• العربية
  • فارسی
  • English
Brand
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
  • پوښ
  • ژبه
    • العربية
    • فارسی
    • English
  • پروګرامونه
  • افغانستان
  • نړۍ
  • ښځې
  • کلتور او ټولنه
  • معلومات او ټېکنالوژي
  • سپورت
د دې وېبپاڼې ټول قانوني حقونه د وولنټ میډیا دي
volant media logo

ګارډین: امریکا او برېتانیا د افغان ښځو پر وړاندې د طالبانو په ظلمونو کې سره یو لاس دي

۱۹ وږی ۱۴۰۳ - ۹ سپتمبر ۲۰۲۴، ۱۵:۳۱ GMT+۱

ګارډین ورځپاڼې په خپلې یوې مقاله کې لیکلي، چې امریکا او برېتانیا د افغانستان د ښځو پر وړاندې د طالبانو په ظلمونو کې سره یو لاس دي. دغې ورځپاڼې لیکلي، چې له افغانستانه د امریکا او برېتانیا د ناڅاپه وتلو له امله داسې یو حکومت ړنګ شو، چې د ښځو او نجونو وضعیت مخ په ښه کېدو و.

ګارډین د یکشنبې په ورځ (د وږي ۱۸مه) په دې مقاله کې زیاته کړې ده، چې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ د ارزونو پایلې ښيي، چې اوس مهال د افغان ښځو ژوند څومره له زغم څخه وتلی دی.
ریچارډ بېنېټ ویلي دي، چې د ښځو پر وړاندې د طالبانو د جنسیتي توپیر بنسټیز کېدل دومره پراخ شوي او ژوند یې د ښځو لپاره سخت کړی، چې اوسمهال د ښځو له خوا هر حرکت د مقاومت په توګه تعبیر کړو.
ګارډین همداراز لیکلي، چې له افغانستانه د امریکا او برېتانیا وتل د افغانستان د هغه حکومت د سقوط لامل شو، چې پکې د ښځو او نجونو وضعیت په ښه کېدو و.
په دې مطلب کې راغلي، چې یادو هېوادونو له افغانستانه په وتلو سره دغه هېواد ته د طالبانو د ننوتلو لپاره لاره هواره کړه.
ګارډین لیکي، چې طالبانو له درېیو کلونو راهیسې ښځې او نجونې له خپلو لومړنیو اساسي حقونو هم بې برخې کړې دي.
دې ورځپاڼې په ډاګه کړې، چې اوس مهال په افغانستان کې ښځې له کور څخه د ورزش او پلي تګ او له نارینه و سره له خبرو کولو منع شوې او همداراز د هغوی په څېرې او غږ هم بندیزونه لګېدلي دي.
یادې ورځپاڼې زیاته کړې ده، په نړۍ کې بل داسې هېواد نه شته چې ښځې او نجونې پکې د جنسیت له امله تر دې حده ځپل شوې وي.
د دې ورځپاڼې په خبره؛ د طالبانو د امربالمعروف او نهې عن المنکر وزارت نوی توشیح شوی قانون ثبات او شفافیت نه لري او له دې قانون څخه سرغړونه کولی شي د سختو مجازاتو له هغې جملې څخه د وهلو ټکولو، په عام محضر کې په دورو وهلو، په جبري توګه د تري تم کېدو او د وژنو لامل شي.
په دې مطلب کې د ښځو مبارزې ته په اشارې سره ویل شوي، چې افغانې ښځې په زړورتیا سره د طالبانو پر وړاندې درېدلې دي.
ګارډین په واټونو کې د طالبانو د تګلارو پر ضد د ښځو اعتراضونو، په ملګرو ملتونو کې د هغوی د استازيتوب هڅو، د تعلیمي مرکزونو جوړولو او په ټولنیزو رسنیو کې یې د ښځو مقاومت کولو ته اشاره کړې ده.
په یاده مقاله کې دغه راز د طالبانو په غوښتنه د دوحې له ناستې څخه د ښځو په حذفولو هم نیوکه شوې ده.
ګارین وایي، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان سره له نړۍوالې صحنې څخه د یوه اېستل شوي حکومت په توګه چلند نه کیږي.
په مقاله کې راغلي؛ سره له دې چې افغانستان اوس مهال د ښځو د کرېکټ ملي لوبډله نه لري او دا شرط یې نه دی پوره کړی؛ خو بیا هم د کرېکټ د نړۍوالې شورا غړیتوب لري.
په مقاله کې د برېتانیا پر پخواني محافظه کاره حکومت هم نیوکه شوې او ویلي یې دي، سره له دې چې لندن د خپلو شل زره افغان همکارانو او د بشري حقونو د فعالینو د اېستلو ژمنه کړې وه، خو یوازې دوه زره کسان یې برېتانیا ته انتقال کړي دي.
ګارډین لیکلي: «افغان ښځې حق لري، چې احساس کړي لوېدیځ هغوی پریښي دي او عملاً د دوی پر وړاندې د طالبانو وحشیانه ظلمونه له پامه غورځوي.»
ګارډین د جنسیتي توپیر د رسمیت پېژندلو په برخه کې د فعالینو د کمپاین او د ریچارډ بېنېټ د وړاندیز ملاتړ کړی دی.
په مقاله کې راغلي، چې د جنسیتي توپیر جرمي کول نه یوازې د جنسیت له امله د ښځو او نجونو د ظلم لپاره قانوني چوکاټ پیاوړی کوي، بلکې په هېوادونو باندې ډېر مکلفیت هم رامنځته کوي، چې د دې اقداماتو مخه ونیسي او د طالبانو په څېر ډلو ته سزا ورکړي.
په دې مقاله کې له برېتانیا څخه غوښتل شوي، چې د خپل نفوذ په حد کې دې هر کار ترسره کړي، ترڅو ډاډ ترلاسه کړي، چې دا پېښه کیږي.

