پاکستان: پر ټرمپ د برید تورن کس اصف مرچنټ د قضيې په اړه نورو جزیياتو ته په تمه یو
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت په متحده ایالاتو کې د پاکستاني وګړي اصف مرچنټ د نیول کېدو او تورنېدو په اړه خپل بیان خپور کړی دی.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت په متحده ایالاتو کې د پاکستاني وګړي اصف مرچنټ د نیول کېدو او تورنېدو په اړه خپل بیان خپور کړی دی.
په امريکا کې د پاکستاني وګړي اصف مرچنټ د نيول کېدو په اړه د پاکستان د بهرنيو چارو وزارت وياندې ممتاز زهرا بلوڅ ويلي، چې د اصف مرچنټ په اړه يې د رسنيو راپورونه ليدلي او په دې اړه له امريکايي چارواکو سره په تماس کې ده.هغې وويل، چې د اصف مرچنټ د قضيې په اړه نورو جزياتو ته په تمه دي.ممتاز زهرا بلوڅ وویل، چې امریکايي چارواکو ورته ویلي چې د موضوع په اړه پلټنې روانې دي.د هغې په وینا:« موږ غواړو د رسمي ځواب ورکولو دمخه د اصف مرچنټ د تېرو معلوماتو تصدیق وکړو.»اغلې بلوڅ وړاندې وایي، باید وویل شي چې یو پاکستانی وګړی په امریکا کې د ډونالډ ټرمپ او نورو سیاستوالو د وژلو د احتمالي دسیسې په تور نیول شوی دی.د امريکا د عدليې وزارت تور پوری کړى، چې ٤٦ کلن پاکستاني وګړي اصف مرچنټ د ايران له حکومت سره اړيکې لرلې.د امریکا د عدلیې وزارت ویلي، اصف مرچنټ ویلي چې پاکستانی وګړی دی او په پاکستان کې ژوند کوي.هغه دا هم ویلي، چې په پاکستان او ایران کې مېرمنې او ماشومان لري.د امریکا د څارنوالۍ په وینا، اصف مرچنټ (د جولای په ۱۲مه) په داسې حال کې نیول شوی چې له امریکا څخه د وتلو په تکل کې و.
د بنګله دېش پخوانۍ لومړۍ وزیرې شیخ حسینه ۷۶ کلنه ده، چې د دوشنبې په ورځ د زمري په ۱۵مه یې له خپلې دندې استعفا وکړه او له هېواده وتښتېده، د بنګله دېش او نړۍ په تاریخ کې د تر ټولو اوږدې مودې د لومړۍ وزیرې په توګه د پاتې کېدو رېکارډ جوړ کړ.
د ۱۵ کلونو دوامداره واکمنۍ او جلا پنځه کلنې دورې سره هغې د زندان، جبري کډوالۍ او د خپلو خپلوانو د وژلو تجربه هم کړې ده.
حسینه چې د خپل پلار او مور له کورنۍ څخه عراقۍ عربه ده، په خپلو ډېرو مرکو او ویناو کې د ژوند د سختو شرایطو یادونه کړې ده چې، پلار یې سیاسي زنداني و.
پلار یې شیخ مجیب الرحمان دی، چې په ۱۹۷۱ کال کې له پاکستان څخه د بنګله دېش د خپلواکۍ بنسټ ایښودونکی مشر او د بنګله دېش لومړی ولسمشر و او مور یې بېګم فتح النسا مجیب ده.
په بنګله دېش کې شیخ مجیب ته د ملت پلار ویل کیږي.
مجیب او د کورنۍ ځینې غړي یې په ۱۹۷۵ کال کې په یوه پوځي کودتا کې ووژل شول.
د خپل پلار له وژلو وروسته حسینه او خور یې د ډېرو کلونو لپاره په هند کې په جلاوطنۍ کې ژوند وکړ.
هغه وروسته بنګله دېش ته راستنه شوه او د عوامي لیګ ګوند مشره شوه.
حسینه د حسین محمد ارشاد د استبدادي رژیم له پای ته رسېدو وروسته د عوامي لیګ (AL) د مشرې په توګه د ۱۹۹۱ په ټاکنو کې برخه اخیستې وه او پایله کې یې خالد ضیا ته ماته ورکړه، چې د ارشاد رژیم پر وړاندې یې ورسره همکاري کړې وه.
د اپوزیسیون د مشرې په توګه هغې د ضیا د بنګله دېش نشنلست ګوند (BNP) په ټاکنیزو درغلیو تورن کړ او پارلمان څخه یې بایکاټ وکړ.
