څېړنیز راپور؛ په تېرو شلو کلونو کې د ملي امنیت ادارې ۹زره غړي وژل شو او ۱۱زره ټپیان شوي دي

دغه څېړنیز راپور د افغانستان د جمهوري دولت د کورنیو چارو وزارت نهه برخې پولیس په ګوته کړي او ویلي یې دي، چې په دې ډله کې سرحدي پولیس، امنیتي پولیس، ځانګړي پولیس، د عامه نظم پولیس، د جرایمو ضد پولیس، د اور وژنې پولیس، د نشه يي توکو پر ضد پولیس، سیمه ییز پولیس او ترافیک پولیس شامل دي.

د حامد کرزي په مشرۍ د موقت حکومت له جوړېدو وروسته د نړۍوالو ځواکونو په همکارۍ په ۲۰۰۱ کال کې د پولیسو د بیا جوړېدو چارې پیل شوې.

که څه هم د دندې له اړخه پولیس جګړه ییز ماموریت نه لري؛ خو د افغانستان پولیس له بیا ځلې جوړېدو سره سم د دولت له مخالفو وسلوالو سره په جګړه کې ښکېل شول.

کاسټس اف وار په ځانګړي ډول د پولیسو د مرګ ژوبلې په اړه کره شمېرې نه دي وړاندې کړي، همداراز نیویارک ټایمز په ۲۰۱۷ کال کې د امنیتي ځواکونو د مرګ ژوبلې شمېره خپره کړې؛ خو د پولیسو کره شمېرې یې نه دي وړاندې کړي.

یوناما هم د پولیسو د مرګ ژوبلې کره شمېرې په خپلو راپورونو کې نه دي وړاندې کړي؛ د سویلي اسیا د کړکېچ مدیریت ادارې په خپلو وروستیو درېیو راپورونو کې د پولیسو مرګ ژوبلې ته اشاره کړې ده؛ خو په دقیق ډول یې نه دي بیان کړي.

د پخواني جمهوري دولت د کورنیو چارو وزارت د تامیناتو د معینیت د شهدا او معلولینو ریاست په استناد په ۲۰۲۰ کال د جنوري په میاشت کې د پولیسو د وژنې شمېر ۶۱۳۲۴ وو؛ خو له څېړنې وروسته معلومه شوه، چې دا شمېر خیالي او احتمالي دی.

د پخواني ولسمشر اشرف غني له خوا د ځانګړي پلاوي ګومارلو وښوده، چې نېږدې څلوېښت زره پولیس په تېره شل کلنه جګړه کې وژل شوي دي.

د جمهوري دولت د ملي امنیت شورا په وروستي راپور کې په ډاګه شوې ده، چې په تېرو شلو کلونو جګړو کې ۴۵۲۶۲ پولیس وژل شوي او ۵۶۰۲۱ ټپیان شوي دي.

کټ مټ دا شمېرې د چارو ادارې د امنیت او دفاع ریاست په معلوماتو کې هم روښانه شوي دي.

دغه راپور د جمهوري دولت له سقوط دوه ورځې وړاندې برابر شوی و، چې پکې د وروستیو دوو ورځو د مرګ ژوبلې ارقام نه دي شامل شوي.

سرحدي پولیس: ۶۸۹۳ وژل شوي او ۸۷۳۱ ټپیان شوي

امنیتي پولیس: ۱۲۸۲۲ وژل شوي او ۱۵۴۲۵ ټپیان شوي

ځانګړي پولیس: ۱۳۸۴ وژل شوي او ۱۹۴۳ ټپیان شوي

د عامه نظم پولیس: ۴۳۵۲ وژل شوي او ۵۴۵۲ ټپیان شوي

د جرایمو ضد پولیس: ۲۳۴۵ وژل شوي او ۳۲۵۱ ټپیان شوي

د اور وژنې پولیس: ۲۴ وژل شوي او ۸۴ ټپیان شوي

د نشه يي توکو پر ضد پولیس:۹۵۶ وژل شوي او ۷۵۳ ټپیان شوي

سیمه ییز پولیس: ۱۵۸۲۱ وژل شوي او ۱۹۹۳۲

ترافیک پولیس: ۹۷ وژل شوي او ۱۲۱ ټپیان شوي

ښځینه پولیس: ۶۵۸ وژل شوي او ۳۲۹ ټپیانې شوي

د پخواني جمهوري دولت د شهدا او معلولینو وزارت د معلوماتو له مخې؛ ۶۲۱۵ کسان د کورنیو چارو وزارت له خوا ورته د معلولینو په توګه معرفي شوي دي.

