د امریکا د ملي امنیت پخوانی سلاکار: طالبانو ته مو امتیاز ورکړ او له افغانستانه ووتو

شاه محمود میاخیل وایي: «د افغانستان د چورلکو او الوتکو په هکله د ازبکستان او امریکا وروستۍ فیصله ناسمه ده، چې امریکا د افغانستان ۴۶ الوتکې او چورلکې ازبکستان ته سپاري دا پرېکړه د بین الملتي تعاملاتو خلاف پرېکړه ده.»

امریکا او ازبکستان موافقه کړې، چې د افغان پېلوټانو له خوا ازبکستان ته وړل شوې پوځي ۴۶چورلکې او الوتکې په موقتي توګه ازبکستان ته وسپاري.

په ازبکستان کې د امریکا سفیر جوناتن هینیک تېره ورځ ازبک کوون نیوز سره په مرکه کې وویل: «"دا الوتکې او چورلکې هیڅکله د افغانانو ملکیت نه وو، دا د امریکا ملکیت دی. افغان پوځ دغه الوتکې او چورلکې کارولې؛ خو موږ یې تل مالکان وو.»

ښاغلي میاخیل د هینیک د څرګندونو په غبرګون کې وویل: «دا داسې معنا لري، چې یو ځل مرسته وکړي او بیا وایي موږ بېرته خپله بلا عوضه مرسته غواړو.»

ښاغلی میاخیل زیاتوي: «د بین الدولتي او بین الملتي تعاملاتو عرف دا نه ایجابوي، چې مرسته شوي توکي وروسته له مرستې هم د مرسته کوونکي ملکیت وي.پرته له شکه په افغانستان کې هغه هوايي او ځمکني تجهیزات او وسایط چې امریکا او ناټو د خپلو قواو لپاره استعمالول د هغوی اړوند وو.»

ښاغلی شاه محمود میاخیل وایي، د افغانستان له جمهوري دولت سره د تجهیزاتو شوې مرسته د افغان ولس مالکیت دی او هېڅ مرسته کوونکی د نړۍوالو اصولو له مخې بلا عوضه مرسته بېرته نه شي غوښتلی.

دی زیاتوي: «اصلي خبره دا ده، چې په افغانستان کې ولسواکه مشروع او قانونمند حکومت نه شته. طالبان نه ولسي مشروعیت لري او نه نړۍوال مشروعیت چې د افغانستان د خلکو په استازولۍ د افغانانو له حقوقو څخه په نړۍوال ستیج کې دفاع وکړي.»

د طالبانو غبرګون

د طالبانو دفاع وزارت ویلي، چې په ازبکستان کې د افغانستان اړوندو الوتکو او چورلکو د برخلیک په اړه هېڅ ډول معامله نه مني.

طالبان زیاتوي، چې امریکا د افغانانو د شتمنیو د مصادرې او ډالۍ کولو حق نه لري.

طالبانو د ازبکستان له حکومته غوښتي، چې په دې برخه کې له امریکا سره له هر ډول راکړې ورکړې ډډه وکړي او باید د ښه ګاونډي په توګه د افغانستان د هوايي ځواکونو د الوتکو او چورلکو په تسلیمولو کې همکاري وکړي.

وروسته له هغه چې د ۲۰۲۱ کال په اګست میاشت کې طالبانو د افغانستان واک تر لاسه کړ، د افغان پوځ ګڼې جنګي الوتکې او پوځي چورلکې د افغان پوځیانو له خوا ازبکستان او تاجکستان ته یوړل شوې.

طالب چارواکو په تېرو درېیو کلونو کې څو ځلې له ازبکستانه غوښتي وو، چې دغه پوځي چورلکې او الوتکې دې دوی ته وسپاري؛ خو ازبکستاني چارواکو ویلي وو، چې په دې اړه یې خبرې له امریکا سره روانې دي.

دغه سیالۍ د ۲۰۲۴ کال د اګسټ له ۱۹مې څخه تر ۲۵مې نېټې د هند په بنګلور ښار کې د ۳۲ هېوادونو د لوبغاړو په ګډون ترسره شوې.

دغه افغان لوبغاړي د قزاقستان او هندي سیالانو پر وړاندې بریا خپله کړه او د کوریا له لوبغاړي سره یې په لوبه کې ماتې وخوړه.