د حسینې دغه کړنه له تاوتریخوالي ډکو مظاهرو او سیاسي ناکراریو سره مخ شوه او بالاخره ضیا له موقت حکومت څخه استعفا وکړه او حسینه د ۱۹۹۶ کال د جون له انتخاباتو وروسته لومړی وزیره شوه.
که څه هم بنګله دېش د لومړۍ وزیرې په توګه د هغې د لومړۍ دورې په جریان کې له ډیرو سیاسي ناکراریو سره مخ شوه، کوم چې د ۲۰۲۱په جولای کې پای ته ورسید، دا په ۱۹۷۱ کې د هېواد د خپلواکۍ راهیسې د بنګله دېش د لومړۍ وزیرې په توکه لومړنۍ بشپړه پنځه کلنه دوره وه.
په ۲۰۰۷ په ډاکه کې د کړکېچونو له زیاتېدو وروسته، هغه د بنګله دېش څخه امریکا او بریتانیا ته لاړه.
د هغه وخت حکومت هغه په قتل او فساد تورن کړه او په ډېرو خنډونو سره یې د بېرته ستنېدو د مخنیوي هڅه وکړه.
حسینه له راستنیدو څه موده وروسته ونیول شوه؛ خو بالاخره پر هغې لګیدلي تورونه پر ځای نه شول.
په ۲۰۱۴ کې، هغې د درېیم ځل لپاره په پرله پسې ټاکنو کې د اپوزیسیون له خوا تحریم شوه او د نړۍ والو څارونکو له خوا نیوکه هم پرې وشوه خو بیا هم قدرت ته ورسېده.
روهینګیا او شیخ حسینه
په ۲۰۱۷ کې حسینه په میانمار کې د نسل وژنې څخه تښتیدلي نږدې یو میلیون روهینګیا ته د پناه ورکولو او مرستې لپاره ډېره وستایل شوه.
روهینګیا مسلمانان دي، چې د میانمار په لویدیځ راخین ایالت کې ژوند کوي او د میانمار د ټول نفوس څلور سلنه جوړوي.
ملګري ملتونه او ډېری نړۍوالې رسنۍ او د بشري حقونو سازمانونه د روهینګیا خلک د نړۍ تر ټولو مظلوم اقلیت بولي.
د ۲۰۱۸ او ۲۰۲۴ په ټاکنو کې د حسینې بریا یو ځل بیا د تاوتریخوالي، درغلیو او لاریونونو سره مله وه، او داسې ښکاري چې د هغې د لومړۍ وزیرې په موده کې بنګله دېش د ډېموکراسۍ شاته تګ تجربه کړ.
بشري حقونو سازمانونو د هغې د حکومت په دوران کې پراخې جبري ورکې او غیر قضایي وژنې مستند کړي دي.
ډیری سیاستوال او ژورنالیستان په سیستماتیک او قصدي توګه د هغه د نظرونو ننګولو لپاره مجازات شوي.
په ۲۰۲۱ کې بې سرحده خبریالانو په بنګله دېش کې د مطبوعاتو د ازادۍ محدودولو لپاره د حسینې د رسنیو پالیسي منفي ارزونه خپره کړه.
په بنګله دېش کې حسینه تل هند ته د نږدې کېدو له امله پرې نیوکه شوې ده.
هغې ته د بنګله دېش په سیاست کې د هند د ښکېلتیا یوه مجسمه ویل کیږي او منتقدینو په تېرو کلونو کې د حسینې د واک اصلي لامل له هغې سره د هند ملاتړ بللی دی.
حسینه په ۲۰۱۸ کال کې د ټایمز مجلې له خوا د نړۍ د ۱۰۰ با نفوذه کسانو په نوملړ کې شامله شوه او په ۲۰۱۵، ۲۰۱۸ او ۲۰۲۲ کلونو کې د فوربس مجلې له خوا د نړۍ د ۱۰۰ ځواکمنو ښځو په نوملړ کې د هغې نوم خپور شو.
له بنګله دېش څخه تېښته
رويټرز خبري اژانس د هند د دولتي سرچينو په حواله د زمري په ١٦مه خبر ورکړى، چې د بنګله دېش مستعفا شوې لومړۍ وزيرې، چې له خپل هېواده تښتېدلى، په هند کې پاتې کېږي.
هندي رسنیو راپور ورکړی، چې حسینه د لومړۍ وزیرې له څوکۍ تر استعفا وروسته په ډیلي کې د هیندن هوايي اډې کې راښکته شوه او احتمال لري چې لندن ته پرواز وکړي.
د نړۍوالو رسنیو د راپورونو له مخې؛ نوموړی د بنګله دېش له پلازمېنې ډاکا څخه تر تښتېدو وروسته د هند شمال ختیځ اګرتالا ښار ته ولاړه.
له هېواد څخه د هغه تېښته په نړۍواله کچه په رسنیو کې په پراخه کچه منعکس شوه.
