د هېواد پخوانی ولسمشر حامد کرزی امریکا ته ولاړ

یاده اداره وايي، په بدخشان، تخار او نورستان ولایتونو کې به د باران کچه په بېلابېلو سیمو کې له ۱۵ څخه تر ۲۵ ملي‌مترو پورې وي.

دغه اداره زیاتوي چې په شمالي، لوېدیځو، سوېلي، ختیځو او مرکزي ولایتنونو کې د سالنګونو په ګډون د چټکو بادونو لګېدو اټکل هم شته.

د یادې ادارې په خبره چې د دغو چټکو بادونو د سرعت کچه به په بېلابېلو سیمو کې له ۶۰ څخه تر ۹۰ کیلومترو په ساعت کې وي.

دا په داسې حال کې ده چې سږکال افغانستان د اقلیمي بدلون تر خورا ژورو اغېزو لاندې راغلی چې له امله یې سلګونه کسان مړه او زرګونو کسان اغېزمن شوي.

د جمعیت علمای اسلام ګوند مشر مولانا فضل الرحمان تېره ورځ یکشنبه د (غبرګولي ۱۳مه) د پاکستان په ملتان کې یوې غونډې ته د وینا پر مهال په دغه هیواد کې د نا امنۍ په اړه اندېښنو ته اشاره وکړه او ویې ويل چې «که چیرې ترهګر له افغانستان څخه راځي نو پر ډیورنډ کرښه ولاړ پوځيان یې ولې راپریږدي.»

هغه وايي، هغه مهال چې «پرویز مشرف د پاکستان واک په لاس کې لرل، امریکا ته یې د افغانستان د بمبارد لپاره د پاکستان هوايي اډې په واک کې ورکړې او زرګونه افغانان یې پې ووژل.»

مولانا د پاکستان پوځ ته په اشارې وايي، «کله چې تاسو افغانان بمباردول هغوی له تاسو شکایت وکړ؟ تاسو خپله فضا امریکا ته د بمبارد لپاره ورکړه او شل کاله مو زرګونه کسان پې ووژل هغوی له تاسو ګیله وکړه؟»

د ۲۰۲۴ کال د پاکستان په ټاکنو کې تر ناکامېدو وروسته مولانا فضل الرحمان د پاکستان پر حکومت او پوځ نیوکې زیاتې کړې دي او د تحریک انصاف عمران خان ګوند سره یې په ګډه په سیاسي مخالفت لاس پورې کړی.

شنونکي وايي، مولانا فضل الرحمان چې کله هم په پاکستان کې له سیاسي امتیازه بې برخې شي نو د حکومت او پوځ په وړاندې پارونکي ویناوې کوي.

مولانا فضل الرحمان تر دې وړاندې هم پر پاکستاني پوځ نیوکې کړې وې چې د «افغانستان د تېر جمهوري حکومت په وړاندې د جګړې لپاره یې له پاکستانه ۳۰ زره وسله وال افغانستان ته د جګړې لپاره استولي وو.»

خو د پاکستان پوځ د مولانا فضل الرحمان داسې څرګندونو ته غبرګون نه دی ښودلی.

د ماشومانو د ملاتړ صندوق یا یونېسف د دوشنبې په ورځ د (غبرګولي ۱۴مه) په افغانستان کې د ماشومانو لپاره د بیړني او دوامداره ګواښ په اړه یو راپور خپور کړی.

یونېسف په دغه راپور کې لیکلي؛ چې په افغانسان کې لسګونه زره ماشومان د ورستیو سېلابونو له امله اغېزمن شوي دي.

د راپور له مخې ډیری ماشومان په شمالي ولایتونو کې او په ځانګړي توګه بغلان، بدخشان او غور کې اغیزمن شوي.

په راپور کې ویل شوي، چې د وروستیو سېلابونو له امله د لسګونو ماشومانو په ګډون نږدې ۳۵۰ تنه مړه شوي، ۷۸۰۰ کورونه ویجاړ شوي او تر ۵۰۰۰ ډيرې کورنۍ بې ځایه شوې دي.

یونېسف وايي، په زیانمنو شویو سیمو کې یې د روغتیايي خدمتونو تر څنګ زیامنو شویو کورنیو ته ګرمې جامې، کمپلې، د کور توکي او د پخلي وسایلو په کډون نغدي مرستې هم وویشلې.

یونېسف په خپل دغه راپور کې په افغانستان کې د هوا د اقلیم کړکیچ د زیاتیدو د نښو نښانو په لیدو سره اندېښنه ښيي.

په افغانست‍ان کې د یونېسف استازی ډاکټر تاج الدین اویویل وايي: «نړېواله ټولنه باید په ماشومانو باندې د اقلیم د بدلون اغیزو د کمولو او تطبیق لپاره د ټولنو د ملاتړ لپاره هڅې او پانګونه دوه برابره کړې. په ورته وخت کې، یونېسف او بشردوستانه ټولنه باید د اقلیم اړوند ناورینونو نوي واقعیت ته ځان چمتو کړي.»

په دغه راپور کې یونېسف ویلي؛ د چاپیریالي بدلون له امله د ماشومانو د ګواښونو په برخه کې د ۱۶۳ هېوادونو په لړ کې افغانستان په ۱۵ ځای کې ولاړ دی.

که څه هم د دغې پېښې کره وخت نه دی څرګند؛ خو د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون ویلي چې د زده کړو دغه مرکز د یاد ولایت په خیبر ولسوالۍ کې نړېدلی دی.

د دغه خبر پر بنسټ، په یاده پېښه کې د سر زیان نه دی اوښتی. او دا هم نه دي ویل شوي چې زلزله کله شوې ده.

واک ته د طالبانو تر رسېدو وروسته ښوونځي له پامه غورځول شوي او ډیره پاملرنه دیني مدرسو ته کیږي.

تردې وړاندې په فاریاب او تخار ولایتونو کې د نجونو ځينې ښوونځي د شپې مهال د نامعلومو کسانو له لوري سوځول شوي وو.

فاریاب کې تازه د زلزلې خبر نه دی ورکړل شوی خو په دې وروستیو کې د افغانستان ځینې شمالي برخې د زورورو سېلابونو له امله ویجاړې شوې دي.

هرات کې تيرکال د تلې په میاشت کې پرله پسې زلزلو نږدې دوه زره تنه مړه کړل او تر دې ډېر کسان یې ټپيان او بې کوره کړل.

د خوړو نړېوال پروګرام د دوشنبې په ورځ د (غبرګولي ۱۴مه) په اېکس پاڼه لیکلي؛ چې په افغانستان کې د وروستیو سېلابونو له امله له ۶۵ زرو ډيرو خلکو ته زیانونه اوښتي دي.

د خوړو نړېوال پروګرام وايي، یادې ۱۴،۵ میلیونه ډالره به د خلکو د ژوندانه په بیارغولو کې ولګوي.

افغانستن د اقلیم د بدلون له امله یو له تر ټولو ډیر زیانمن هېواد بلل کیږي.

وروستیو سېلابونو او ورښتونو د افغانستان په شمالي او سوېلي ولایتونو کې سلګونه کسان مړه کړل، زرګونه کورونه یې ویجاړ او زرګونه کسان په مستقیم او غیر مستقیم ډول زیانمن کړل.