په دغو معلولینو کې یې ۲۳ مېرمنې او پاتې نور سړي دي.

د افغانستان انټرنشنل - پښتو ځانګړی څېړنیز راپور دلته ولولئ:

د افغانستان د شل کلنې جګړې د ښکېلو اړخونو مرګ ژوبله (۲۰۰۱-۲۰۲۱)

د افغانستان انټرنشنل - پښتو د یوې ځانګړې څېړنې په اساس چې له مختلفو منابعو څخه پکې استفاده شوې ویل شوي، چې په وژل شویو کې یې تر ټولو زیات د ننګرهار اوسېدونکي وو.

د جمهوري دولت د ملي دفاع وزارت د هغه راپور پر بنسټ چې د ۱۳۹۹ کال د لسمې میاشتې په اومه نېټه یې ارګ ته لېږلی، د افغانستان د ملي پوځ له جوړېدو تر همدغې نېټې ۲۸۵۴۸ د ملي پوځ ځواکونه په مخامخ، هدفي او چریکي جګړو کې وژل شوي وو.

د سویلي اسیا د کړکېج مدیریت ادارې په خپله څېړنه کې له وروستیو دوو کلونو د ملي پوځ د وژنې شمېر ۱۱۰۳ کسان په ګوته کړي دي؛ خو د جمهوري دولت د امنیت شورا د توحید مرکز معلومات ښيي، چې د افغانستان د جمهوري دولت د ملي پوځ د جوړېدو له پیله د دولت تر سقوط یوه ورځ وړاندې په افغانستان کې ۳۱۷۲۲ د ملي پوځ ځواکونه وژل شوي او ۴۴۰۹۵ سرتېري ټپیان شوي دي.

د جمهوري دولت د ملي دفاع وزارت د وروستیو شمېرو له مخې د وژل شويو پوځي منسوبینو په ډله کې تر ټولو ډېر د ننګرهار او تر ټولو کم د نېمروز ولایت اوسېدونکي وو.