ترویج لرونکی

سرچینې: د ولسي جرګې پخوانی مرستیال میرزا کټوازی په امریکا کې نیول شوی دی
۱

سرچینې: د ولسي جرګې پخوانی مرستیال میرزا کټوازی په امریکا کې نیول شوی دی

۲

د طالبانو دفاع وزیر د روسیې له سفر وروسته؛ پاکستان به نور د برید جرئت ونه کړي

۳

یو بندي، چې د طالبانو او امریکا ترمنځ یې د خبرو اترو دروازه پرانېسته

۴
ستاسو روایت

پر افغان ښځو له ګڼو محدویتونو سره سره؛ کابل کې یوه نجلۍ دولتي پلېټ لرونکی موټر چلوي

۵

روسیې د افغانستان د جګړې او «ځانګړو پوځي عملیاتو» د پخوانیو سرتېرو لومړنی مرکز پرانیست

•
•
•

نور کیسې

د امریکا د استازو جرګې جمهوري غوښتونکو په یو راپور بایډن د افغانستان په مساله کې ملامت کړ

۱۹ وږی ۱۴۰۳ - ۹ سپتمبر ۲۰۲۴، ۱۵:۰۰ GMT+۱

د امریکا استازو جرګې جمهوري غوښتونکو د یکشنبې په ورځ له افغانستان څخه د امریکا د وتلو په اړه د دوی د څېړنو په اړه یو راپور خپور کړ، چې د ولسمشر بایډن اداره یې تورنه کړې چې د امریکا د تر ټولو اوږدې جګړه یې په بحراني توګه پای ته رسولې.

په دغه رپوټ کې د افغانستان په موضوع د ټرمپ رول چې طالبانو سره د سولې تړون لاسلیک کړی و،‌ ضعیف ښودل شوی دی.

د اسوشییتید پرس خبري اژانس د راپور له مخې؛ د افغانستان جګړې ته دغه ګوندي بیا کتنه د ۲۰۲۰ کال په فېبروري کې د طالبانو سره د ټرمپ د سولې تړون له لاسلیک کېدو وروسته په افغانستان کې رامنځته شویو پوځي او ملکي ناکامي انځور کړې.‌

دغه تړون طالبان ته اجازه ورکړه، چې د امریکايي ځواکونو له وتلو وړاندې پر ټول افغانستان خپل واک ټینګ کړي او د ۲۰۲۱ کال په اګست میاشت کې کابل ونیسي.

په ګډه وډه توګه له افغانستانه د امریکا وتل د دې سبب شو، ډېر شمېر امریکایان، د امریکا افغان متحدین، فعالې مېرمنې او نور هغه کسان په افغانستان کې پاتې شي، چې د طالبانو له خوا یې ژوند ته خطر متوجې و.

د افغانستان د جګړې په اړه د امریکا د استازو جرګې پخوانیو څېړنو او تحلیلونو د تېرو څلورو ولسمشرانو په ادارو کې پرلپسې سیسټماټیکو ناکامیو ته اشاره کړې او دې پایلې ته رسیدلي چې بایډن او ټرمپ تر ټولو ډېر ملامت دی.