له بنګله دېش څخه د شیخ حسینه وتل په داسې حال کې کېږي، چې د دغه هېواد په وروستیو مظاهرو کې ګڼ شمېر اتباع وژل شوي دي.
د حکومت د مخالفینو او د بشري حقونو د مدافعینو په وینا؛ شیخ حسینه په ناحقه د خپلې اصلي سیالې په زنداني کولو او د مطبوعاتو د ازادۍ په محدودولو تورنه ده.
هغې د ټولو اپوزیسیون د له منځه وړلو په لټه کې وه، په ځانګړې توګه د مخالفو فعالانو په وژلو سره.
د لاریونونو ریښه
د لاریونونو د دې پړاو اور د بنګله دېش د خپلواکۍ په جګړه کې د ګډون کوونکو کورنیو لپاره د دولتي دندو لپاره د ۵۶ فیصده کوټې په تخصیص سره روښانه شو.
که څه هم د بنګله دېش سترې محکمې د یکشنبې په ورځ (د سلواغې ۳۱مه) د دولتي دندو لپاره زیاتره کوټې لغوه کړې؛ خو لاریونونه، چې په پایله کې یې سلګونه کسان مړه، ټپیان او زنداني شول دوام لري، چې مرکزي خلک یې محصلین او ځوانان دي.
د شیخ حسینه عامه بښنه او د هغو پوهنتونونو بیا پرانېستل چې د تاوتریخوالي د پیل پر مهال تړل شوي وو، د اعتراض کوونکو له غوښتنو څخه وو.
د ۱۷۰ میلیونو وګړو په دغه مسلمان اکثریتي هېواد کې وروستي لاریونونه د پوهنتونونو د فارغانو تر منځ د پراخې بیکارۍ له امله وشول.
د تاجکستان د بهرنیو چارو د وزارت مطبوعاتي سکرتر اعلان وکړ، چې د دغه هېواد او ایران تر منځ د وېزې د لغوه کولو تړون به د زمري په ۲۰مه نافذ شي. شاهین صمدي وویل، چې ایرانیان او تاجکان کولی شي، چې د راتګ له وخته له وېزې پرته د یو بل په هېوادونو کې ۳۰ ورځې تېرې کړي.
د هغه په وينا؛ د دواړو هېوادونو اتباع په ايران او تاجکستان کې د ٩٠ ورځو په موده کې ٣٠ ورځې تېرولى شي.
د تاجکستان د بهرنیو چارو وزارت د اعلان له مخې؛ په لومړي پړاو کې به د وېزې پرته د سفر سیسټم یوازې د هغو کسانو لپاره تطبیق شي، چې د دوشنبې او تهران ترمنځ د هوايي شرکتونو له لارې سفر کوي.
د ایران او تاجکستان چارواکو په ۱۴۰۲ کال کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د ویزو د لغوه کولو تړون لاسلیک کړ.
د اسراييل ورځپاڼې يروشلم پوسټ د عربي سرچينو له قوله راپور ورکړى، چې د ايران او اسراييل ترمنځ د پوځي شخړې په صورت کې پاکستان پلان لري، چې د ایران اسلامي جمهوريت ته د منځني واټن بالستيک توغندي ورکړي. په دې راپور کې د "شاهین ۳" په نوم د پاکستان د توغندیو یادونه شوې ده.
د اسلامي همکاریو د سازمان د بهرنیو چارو وزیرانو بېړنۍ غونډه پرون په جده کې د اسماعیل هنیه د وژل کېدو په اړه د تهران او اسلام اباد په غوښتنه جوړه شوه.
تر دې مخکې پاکستان او ایران په ګډه د اسلامي همکاریو د سازمان د بهرنیو چارو وزیرانو بېړنۍ غونډه رابللې وه، څو اسلامي جمهوریت په تهران کې د حماس د سیاسي دفتر د مشر اسماعیل هنیه د وژل کېدو په اړه خپل غبرګون له سره غور وکړي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت له دې مخکې د اسماعیل هنیه د وژنې په اړه په یوه بیان کې د "غیرقانوني او له خاورې بهر وژنې" برید بللی او غندلی و.
پاکستان هم د جمعې په ورځ (د زمري ۱۲مه) د حماس د سیاسي دفتر د مشر د مړینې په مناسبت عمومي ماتم اعلان کړ.
د یروشلم پوسټ د راپور له مخې؛ په سعودي عربستان کې د اسلامي همکاریو د سازمان استازي ویلي، چې په جده کې د دغه سازمان د بهرنیو چارو وزیرانو په غونډه کې د «اسراییل د اشغال د جنایتونو» او د اسماعیل هنیه د وژنې په اړه خبرې وشوې.
