د طالبانو د چاپېریال ساتنې ادارې د ترکیې له سفیر سره په لیدنه کې ویلي، چې افغانستان د اقلیمي بدلون له امله زیانمن شوی؛ خو نړۍوال په چاپېریالي مسایلو کې له افغانستان سره لازمه همکاري نه کوي.
نوموړي په چاپېریالي مسایلو کې له ترکیې څخه د همکارۍ غوښتنه کړې.
د طالبانو د چاپېریال ساتنې ادارې د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د دغې ادارې عمومي رییس مطیع الحق خالص تېره ورځ د ترکیې له سفیر جنک اونال سره د لیدنې پرمهال ویلي، چې نړۍوال په چاپېریالي مسایلو کې له افغانستان سره لازمه همکاري نه کوي.نوموړي ویلي، بې وخته بارانونو، طبیعي پېښو او د خطرناکو سېلابونو له امله افغانستان د اقلیمي بدلون له ناوړه اغېزو څخه زیانمن شوی دی.ښاغلي خالص له ترکیې څخه د چاپېریالي موضوعاتو، تکنالوژۍ او ظرفیت لوړونې په برخو کې د ګډو همکاریو او هوکړه لیکونو د لاسلیکولو غوښتنه کړې.په خبرپاڼه کې د ترکیې د سفیر له قوله لیکل شوي، چې نوموړي له افغانستان سره د چاپېریالي مسایلو په برخه کې د همکارۍ ژمنه وکړه او د خپل هېواد ملاتړ یې څرګند کړ.طالبانو له ترکیې څخه په داسې حال کې د چاپېریالي مسایلو په برخه کې د همکارۍ غوښتنه کړې، چې په روان کال کې د بې وخته ورښتونو، طبیعي پېښو او سېلابونو له امله زرګونه کورنۍ زیانمنې شوې دي.افغانستان په نړۍ کې د اقلیمي بدلون له امله د لسو زیاتو زیانمن شویو هېوادونو په ډله کې شمېرل کېږي.
پخوانی امریکايي پوځي شان راین وايي، واشنګټن د ځینو نادولتي موسسو مالي ملاتړ کوي چې هغوی دا پیسې د طالبانو د اکمالولو لپاره کاروي. راین افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د امریکا بهرنیو چارو وزارت ځینې چارواکي له طالبانو سره «خواخوږي» لري.
د امریکا د پوځ دغه پخوانی غړی چې کلونه یې په افغانستان کې دنده ترسره کړې، د طالبانو په وړاندې د جوبایډن ادارې پر تګلارو نیوکې کوي.
شان راین د دوشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د بایډن او هریس ادارې طالبان بښلي، خو د امریکا خلک او پوځ یې نه بښي.
هغه وویل یو شمېر امریکایي چارواکي په ځانګړې توګه د بهرنیو چارو وزارت ځینې چارواکي له طالبانو سره «خواخوږي» لري او له دغې ډلې سره په خبرو بوخت دي.
دغه پخواني امریکايي پوځي چارواکي ویلي، امریکا ته په افغانستان کې د طالبانو او ترهګرو ډلو ګواښ جدي دی، ځکه د ده په خبره د سپټمبر د ۱۱مې د بریدونو بودجه ۵۰۰ زره ډالره وه، خو اوس طالبان هر کال یو میلیارد ډالره ترلاسه کوي.
هغه وويل چې دا مهال د امريکا استخباراتي ادارې له افغانستانه له ٩٠ سلنې کم معلومات ترلاسه کوي ځکه له هېواده بهر فعاليت کوي.
هغه وویل چې په افغانستان کې د امریکا د استخباراتو نشتوالی د امریکا او د نړۍ نورو برخو ته زیان رسولی شي.
هغه زیاته کړه چې د بایډن اداره د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د ۲۱ ترهګرو ډلو ګواښونه جدي نه ګڼي.
ښاغلي راین وویل د امریکا اوسنۍ اداره دا ګواښ جدي نه نیسي چې طالبان «ترهګرو ته پاسپورټونه ورکوي او دوی کولی شي د متحده ایالاتو د سوېلي پولو له لارې امریکا ته ننوځي.» دغه پخواني امریکايي پوځي چارواکي ویلي چې د بایډن د ادارې لومړیتوب له افغانستانه د امریکايي ځواکونو وتل او دغه هېواد د رسنیو له پامه غورځول دي.
هغه وویل چې هغه څه چې په افغانستان کې د امریکايي ځواکونو د وتلو پر مهال وشول نه یوازې په افغانستان کې، بلکې د نړۍ او امریکایانو ته یې د جوبایډن د ادارې منفي انځور وړاندې کړ.
