغون بهير زیاته کړه، چې په دې وزارت کې د هر پولیس سرتېري لپاره یو افسر ګومارل شوی دی.

د همدې سازمان په خبره، چې طالبانو د سراج الدین حقاني په امر د کورنیو چارو په وزارت کې د افسرانو په ګومارلو سره خپلو ملېشو ته د کار او عاید زمینه برابره کړې ده.

د ایران پوځ اعلان کړی، چې د څلور متره کانکریټي دېوال، اغزن تار او کټارو په مرسته به د پولې د تړلو پلان په درېیو کلونو کې عملي شي.

د ایران د محصلینو خبري اژانس اېسنا د راپور له مخې؛ سردار قاسم رضايي د یکشنبې په ورځ (د غويي۱۶مه) د ختیځو پولو د بندولو د پلان په اړه وویل: "د ځینو شمال لویدیځو او ختیځو پولو له خوا ګواښونه موجود دي، چې موږ ورسره مقابله کوو."

هغه زیاته کړه، د نشه یي توکو قاچاق، د انسان قاچاق او ان د ترهګرو نفوذ د دې پولو له لارې کېږي، نو له همدې امله پریکړه شوې، چې دا سرحدونه به بند کړي ترڅو کنټرول او اداره شي.

د ایران د قانون د پلې کولو دغه چارواکي وویل، چې له افغانستان سره د ختیځو پولو د بندولو پلان د ایران د اسلامي جمهوریت د پولیسو د قوماندانۍ د ادارې له خوا د پوله ساتو د کارپوهانو له نظرونو او د حکومت له خوا په پام کې نیول شوې بودیجې څخه په استفادې سره عملي کیږي.

ښاغلي رضايي زیاته کړه؛ دا یوه پروژه ده، چې پوځ یې د مناسبې تخنیکي پوهې په لرلو سره د عملي کولو لپاره په لاره اچولې ده او د دې دېوالونو په جوړولو کې د ایران د اسلامي جمهوریت د پوځ د انجنیرۍ له تاسیساتو څخه کار اخیستل کېږي.

څه موده وړاندې د ایران د کورنیو چارو وزارت چارواکو ویلي وو، چې هر کال له ۲۰ میلیاردو ډالرو ډېر قاچاقي توکي ایران ته واردېږي.

په سرپل کې د طالبانو د والي وياند حبيب الله مسرور وايي؛ دغه دوه کسان تېره ورځ د صياد ولسوالۍ د "قاق افضل" او "خواجه يګانه" په کليو کې وژل شوي دي.

طالب چارواكي وايي، چې د شنبې د ورځې سېلابونو سلګونه جريبه كرنيزې ځمكې، پلونه، پلچكونه، د استوګنې كورونه او هغه سړكونه ويجاړ كړي، چې د صياد ولسوالۍ له مركز سره نښلوي.

بل خوا، په فراه کې د طالبانو د طبیعي پېښو پر وړاندې د مبارزې رییس اسرایل سیار د دې ډلې تر کنټرول لاندې د افغانستان ملي راډیو ته وویل، چې په دې ولایت کې په وروستیو ورځو کې د سختو بارانونو له امله ۲۲ کورونه ویجاړ شوي دي.

دغه طالب چارواکی وايي، په تېره یوه میاشت کې د سېلابونو له امله په دغه ولایت کې ۱۵ کسان وژل شوي دي.

که څه هم په بدخشان، غور، سرپل، هرات، بغلان، فاریاب، تخار، کندز، جوزجان، کندهار او نورو ولایتونو کې د سېلابونو راوتلو مالي او ځاني زیانونه اوښتي، خو د تلفاتو په اړه یې تر اوسه کره شمېره نشته او په بیلا بیلو سیمو کې د سېلابونو له امله د زیانونو په اړه څه نه دي ویل شوي.

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد نن یکشنبې د غويي ۱۶مه په خپله اېکس ټولنیزه پاڼه کې په کندهار کې د یو غونډې د جوړېدو خبر ورکړ.

مجاهد وايي په غونډه کې به ټينګار وشوي ترڅو واردات کم او پر ځای يې کورني تولیدات زيات استفاده شي.

مجاهد زیاتوي: « په غونډه کې له سوداګرو غوښتنه شوې، چې د بهرنيو کارکوونکو پر ځای دي افغانانو ته د کار کولو لومړيتوب ورکول شي او د بهرنيو کارکوونکو د ګمارلو پر مهال باید هغوي ته د کار جواز واخيستل شي.»

پر همدې مهال نن د طالبانو د کار او ټولنيزو چارو وزارت مرستيال محمد زاهد جان اغا په کابل کې د کارګر ورځې په مناسبت جوړې شوې غونډې ته وويل، چې د کار موندنې ملي پاليسې يې چمتو کړې او د کار پر قانون یې بيا کتنه کړې ده.

نوموړي ويلي، چې دوی د کارګرو حق ورکولو ته ژمن دي او د خوندي چاپيريال رامنځ ته کولو لپاره یې هڅې کوي.

د یادونې وړ ده، چې په کندهار کې جوړه شوې غونډې ته خبريالان ندي پرېښودل شوي.

په کندهار کې له تېرو څو میاشتو راهيسې د دغه ولایت د والي ملا شيرين په خاص امر پر عکس او ويډيو اخېستلو بنديز لګول شوی.

چارواکي اوس په دې ولایت کې د خپلو غونډو او ناستو پر مهال هېڅ خبريال او تصويري رسنۍ ته اجازه نه ورکوي.

خلکو ته د کاري فرصتونو د برابرولو لپاره همدا غونډه پر داسې مهال تر سره کېږي، چې ډېری کسان په افغانستان کې له بې کارۍ څخه شکایت کوي.

افغانان وايي د اقتصادي ستونزو د حلولو په موخه د ځوانانو لويه برخه ګاونډيو هېوادونو ته د مزدورۍ لپاره ځي.

پر طالبانو نيوکه کيږي، چې واک ته په رسېدو دغه ډلې یوازې خپلو جنګيالو او پلویانو ته د کار زامینه برابره کړې ده.