اسلام اباد کې مظاهرې او د شانګهای همکارۍ سازمان سرمشریزه

دغه خلک هم پر لاریون کوونکو او هم حکومتي چارواکو نېوکې کوي، چې د دوی ورځنی ژوند یې تریخ کړی او هغه خلک چې د ورځې کار کوي او د شپې یې خوري، له سختو لالهاندیو او کړاوونو سره مخامخ شوي دي.
په راولپنډۍ کې هټۍوال محمد نعیم وایي، چې له تېرو دوو ورځو راهیسې یې دوکان تړل شوی او هغه نه شي کولای چې په ډاډه زړه کار ته لاړ شي.

هغه افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل:« که دوکان ته هم لاړ شم، لارې بندې دي، څوک د توکو اخیستو ته نه راځي، اوس د پنډۍ هغه له شوره ډک ښار په هدېره یا د مړو په ښار بدل شوی.»
د اسلام اباد په بي ۱۷ ښارګوټي کې د سېلاب په نامه یو افغان کډوال وایي، په کور کې یې ماشومه لور په سختې ناروغۍ اخته وه؛ خو هغه و نه توانېد چې تر روغتونه یې ورسوي:«تېره شپه مې اووه کلنه ماشومه له سختې تبې او ټوخي څخه ډېره په عذاب او په یوه چیغه وه؛ خو تر روغتونه مې نه شوه رسولای. شپه مو په ویښه تېره کړه؛ خو لارې بندې وې تر اسلام اباد ښاره مې و نه شوه رسولای، اوس په ډېرو ستړو لارو وتوانېدم چې د ټېکسلا یو سیمه‌ییز روغتون ته یې ورسوم.»
د دې تر څنګ د مخابراتي شبکو او انټرنېټ بندېدل هغه بله ستونزه ده، چې نن سبا خلک ورسره مخامخ شوي دي.

یو شمېر افغان کډوال وایي، چې هغوی په خپل وخت بهرنیو سفارتونو ته د انټریو او روغتیایي کتنو له پاره نه شي رسېدلای او نه هم سفارتونه له دوی سره اړیکي ټینګولای شي.
عبدالصمد هغه افغان کډوال دی، چې تېره شپه یې د اسلام اباد له هوایي ډګره د الوتنې ټکټ تر لاسه کړی و؛ خو هغه و نه توانید چې د لارو د بندېدو له امله په خپل وخت تر هوایي ډګره ورسېږي.

نوموړي افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل:« له دوه نیم کالو زیاته موده وشوه، چې دغه سفر ته په تمه وم؛ خو کله مې چې د الوتنې نېټه مالومه شوه، زما له بده مرغه په اسلام اباد کې اړ و دوړ پېښ شو، زه هوایي ډګر ته و نه رسبدم، نه پوهېږم چې له دې وروسته به مې برخلیک څنګه کېږي.»
په اسلام اباد او راولپنډۍ کې د پاکستان د تحریک انصاف ګوند د پلویانو له‌خوا د لاریون او د امنیتي ځواکونو له‌خوا د لارو د بندولو له امله خلکو ته د ورپېښو ستونزو دا یو څو کوچنۍ بېلګې وې؛ خو په دغو ښارونو کې سلګونه زره خلک له ورته او له دې څخه د زیاتو ستونزو سره غاړه غړۍ شوي دي.
د اسلام اباد او راولپنډۍ ښارونو اوسېدونکي پر دواړو غاړو غږ کوي، چې د دوی ستونزو ته په پام سره دې هغه چارې تر سره کړي چې د ټولو خواو په ګټه وي.

دوی وایي، د لارو د دغه بندیز سره خلکو او سوداګرو ته هره ورځ مېلیونونه ډالره زیان اوړي په داسې حال کې چې پاکستان لا له وړاندې د سخت اقتصادي رکود سره مخامخ هېواد دی.