ښاغلي راین وویل، ډېری امریکایان غواړي چې د افغانستان د ازادۍ لپاره د طالبانو ضد مقاومتي ډلو ملاتړ وکړي او په افغانستان کې د واشنګټن د پخوانیو ملاتړو ساتنه وکړي.
شان راین وویل، که د امریکا حکومت بدل شي، له طالبانو سره به د واشنګټن چلند هم بدل شي او راتلونکی حکومت کولای شي د مقاومت له ډلو ملاتړ وکړي او له افغانستانه نورو هیوادونو ته ګواښونه جدي ونیسي.
هغه وویل، احتمال شته چې که ډونالډ ټرمپ سپینې ماڼۍ ته راستون شي، نو طالبان به د دوحې تړون د مادو د نه عملي کولو له امله وپوښتي او له دغې ډلې سره مالي مرستې به ودرول شي.
هغه وویل چې د استخباراتي چارواکو، ډیپلوماتانو او کانګرس غړو خبرې به د مقاومت له ډلو سره نورې هم زیاتې شي.
د هغه په وینا، که ډونالډ ټرمپ د امریکا ولسمشریزې ټاکنې وګټي، واشنګټن به د مقاومت او طالبانو ضد ځواکونو د سره یو ځای کولو لپاره لا زیاتې هڅې وکړي.
ښاغلي راین وویل، که د بایډن مرستیاله کمالا هریس ټاکنې وګټي، د امریکا تګلاره به په همدې ډول دوام وکړي.
شان راین وویل چې اوس مهال د طالبانو پر وړاندې د مقاومت ډلې د مهماتو، وسلو او جنګیالیو له کموالي سره مخ دي.
هغه دا هم وویل چې هغه اوازې اوریدلې چې د مقاومت ډلې له خصوصي پوځي سازمانونو سره خبرې کوي.
راین، چې له ۲۰۰۵ څخه تر ۲۰۱۵ کال پورې په افغانستان کې د واشنګټن د افغان ملاتړو ترڅنګ جنګېدلی، وویل چې هغه او د امریکا نور تجربه کاران له افغانستان څخه د امریکا د «خونړي» وتلو له امله په غوسه او خپه وو.
راین وویل چې د طالبانو ضد مقاومت ځواکونه د واشنګټن لپاره «د باور وړ شریکان» کیدلی شي.
هغه وویل، د طالبانو ضد ځواکونو ۲۱ کاله د امریکايي ځواکونو تر څنګ جګړه کړې، روزنه یې ترلاسه کړې او اوس د «نړۍ تر ټولو غوره» جنګیالي دي.
شان راین په یوه وړاندیز کې له طالبانو سره د مالي مرستو د بندولو او د ملي مقاومت د جبهې مشر احمد مسعود ته د کانګرس د بلنې غوښتنه وکړه.
د خیبر پښتونخوا په کورمې ولسوالۍ کې ځايي چارواکو منلې، چې د افغان طالبانو او د پاکستاني پوځیانو تر منځ جګړه کې د سرحدي ځواکونو یو افسر وژل شوی او یو تن سیمهوال ځوان ټپي شوی دی.
په سیمه کې د پوليسو یوې سرچېنې ویلي، چې د کورمې ولسوالۍ په شورکۍ سیمه کې د ډیورنډ د کرښې په اوږدو کې د افغان طالبانو او پاکستاني ځواکونو تر منځ نښته کې تېره ورځ د افغان طالبانو د دوو قوماندانانو په ګډون اته تنه افغان طالبان وژل شوي دي.
که څه هم چې طالبانو تر اوسه په رسمي بڼه څه نه دي ویلي؛ خو یو شمېر ویډیوګانې چې په خواله رسنیو کې خپرې شوې لیدل کېږي چې طالبان سیمې ته نوي ځواکونه استوي.
د خوست ولایت د ځاځي میدان ولسوالۍ څخه د طالبانو او پاکستاني پوځیانو د جګړي له امله تر دې مهاله ۱۲۰۰ کورنۍ بېځایه شوي دي.
د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت وايي، د یو شمېر دغو بېځایه شویو کورنیو سره یې مرستې کړې دي.
د کډوالو وزارت د معلوماتو له مخې، د خوست ولایت د ځاځي میدان ولسوالۍ څخه د طالبانو او پاکستاني پوځیانو د جګړې له امله بېځایه شوې کورنۍ د دغه ولایت صبرۍ، باک او د خوست مرکز ته کډه شوې دي.
په کرښه اوسنۍ روانه چګړه په یوه اونۍ کې دویمه جګړه ده، چې د دواړو خواو تر منځ کېږي.
دغه جګړه د کرښې پورې غاړه د طابانو لهخوا د یوې پوستې د جوړولو پر سر پیل شوې وه.