سید انور حسیني تر دې مخکې د ۲۰۲۳ کال د سویلي اسیا په سیالیو کې د سپینو زرو مډال ګټلی و.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت مرستيال ویاند حافظ ضيا احمد د سې شنبې په ورځ په يوه ويډيو پيغام کې ويلي، چې امیرخان متقي به په دې ناسته کې د ګډون ترڅنګ د اسلامي هېوادونو له وزيرانو سره هم دوه اړخيزې ناستې ولري.

نوموړي د دوه اړخيزو ناستو د مشخصو اجنډاو په اړه جزیيات نه دي ورکړي.

د اسلامي همکاريو سازمان د بهرنیو چارو وزيرانو دغه ناسته د اګسټ مياشتي په ۲۹ مه او ۳۰ مه د کامرون جمهوريت په کوربتوب تر سره کیږي.

د اسلامي همکاريو سازمان په وار - وار د افغانستان پر واکمنو طالبانو له دې امله نيوکې کړې دي، چې په هېواد کې يې د نجونو او مېرمنو پر زده کړو او کار بنديزونه لګولي دي.

د افغانستان لپاره د اسلامي همکاريو سازمان ځانګړي استازي طارق علي بخيت د روان ۲۰۲۴ کال په اپرېل مياشت کې د يوه پلاوي په مشرۍ کابل ته په سفر کې له طالب چارواکو سره په خبرو کې د ښځو د اساسي حقونو د تامين پر اړتيا ټينګار کړی وو.

په افغانستان کې طالب مشران وايي، چې د اسلامي شريعت په چوکاټ کې د ښځو حقونو ته ژمن دي.

د اسلامي همکاريو سازمان سره ۵۷ هېوادونه غړيتوب لري.

د دې سازمان موخه د مسلمانانو ټوليز غږ، د غړو هېوادونو د ملي ګټو ساتل، پرمختګ او په نړۍواله کچه د سوله ييزې فضا رامنځته کول دي.

دغه سازمان په ملګرو ملتونو کې یو دايمي غړی هم لري.

د طالبانو هوا پېژندنې ادارې د سې شنبې په ورځ خلکو ته په يوې خبرتيا کې ویلي، چې سبا ته په بدخشان، نورستان، کونړ، ننګرهار، لغمان، لوګر، میدان وردګ، غزني، پکتيا، پکتيکا او خوست ولایتونو کې د بارانو او سېلابونو اټکل شوی.

د طالبانو په دې اعلامیه کې راغلي، چې د سالنګونو په ګډون په شمال ختيځو، شمالي، سوېلي، ختيځو او مرکزي ولایتونو کې هم د بادونو، دوړو او خاورو د پېښېدو اټکل شته.

د دوی د معلوماتو له مخې؛ په بېلا بېلو سېمو کې به د باد د سرعت کچه په ساعت کې له ۵۰ څخه تر ۹۰ کیلومتره وي.

طالبانو ويالو او سیندونو ته نږدې اوسېدونکو ته خبر ورکړی، چې مخکې له مخکې دې خپل لومړني تدابير ونيسي.

دا په داسې حال کې ده، چې په دې وروستيو ورځو کې د کابل په لوېديځ او يو شمېر ولايتونو کې د سختو اورښتونو په پایله کې سېلابونه راوتلي، چې یو شمېر د استوګنې کورونه یې ویجاړ کړي وو.

د کابل د دشت برچي اوسېدونکو د سېلابونو د راوتلو او د خلکو کورونو ته د ور اوښتو زيانونو د ويډيو په لېږلو سره افغانستان انټرنشنل ته وويل، چې تر اوسه یې د طالبانو له پېښو سره د مبارزې وزارت له چارواکو هېڅ مرسته نه ده تر لاسه کړې.

دغه سازمان د سې شنبې په ورځ (د وږي ۶ مه) په اېکس ټولنیزه شبکه کې په یوه یادښت کې لیکلي، چې کلیوالې کورنۍ د اوبو د تر لاسه کولو لپاره په اوسط ډول ۱۷ دقیقې مزل کوي او په ښار کې کورنۍ د تېر کال په پرتله دوه برابره پیسې ورکوي.

اوچا وايي، په ۲۰۲۱ کال کې به په افغانستان کې ۴۸ سلنه کورنۍ اوبو ته د لاسرسي له ستونزې سره مخ وې.

په دې وروستیو کې د افغانستان لپاره د اروپايي ټولنې استازي په دغه هېواد کې د اوبو د بحران په پراخېدو اندېښنه ښودلې او ویلي یې دي، چې وچکالي، ککړتیا او له اوبو ډېره ګټه اخیستنه د خلکو د اوبو سرچینې ګواښي.