ننګرهار: ۵۵۲۲ وژل شوي او ۷۴۹۸ ټپیان شوي

بدخشان: ۴۴۰۳ وژل شوي او ۴۲۹۸ ټپیان شوي

تخار: ۲۱۲۳ وژل شوي او ۳۸۵۹ ټپیان شوي

بغلان: ۱۹۹۱ وژل شوي او ۲۷۸۱ ټپیان شوي

کونړ: ۱۸۸۸ وژل شوي او ۲۵۶۴ ټپیان شوي

کندوز: ۱۷۰۱ وژل شوي او ۲۴۹۰ ټپیان شوي

لغمان: ۱۴۰۲ وژل شوي او ۲۸۶۵ ټپیان شوي

کابل: ۱۳۹۷ وژل شوي او ۱۹۷۵ ټپیان شوي

پروان: ۱۱۱۹ وژل شوي او ۱۷۴۳ ټپیان شوي

پکتیا: ۹۹۰ وژل شوي او ۱۳۴۳ ټپیان شوي

کاپیسا: ۹۵۳ وژل شوي او ۱۲۱۵ ټپیان شوي

بلخ: ۶۹۶ وژل شوی او ۱۱۸۰ ټپیان شوي

هرات: ۶۲۷ وژل شوي او ۴۵۱ ټپیان شوي

خوست: ۶۲۲ وژل شوي او ۳۲۴ ټپیان شوي

بامیان: ۵۹۱ وژل شوي او ۹۷۵ ټپیان شوي

جوزجان: ۴۹۱ وژل شوي او ۱۱۰۳ ټپیان شوي

سرپل: ۴۶۳ وژل شوي او ۹۹۸ ټپیان شوي

سمنګان؛ ۴۵۴ وژل شوي او ۶۷۸ ټپیان شوي

غور: ۴۵۳ وژل شوي او ۷۳۲ ټپیان شوي

لوګر: ۴۲۲ وژل شوي او ۵۹۲ ټپیان شوي

پنجشیر: ۴۰۱ وژل شوي او ۲۴۱ ټپیان شوي

بادغېس: ۳۹۳ وژل شوي او ۵۴۲ ټپیان شوي

نوستان: ۳۸۱ وژل شوي او ۴۵۹ ټپیان شوي

دایکنډي: ۳۵۶ وژل شوي او ۷۲۳ ټپیان شوي

غزني: ۳۳۷ وژل شوي او۵۶۲ ټپیان شوي

کندهار: ۳۰۱ وژل شوي او ۱۲۹ ټپیان شوي

فاریاب: ۲۹۹ وژل شوي او ۳۹۰ ټپیان شوي

وردګ: ۲۷۱ وژل شوي او ۴۹۲ ټپیان شوي

هلمند: ۲۲۲ وژل شوي او ۲۸۰ ټپیان شوي

فراه: ۱۸۷ وژل شوي او ۹۱ ټپیان شوي

پکتیکا: ۱۱۹وژل شوي او ۲۳۱ ټپیان شوي

ارزګان: ۶۵ وژل شوي او ۹۸ ټپیان شوي

زابل: ۴۹ وژل شوي او ۱۹۸ ټپیان شوي

نېمروز: ۳۳ وژل شوي او ۹۵ ټپیان شوي

د ملي پوځ په لیکو کې ۴۴۰۹۵ سرتېري ټپیان شوي دي، چې نېږدې درې برخې یې سرسري ټپیان شوي او پاتې برخه یې ژور ټپیان وو، چې یو شمېر سرتېرو یې له روغتیا وروسته خپلې دندې پرېښې دي.

په وژل شويو سرتېرو کې هغه سرتېري هم شامل دي، چې له دندې څخه د رخصتۍ لپاره یا کور ته په لار وژل شوي او یا هم په خپلو کورونو کې د طالبانو له خوا وژل شوي دي.

د ملي پوځ په لیکو کې د یو شمېر ولایتونو وګړي ځکه کم وژل شوي، چې په ملي پوځ کې یې ونډه کمه او د دغو ولایتونو خلکو په ملي پوځ کې دنده نه ترسره کوله.

د افغانستان انټرنشنل - پښتو ځانګړی څېړنیز راپور دلته لوستلی شئ:

د افغانستان د شل کلنې جګړې د ښکېلو اړخونو مرګ ژوبله (۲۰۰۱-۲۰۲۱)

د ۲۰۲۱ کال په اګسټ کې د طالبانو واکمنېدو او پاکستان کې د بریدونو ډېرېدو سره اسلام اباد بیا بیا پر دې ډله تور لګوي چې د دوی مخالف وسلوال یې په افغان خاوره کې ساتلي دي.

له اصف دوراني انډیپنډنټ اردو پوښتنه کړې چې پاکستاني طالبان ټول بریدونه له افغانستان پلانوي، نو په ځواب کې نوموړي ویلي چې اسلام اباد کله هم دا نه دي ویلي چې ټول بریدونه له افغان خاورې پلانېږي.

په ورته مهال زیاتوي چې دوی له طالبانو سره پر هغو بریدونو خبرې کوي چې پکې افغانان ښکېل دي، یا هلته پاکستاني طالبان پټنځي لري.

دغه پاکستانی استازی وايي، چې له دوی سره خبرو کې طالبانو د ټي ټي پي پرضد د هڅو خبره شوې او دوی هیله من دي چې طالبان پر خپله ژمنه ودرېږي.

تر اصف دوراني مخکې د پاکستان د پوځ مشر هم د دغه هېواد د ازادۍ ورځې غونډه کې وویل، چې افغان طالبان دې د ټي ټي پي پر ځای خپل خیرخواه ګاونډی غوره کړي.

عاصم منیر تېره اونې هم له افغان طالبانو وغوښتل، چې د پاکستان د تحریک طالبان د ملاتړ لپاره دې د اسلام اباد مخالفت ونه کړي.

افغان طالبان بیا بیا د طالبانو دا تور ردوي چې په افغانستان کې پاکستاني طالبان شته او په مقابل کې پر اسلام اباد تور لګوي چې د دوې پرضد داعش وسلوالوي.

طالبانو د نوروز د په ګډون د هر ډول جشنون لمانځل بند کړي دي؛ خو دغه ډله هر کال پر افغانستان د خپلې واکمنۍ کلیزه لمانځي.