د ټیکساس جمهوري غوښتونکي سناتور مایکل مک‌کال چې د جرګې د بهرنیو چارو د کمېټې د رییس په توګه یې د څېړنو مشري کوله وویل، چې د بایډن ادارې "د افغانستان د حکومت د کېدونکې سقوط په برخه کې د پلان جوړولو لپاره اړین معلومات او فرصت درلود. موږ کولای شول چې په خوندي توګه د متحده ایالاتو پرسونل، امریکایي وګړي، د امریکا د دایمې استوګنې د کارتونو لرونکي او زموږ زړور افغان متحدین وباسو؛ خو داسې ونه شول."

هغه په یوه اعلامیه کې وویل: "د بایډن ادارې په هر ګام کې د خلکو د امنیت پر ځای سیاست غوره کړ."

سره له دې چې ویل کیږي؛ د امریکا د استازو جرګې جمهوري غوښتونکي غړي د افغانستان له موضوع د ډیموکراتانو په وړاندې سیاسي ګټه پورته کوي ځکه یې دغه راپور له ولسمشرۍ ټاکنو وړاندې خپور کړی؛ خو مک‌کال دا موضوع رد کړې او ویلي یې دي، چې جمهوري غوښتونکې د افغانستان په موضوع کې د ټرمپ تېروتنې له پامه نه غورځوي.

د سپینې ماڼۍ ویاندې شارون یانګ وویل، چې د جمهوري غوښتونکو راپور د "د ځینو حقایقو، ناسمو معلوماتو او پخوانیو تعصبونو" پر بنسټ جوړ شوی دی.

یانګ په یوه اعلامیه کې وویل: "د هغه ناوړه تړون له امله چې پخواني ولسمشر ټرمپ له طالبانو سره لاسلیک کړ او وعده یې وکړه، چې امریکايي ځواکونه به د ۲۰۲۱ کال تر می میاشتې پورې له افغانستانه وباسي، ولسمشر بایډن مجبور و، چې یا د پیاوړو شویو طالبانو پر وړاندې د متحده ایالاتو جګړې ته دوام ورکړي او یا خپل ځواکونه وباسي. "

د استازو جرګې ډېموکراتانو په یوه اعلامیه کې ویلي، چې د دوی د جمهوري غوښتونکو همکارانو راپور په جوړولو کې د ټرمپ د رول په اړه حقایق له پامه غورځول شوي دي.

د استازو جرګې د بهرنیو چارو په کمېټه کې د جمهوري غوښتونکو له خوا د ۱۸ میاشتو په موده کې د افغانستان په موضوع څېړنې شوې دي.

د طالبانو د پوهنې وزیر له تعلیمي مرکزونو څخه د «حنفي فقهې خلاف کتابونو» راټولولو امر کړی

۱۹ وږی ۱۴۰۳ - ۹ سپتمبر ۲۰۲۴، ۱۴:۲۳ GMT+۱

د طالبانو د پوهنې وزیر حبیب الله اغا د کابل او نورو ولایتونو د پوهنې رییسانو ته امر کړی، چې د ټولو تعلیمي مرکزونو کتابتونونه وڅاري. دغه طالب چارواکي ټینګار کړی؛ هغه کتابونه چې له حنفي فقهې خلاف دي باید راټول شي.

د طالبانو د پوهنې وزارت د دوشنبې په ورځ (د وږي ۱۹ مه) په یوه خبرپاڼه کې ويلي، چې حبیب الله اغا دغه امر د ویډیويي خبرو له لارې د بېلابېلو ولایتونو د پوهنې رییسانو ته کړی.

د دغې ډلې په خبرپاڼه کې راغلي: «هغه کتابونه، چې د اهل سنتو او جماعت او حنفي فقهې له نظريو سره په ټکر کې وي راټول او راپور يې مرکز ته ولېږل شي.»

همدا ډول په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې ډېر ژر به د بېلابېلو ولایتونو د تعلیمي مرکزونو د کتابتونونو د څارنې چارې پیل شي.

طالبانو په وار - وار ادعا کړې، چې په افغانستان کې ټولو مذهبونو ته درناوی لري؛ خو منتقدین په دې باور دي، چې د دې ډلې ایډیالوژي د ټولو هغو کسانو پر ضد ده، چې د طالبانو په فکر باور نه لري.

تر دې وړاندې هم دیني عالمانو او یو شمېر شیعه ګانو پر طالبانو تور لګولی، چې د شیعه ګانو حقوق تر پښو لاندې کوي.