د پاکستان رسنیو د دغه هېواد د چارواکو له قوله افغان طالبان تورن کړي، چې «په پاکستان کې د ترهګریزو بریدونو ملاتړ کوي او په څرګنده د پېژندل شویو نړۍوالو پولو څخه سرغړونه کوي.»
خو طالبان او د افغانستان تېرو حکومتونو د پاکستان او افغانستان تر منځ د ډیورنډ کرښه هیڅکله د یوې منلې شوې پولې په توګه نه ده منلې.
شنونکي په دې باور دي، چې د دواړو لوریو تر منځ د څرګندې پولې نشتوالی ډېر کله د دې لامل شوی چې د افغانستان او پاکستان پوله ساتو ترمنځ نښتې رامنځته کېږي.
په تېرو درېیو کلونو کې د طالبانو او پاکستاني ځواکونو تر منځ څو ځلې نښتې شوې، چې ډېری یې د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د امنیتي پوستو د جوړولو پر سر شوې دي.
د بریتانیا د کورنیو چارو وزارت د هغې افغان کورنۍ د ویزې غوښتنه رد کړه، چې غوښتل یې د خپل ۱۳کلن زوی سره په لندن کې یوځای شي.
ګارډین ورځپاڼې راپور ورکړی، چې د احمد په مستعار نوم دغه ۱۳کلن ماشوم په ۲۰۲۱کال کې له خپل تره او ترور (عمه) سره لندن ته لېږدول شوی و.
د راپور له مخې، هغه مهال احمد لس کلن و.
احمد دا مهال په لندن کې له خپل تره او عمه سره اوسېږي.
د احمد عمه وایي، چې هغه خپله کورنۍ یادوي او خپلې کورنۍ ته اړتیا لري.
د احمد کورنۍ په ۲۰۲۳کال کې د ویزې لپاره غوښتنلیک استولی و، چې غوښتل یې د خپل زوی سره یوځای شي.
د کورنیو چارو وزارت دا هم وویل، چې د احمد کورنۍ په افغانستان کې له کوم ګواښ سره مخامخ نه ده.
د احمد پلار تر دې وړاندې ویلي و، چې هغه په افغانستان کې د لویدیځو دفترونو سره کار کاوه چې له امله یې اوس له ګواښ سره مخ شوی دی.
د احمد پلار ګارډین ته په خبرو کې ویلي، چې د بریتانیا د حکومت دغې پرېکړې سخت خپه کړی او د دغې پرېکړې تمه یې نه لرله.
هغه زیاته کړې، چې ټوله کورنۍ یې زوی یادوي او د هغه تشه په کور کې احساسېږي.
د احمد وکیلان هم وایي، چې احمد خپلې کورنۍ ته اړتیا لري او له خپلې کورنۍ څخه د لرې والي له امله په ژور خفګان اخته شوی او اروایي وضعیت یې د اندېښنې وړ دی.
د ایران د کورنیو چارو وزیر اسکندر مومني په ایران کې له مېشتو افغان کډوالو وغوښتل، چې «خپل هېواد ته ستانه شي او خپل هېواد ته دې کار وکړي او هغه ځای دې سمسور کړي.»
مومني په یوه ټلویزیوني پروګرام کې د «بهرنیو وګړو» په اړه وویل:« ایران نور دومره کډوال نه شي زغملای».
هغه د دوشنبې په ماښام زیاته کړه:« لومړیتوب د هغو کسانو دی، چې په ناقانونه توګه او له اجازې پرته ننوځي. دا په ټوله نړۍ کې یو معمول دی او کډوال باید د کوربه هېواد جوړښتونو او قانون ته درناوی وکړي.»
د ایران د کورنیو چارو وزیر په ایران کې د بې کارۍ د زیاتوالي پړه پر افغانانو واچوله او ویې ویل:« افغانانو ډېر کاري فرصتونه اخیستي دي.»
هغه زیاته کړه، تمه لري چې افغان کډوال بېرته خپل هېواد ته ستانه شي.
مومني څلور ورځې وړاندې اعلان وکړ، چې په ایران کې د افغانانو د تنظیم هر اړخیز پلان به ډېر ژر چمتو او عملي شي.
هغه وويل:« دغه هر اړخيز پلان به د يوه مناسب پروګرام او د سيمهييزو او ګاونډيو ملحوظاتو په پام کې نيولو سره پلی شي.»
مهر خبری اژانس وایي، د ایران د کورنیو چارو وزیر تېره پنجشنبه د شېراز ښار سنګ سیاه سیمې ته د سفر په ترڅ کې په ایران کې د افغانانو د منظمولو په ضرورت ټینګار وکړ.