په ورته وخت کې وال سټریټ ژورنال د امریکايي چارواکو له قوله راپور ورکړی، چې امریکا د روانې اونۍ له پای څخه پر اسراییل د برید لپاره د چمتووالي په موخه د خپلو توغندیو د ویشتلو او پوځي تمرینونو په برخه کې د اسلامي جمهوریت اقدامات څاري.
خو امریکايي چارواکو ویلي دي، چې دوی د اسراییل پر ضد د ایران اسلامي جمهوریت د احتمالي برید د څرنګوالي او وخت په اړه معلومات نه لري.
په ورته وخت کې نیویارک ټایمز د دوو ایراني چارواکو په حواله راپور ورکړی، چې روسیې هم ایران ته د پرمختللو رادار او هوايي دفاعي تجهیزاتو استول پیل کړي دي.
ځايي سرچینو افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل، چې تېره ورځ د شمالي وزیرستان د میرعلي ښار موسکي سیمه کې په یوه وسله واله نښته کې د امن کمېټې ځايي مسوول زمین الله له خپلو وسله والو سره ووژل شو. په دغه نښته کې درې نور وسله وال هم وژل شوي دي.
له شمالي وزیرستان څخه ځايي سرچینو وویل، چې یوې وسله والې ډلې د پاکستان حکومت د ملاتړي ډلې امن کمېټې ځايي قوماندان زمین الله پر کور برید وکړ.
دغه نښته چې تېره ورځ ۱۱ بجې پیل شوه تر ماښامه روانه وه.
په دغه جګړه کې وسله والو د زمین الله کور سوځولی او مړو ته یې اور اچولی دی.
هغه وېډیوګانې چې افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته رارسېدلي، ښيي چې وسله والو د زمین الله جسد د برېښنا پر پایه تړلی دی او ځايي اوسېدونکو یې ننداره کوي.
د شمالي وزیرستان میرعلي سیمې د پاکستاني پولیسو یو ځايي مسوول جهانزیب وزیر خبریالانو ته ویلي، چې دغه برید د تحریک طالبان پاکستان حافظ ګل بهادر ډلې وسله والو کړی دی.
تر اوسه د ټي ټي پي حافظ ګل بهادر ډلې د دې برید په اړه څه نه دي ویلي.
یو ځايي خبریال لعل وزیر افغانستان انټرنشنل ـ پښتو وویل، چې دغه برید له هغه وروسته شوی، چې د پاکستان د حکومت ملاتړې ډلې او د ځايي امن کمېټې وسله والو چې مشري زمین الله کوله، په یوه برید کې د حافظ ګل بهادر ډلې ځايي قوماندان نسیم الله وژلی و.
لعل وزیر زیاتوي، چې زمین الله له دې وړاندې د ټي ټي پي حافظ ګل بهادر د ډلې ځايي قوماندان و؛ خو د پاکستان پوځ ته د تسلمېدو وروسته په سیمه کې د امن کمېټې ځايي مسوول وټاکل شو، چې له سلګونو وسله والو سره یې په خپله سېمه کې د ټي ټي پي پر وسله والو بریدونه کول.
د یادونې وړ ده، چې د پاکستان استخبارانو له خوا د پښتونخوا په بېلابیلو سیمو کې د ټي ټي پي پر ضد د جګړې لپاره ورته د امن کمېټې جوړ شوي دي.
د پاکستان دولتي بانک وايي، سږني مالي کال کې افغانستان ته د دغه هېواد صادرات ۴.۱۲ سلنه زیات شوي، چې له ۵۲۲ میلیون ډالرو ۵۴۴ میلیونه ډالرو ته رسېدلي دي. همدارنګه له افغانستانه پاکستان ته واردات ۲۱.۹۵ سلنه کم شوي او له ۱۵ میلیونو ډالرو ۱۱ میلیونه ډالرو ته ټیټ شوي دي.
د پاکستان نیشن ورځپاڼې نن خبر ورکړ، چې د پاکستان د دولتي بانک د میاشتنۍ احصایې له مخې، په جون میاشت کې افغانستان ته د دغه هېواد ټول صادرات له ۴۶ میلیونو ډالرو ډېر وو، چې تېر کال دغه شمېره ۴۳ میلیونه او ۶۵۷ زره ډالره وه.
د همدې کال په جون کې د پاکستان صادرات د تېر کال تر همدې وخت ۵.۵۳ سلنه ډېر شوي دي.
دغې رسنۍ لیکلي، چې نورو هیوادونو ته د پاکستان صادرات په عمومي ډول په یوه کال کې ۱۱.۵۳سلنه زیات شوي او څه باندې ۳۱ میلیارد ډالرو ته رسیدلي دي.