د بشري حقونو او پرمختګ لپاره د اسیا فورم تېر کال د زمري په میاشت کې په یوه بیان کې لیکلي وو، چې طالبانو د شیعه ګانو پر مذهبي ازادۍ او عقایدو بندیز لګولی دی.

د طالبانو په نظام کې د جعفري مذهب په رسميت پېژندل، د شیعه زده کوونکو لپاره په پوهنتونونو او ښوونځیو کې د جعفري فقهې تدریس او په دولتي ادارو کې د شیعه ګانو معنوي ګډون له طالبانو څخه د شیعه علماو شورا اساسي غوښتنې دي.

د افغانستان د شیعه علماو د شورا مرستیال محمد اکبري د تېر کال په کب میاشت کې ویلي وو، چې د شیعه ټولنې غوښتنې یې په لیکلي او لفظي ډول د طالبانو له چارواکو سره شریکې کړې؛ خو هغوی ځواب نه دی ویلی.

سرچينې: په خوست کې پر ډيورنډ کرښه بیا د طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ نښتې پيل شوې دي

۱۹ وږی ۱۴۰۳ - ۹ سپتمبر ۲۰۲۴، ۱۲:۳۸ GMT+۱

له خوست څخه سيمه ييزو سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته ویلي، چې نن له غرمې وروسته ددې ولایت په ځاځي میدان ولسوالۍ کې د افغان طالبانو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ یو ځل بیا نښتې پيل شوې دي. د دې جګړو له کبله د ځاځي میدان ولسوالۍ ډېر شمېر اوسېدونکو خپلې مېنې پرېښي دي.

دغه نښتې له تېرو پنځو ورځو راهیسې په وقفه یي ډول د دواړو لوريو ترمنځ روانې ددي.

له خوست څخه سرچینو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وويل، چې دغه نښتې نن شاوخوا يوه بجه د یاد ولایت د ځاځي میدان ولسوالۍ پر ډېورنډ کرښه شوې دي.

سرچينې همداراز زیاتوي، دغه نښتې تر هغه وروسته پیل شوې چې افغان طالبانو په خپله خاوره کې تاسيسات جوړول، چې پاکستاني سرحدي ځواکونو پرې برید وکړ.

د سرچینې د معلوماتو له مخي، جګړه په وقفه یي ډول روانې دي او دواړه لوري له سپکو او درنو وسلو څخه کار اخلي.

سرچينه وايي، چې دواړو خواوو ته مرګ ژوبله اوښتې؛ خو لا يې کره شمېره روښانه نه ده.

د پښتونخوا غاړې کورمه کې هم سرچینو پر ډیورنډ کرښه نښته تاييدوي او وايي، چې دواړې غاړې درنې وسلې کاروي.

د کورمې سرچينه وايي، چې په سيمه کې د پاکستان هوايي ځواک هم شته او پرله پسې په سيمه کې الوتني کوي.

له خوست څخه سرچينو ويلي، چې له تېرو څو ورځو جګړو له امله ځایي خلکو خپل کورونه پرېښي او په یو بد وضعیت کې له سيمې وتلي دي.

هېڅ يوه لوري د جګړې او تلفاتو په اړه څه نه دي ويلي.

تر دې وړاندې افغانستان انټرنشنل پښتو ته ځینو حکومتي سرچینو ويلي و، چې له پاکستاني ځواکونو سره د تېرو ورځو په نښتو کې اته طالبان وژل شوي او ۱۶ نور ټپیان دي.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د خوست له لوري د طالبانو په توغول شوي هاوان مرمۍ د یوه پاکستاني افسر په ګډون پنځه کسان هغه مهال ټپیان شول، چې په کورمه ایجنسۍ کې په یوه امنیتي پوسته ولګېده.

خو پاکستاني پوځ په دې اړه څه نه دي ويلي.

د پاکستان رسنیو د دغه هېواد د چارواکو له قوله بیا افغان طالبان تورن کړي، چې «په پاکستان کې د ترهګریزو بریدونو ملاتړ کوي او په څرګنده د پېژندل شویو نړۍوالو پولو څخه سرغړونه کوي.»

خو طالبان او د افغانستان تېرو حکومتونو د پاکستان او افغانستان تر منځ د ډیورنډ فرضي کرښه بیا هېڅکله د یوې منل شوې پولې په توګه نه ده منلې.