مومني چې تازه د ایران د کورنیو چارو د وزیر په توګه ټاکل شوی، د ولسي جرګې په غونډه کې وویل چې د ده لومړی ګام به د ناقانونه او بې اسناده کډوالو اېستل وي.
نوموړي په ايران کې د افغانانو لپاره د هر اړخيز پلان په اړه جزیيات نه دي ورکړي.
خو مومني چې د زمري په میاشت کې لا د کورنیو چارو وزیر نه و، د ایران د اسلامي شورا د ملي امنیت او بهرني سیاست په کمېسیون کې ټینګار وکړ، چې د کډوالو د داخلېدو د مخنیوي حل لاره د سرحدونو تړل دي.
نوموړي ویلي، چې په دې اړه به یوه تګلاره جوړه کړي.
هغه په خپله یوه ټلویزیوني مرکه کې هم په یو اړخیز ډول د پولو د بندولو پر اړتیا ټینګار وکړ او د ایران د ټولو پولو د بندولو لپاره یې د وسلهوالو ځواکونو د کار د پیل خبره وکړه.
تر دې مخکې د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان د خپل ټاکنیز کمپاین پر مهال له افغانستان سره د پولو پر تړلو ټینګار کړی و.
د افغانستان د پخواني حکومت له نسکورېدو وروسته د دغه هېواد سلګونه زره وګړي ګاونډيو هېوادونو په ځانګړې توګه ایران او پاکستان ته کډوال شول.
په تېرو درېیو کالو کې دواړو ګاونډيو هېوادونو سلګونه زره افغانان له خپلو هېوادونه په زوره اېستي دي.
د زمري په میاشت کې د شرق ورځپاڼې د ۱۰ او ۱۷ کلونو ترمنځ د یو شمېر افغان ځوانانو چې د اوسېدو قانوني اسناد یې هم لرل د نیول کېدو خبر ورکړ.
شارق په دې راپور کې د دماوند په ښار کې له یوه افغان کډوال «سید مهدي» سره د پولیسو د یوه افسر د ناوړه چلند په بیانولو سره په ایران کې له کډوالو سره د چلند موضوع لاپسې پېچلې کړه.
دغه راپور د ټولنیزو فعالانو په حواله لیکلي، که څه هم له ۱۸ کلونو د کم عمره ماشومانو او ښځو لپاره یوازې له هېواده اېستل نا قانونه کړنه ده؛ خو دا ډول پېښې رامنځ ته کېږي.
په دماوند ښار کې له «سید مهدي» سره د ایراني پولیسو د تاوتریخجن چلند ویډیو د زمري د میاشتې په ۱۷مه نېټه په افغانستان انټرنشنل کې هم خپره شوه.
دغې ویډیو د ټولنیزو رسنیو کاروونکو غبرګونونه راوپارول او دوی د دې ځوان پر غاړه د ایراني افسر د زنګون فشار په ۱۳۹۹ کال کې په امریکا کې د جورج فلویډ له مړینې سره پرتله کړ، چې په هغه هېواد کې د پراخو لاریونونو لامل هم شوی و.
د افغانستان د ښځو لپاره د امریکا استازې د طالبانو په اړه د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د شورا انتقادي غونډې ته په اشارې سره پر هېوادونو غږ کړی چې له طالبانو سره دې د اړیکو له عادي کولو ډډه وکړي. رینا امیري وویل چې د طالبانو په چلند کې باید «ژور بدلون» راشي.
رینا امیري وویل، د جنسیت پر بنسټ د ځورونې ختمول او د افغانانو حقونو ته درناوی د افغانستان د راتلونکي ګډې موخې دي.
د افغانستان لپاره د امریکا ځانګړې استازې دغه څرګندونې د دوشنبې په ورځ د افغانستان د وضعیت په اړه د بشري حقونو د شورا د ۵۷مې غونډې په څنډه کې وکړې.
په دې ناسته کې هېوادونو د طالبانو د امربالمعروف پر قانون سختې نیوکې وکړې. د جرمني استازي وویل، په افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت خراب دی او نه دی بدل شوی.
رینا امیري له دې مخکې ویلي و چې له طالبانو سره د اړیکو عادي کول به د ښځو پر وړاندې د دغې ډلې د افراطي تګلارو د پای ته رسولو په شرط وي.
هغې تېره اوونۍ هیل ورځپاڼې ته وویل چې د طالبانو د ښځو ضد تګلارې لکه د دغې ډلې د واکمنۍ د لومړۍ دورې په څېر به بالاخره د طالبانو د نسکورېدو لامل شي.
په دې وروستیو کې ځینو هیوادونو په ځانګړي ډول متحده عربي امارات چې په منځني ختیځ کې د امریکا ملګری دی، د طالبانو استازی د سفیر او د افغانستان سفارت د سرپرست په توګه منلی دی.