طالبان په ټول هیواد کې د علماوو شورا غړي ټاکي.

په ځینو ولایتونو کې دغې ډلې ټولو ښوونکو او د ښوونځیو زدکوونکو ته امر کړی، چې د زمري د ۲۴ مې په مراسمو کې ګډون وکړي.

په تېرو دوو لسیزو کې طالبانو په افغانستان کې د پخواني حکومت او نړیوالو ځواکونو پر ضد مرګوني او ویجاړوونکي عملیات کړي دي.

دې ډلې د بمونو او له چاودیدونکو توکو ډک موټرونو په کارولو سره عامه تاسیسات ویجاړ کړي.

د پوځي تلفاتو تر څنګ د طالبانو په بریدونو کې لسګونه زره ملکي وګړي وژل شوي او سلګونه زره نور ټپیان شوي دي.

له تېرو دریو کلونو راهیسې طالبان د زمري د ۲۴ په مناسبت له پوځي کاروانونو سره په ښارونو کې ګرځي او پر افغانستان د خپلې واکمنۍ جشن لمانځي.

طالبان ۲۰۲۱ کال د اګسټ پر ۱۵ پر کابل واکمن شول، چې له امله یې له هغې ورځې راهیسې تر اوسه له یو میلیون ډېر خلک ایران او په لکونو پاکستان ته کډوال شول.

خو ذبیح الله مجاهد د دې ډلې د ولکې درې کلنۍ ته په اشاره وايي: «دغه ورځ واقعن د افغانانو لپاره تاریخسازه ورځ ده، زرینه ورځ ده، دا هغه ورځ ده چې افغانان بیا ژوندي شول په دې ورځ، ځکه د اشغال دور د نیواک دور او د یرغل دور چې امریکا پر موږ کړی و، داسې و لکه له افغانانو یې چې روح اخیستی وي، خو اوس موږ ازادي اخیستې ده.»

له دې سره ښاغلی مجاهد زیاتوي، په دې تصور هم و چې ممکن د امریکا وتلو سره په افغانستان کې جګړه پیل شي.

هغه زیاتوي: «په دې تصور هم و چې افغانستان کې به کورنۍ مشکلات تر دریو څلورو کلونو دوام ولري او خدای مه کړه که جګړه رانه وای، نو دا دریو کلونو کې به تر یو لک کسان وژل شوي وو.»

طالبان له امریکا سره د دوحې تړون د لاسلیک له مخې پر کابل واکمن او په نتیجه کې یې افغان جمهوریت وپرځېد، خو د دریو کلونو تېرېدو سره لا هم د دوی حکومت څوک په رسمیت نه پېژني.

پر طالبانو نیوکه ده چې د دوحې تړون ټولې مادې یې لا نه دي پلې کړې، چې په هغو کې تر ټولو مهم ټولګډونه حکومت جوړول، د ښځو او لږکیو حقونه ور کول دي.

دې ډلې په واکمنېدو سره ګام په ګام د تېرې دورې سیاست په لور ځي، د سیاسي ډلو پر فعالیت یې بندیز لګولی، د نجونو زدکړې او د ښځو کار یې بند کړی دی.

پر طالبانو بله نیوکه دا ده چې د خپلې ډلې کسان پر مختلفو مسلکي دندو ګوماري او له امله یې ورځ تر بلې لوستی او مسلکي پاړکی کډوالېږي.

د کډوالۍ نړیوال سازمان د روانې اګسټ میاشتې په لومړیو کې وویل، چې د ۲۰۲۰ کال د پرورۍ پر ۲۹ د طالبانو او امریکا د دوحې تړون راهیسې د افغانستان شاوخوا اته میلیونه اوسیدونکي له خپلې خاورې وتلي دي.

دغه سازمان وايي، یو میلیون افغانانو اروپايي هېوادونو ته پناه وړې ده او ۸۵ سلنه یې ګاونډیو هېوادونو ته تللي دي.

د امریکا حکومت د ۲۰۲۰ کال د فبرورۍ په ۲۹ د قطر په دوحه کې له طالبانو سره د سولې تړون لاسلیک کړ.

خو د طالبانو د کډوالو وزارت د یوې اعلامیې په خپرولو سره دا راپور ردوي او وايي، چې په تېرو دریو کالو کې ۳.۷ مېلیونه افغان کډوال هېواد ته ستانه شوي دي.