سیمه ییزې سرچینې: لکي مروت کې پولیسو د پاکستاني پوځ پر ضد لاریون کړی

۱۹ وږی ۱۴۰۳ - ۹ سپتمبر ۲۰۲۴، ۱۰:۴۵ GMT+۱

افغانستان انټرنشنل پښتو ته له سیمې څخه سرچینو ویلي، چې د خیبرپښتونخوا په لکي مروت ولسوالۍ لسګونو ځايي پولیسو د پاکستاني پوځ پر ضد لاریون کړی او غوښتنه یې کړې چې پوځ دې له دغې سیمې ووځي. له پولیسو سره د هغوی د کورنیو غړو او سیمې اوسیدونکو هم د دوی غږ بدرګه کاوه.

له خیبرپښتونخوا ایالت لکي مروت څخه سیمه ییزو سرچینو نن دوشنبه د (وږي ۱۹مه) افغانستان انټرنشنل پښتو ته ويلي، چې د لکي مروت اړوند لسګونه پولیسو او د هغوی د کورنیو غړو او د سیمې سلګونو نورو اوسیدونکو په دغې سیمه کې د پاکستاني پوځ پر ضد لاریون کړی او هغوی ته یې ویلي چې په څو ساعتونو کې د دوی له سیمې ووځي.

له سیمې خپلواک خبریال او د حالاتو څارونکي لال وزیر افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، چې پولیسو ځکه دغه لاریون کړی چې په دې وروستیو کې یې ډیر ملګري په هدفي وژنو کې په نښه او وژل شوي.

هغه وايي، «پولیسو په دغه لاریون کې د پاکستان پوځ تورن کړ چې د ترهګرۍ په پیښو کې لاس لري او پولیس په وسله ډلو باندې وژني.»

هغه وايي، په سیمه کې د پاکستاني پوځ کسان دغه لاریون ته ورغلي او له پولیسو یې غوښتنه کړې چې خبرو ته ورسره کیني.

ویل کیږي، لاریون کوونکو د لکي مروت او ډېره اسماعیل خان تر منځ لویه لاره د احتجاج په ډول تړلې ده.

100%

خپله پاکستاني پوځ په رسمي ډول په دې اړه څه نه دي ویلي، او نه هم د پاکستان کورنیو چارو وزارت د پولیسو دغه لاریون تایید کړی.

شنونکي وايي، تر وړاندې هم د خیبرپښتونخوا په ځینو ولسوالیو کې پولیسو د پاکستاني پوځ په کړنو شک ښودلی و او په دې اړه احتجاجونه کړي وو.

د حال وش په نوم د بشري حقونو سازمان وايي، په ایران کې یو افغان په دار شوی

۱۹ وږی ۱۴۰۳ - ۹ سپتمبر ۲۰۲۴، ۱۰:۰۸ GMT+۱

د حال وش د بشري حقونو سازمان د دوشنبې په ورځ ویلي، چې د زاهدان په مرکزي زندان کې د یوه افغان زنداني په ګډون شپږ بندیان په دار شوي. د دغه سازمان په وینا د نورمحمد نوري په نوم يو افغان بندي د نشه‌يي توکو دقاچاق په تور اعدام شوى.

د حال وش د بشري حقونو سازمان د دوشنبې په ورځ د (وږي ۱۹مه) په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې د درېیو اعدام شویو کسانو هویت چې نومونه یې سعید حسنز، فرزاد سانچولي او یو کس چې کورنی نوم یې « رویدیني» په ډاګه شوی او دوه نور لا تر اوسه پورې څرګند نه دي.

د دغه سازمان د معلوماتو له مخې، یاد کسان د اعدام حکم له عملي کولو دوه ورځې مخکې جلا جلا خونو ته لیږدل شوي او د دوشنبې په ورځ یې د کورنیو غړو مخامخ ورسره لیدلي.

دغه سازمان دا هم ویلي چې په دار ځړول شویو کسانو کې یو افغان و چې په ۱۳۹۹ کال کې نیول شوی و.

دغه تورن افغان د نیمروز ولایت اوسیدونکی او د دوو اولادونو پلار و.

ټول په دار شوي کسان د نشه‌يي توکو په تور زنداني شوي او وروسته په دار شول.

ایران تر اوسه پورې د دغو کسانو د اعدام په اړه څه نه دي ویلي.

د دغو اعدام شویو کسانو د تورونو د ارزولو او وکیل ته د لاسرسي په اړه په اړه جزیات نه دي خپاره شوي.

تر دې مخکې ایراني چارواکو ویلي وو، چې شاوخوا شپږ زره افغانان په بېلابېلو تورونو د ایران په زندانونو کې بندیان دي.