د پاکستان د کورنیو چارو وزارت وایي، د اساسي قانون د ۲۴۵مې مادې له مخې په ځینو ځانګړو حالاتو کې پوځ ته دنده سپارل کېږي چې د پولیسو پر ځای د کورني امنیت د ټینګښت په برخه کې ونډه واخلي.
دغه وزارت په خپره شوې خبرپاڼه کې ویلي، چې د روانې میاشتې په ۱۵مه او ۱۶مه نېټه به اسلام اباد د شانګهای د سرمشریزې کوربه وي او په دغسې حالاتو کې اړینه ده چې پوځ د امنیت په ټینګولو کې رغنده برخه واخلي.
خو پوځ ته د امنیت د سپارلو چاره د تحریک انصاف ګوند د پلویانو له لاریونونو سره هم‌مهاله ترسره شوې.

د دغه ګوند پلویان د خیبر پښتونخوا او پنجاب صوبو څخه د پلازمېنې اسلام اباد پر لوري خوځېدلي او غواړي، چې د دغه ښار په «ډي چوک» کې د حکومت ضد احتجاجونه وکړي.
د جمعې په ورځ د اکتوبر په ۳مه نېټه هم د اعتراض کوونکو او پولیسو تر منځ د اسلام اباد په فیض اباد، چاینه چوک، او په ۲۶مه پوسته(چبیس) کې د پولیسو او لاریونیانو تر منځ اخ و ډب پېښ شو.

پولیسو پر معترضینو اوښکي بهوونکي ګاز شېندل او د هغې غاړې پولیس په ډبرو وېشتل کېدل، چې په پایله کې یې د یو افسر په ګډون درې تنه پولیس ژوبل شوي او ګڼ لاریون کوونکي د پولیسو له‌خوا هم نېول شوي دي.
ځینو سرچېنو افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، چې په نېول شویو اعتراض کوونکو کې د پخواني لومړي وزیر عمران خان دوه خویندې حلیمه خان او عظمی خان هم د پولیسو له‌خوا نیولې شوې دي.
دغو لاریونوالو غوښتل، چې ځانونه د اسلام اباد «ډي چوک» ته ورسوي، هلته چې د پارلمان، سترې محکمې، د لومړي وزیر دفتر او نورو مهمو دفترونو ودانۍ دي؛ خو د پوځي ځواکونو په رسېدو سره لاریون کوونکي له دغې سیمې و اېستل شول او د اسلام اباد په نورو برخو کې لا هم تاوتریخوالی په خپل حال پاتې دی.
د دې سره جوخت په اسلام اباد، راولپنډۍ او نورو شاوخوا سیمو کې مخابراتي شبکې او انټرنېټ له کاره لوېدلی او له پېښور او لاهوره پلازمېنې ته غځېدلې لارې او موټر وې د کانتینرونو په اېښودلو سره تړل شوې دي.
له خیبر پښتونخوا څخه د دغې صوبې د سر وزیر علي امین ګنډا پور په مشرۍ د لاریون کوونکو کاروان لا هم اسلام اباد ته د لارې په اوږدو د برهان په سیمه کې د پوځ له‌خوا اېسار شوی دی.
که څه هم چې ښاغلي ګنډاپور ویلي و، چې دوی به هرو مرو ځان د اسلام اباد «ډي چوک» ته رسوي؛ خو لا تر دې دمه مالومه نه ده، چې دغه کاروان به د پوځي کنډکونو د مزاحمتونو په وړاندې کومې لارې خپلې کړي، ایا دغه کاروان به اسلام اباد او خپل منزل مقصود «ډي چوک» ته راورسېږي او که نه؟ ښایي د ورځې په اوږدو کې مالومه شي.

د اسراییل ۱۲چینل د دغه هېواد د استخباراتي ادارو د ارزونې په حواله ویلي، چې ښايي صفی الدین په دې برید کې خپل ژوند له لاسه ورکړی وي.

بل خوا، د سوریې رسنیو د جمعې ماښام (د تلې ۱۳مه) راپور ورکړی، چې د طرطوس په ښار کې د یوې چاودنې غږ اورېدل شوی دی.

طرطوس د سوریې دوهم لوی بندري ښار دی او شاوخوا ۴۵۰ زره نفوس لري.

په منځني ختیځ کې د کړکیچ په پراخیدو سره، یو امریکايي چارواکي اسوشیېټډ پرس خبري اژانس ته ویلي، د دغه هېواد ځواکونو د جمعې د ورځې په بریدونو کې د یمن د حوثي وسله والې ډلې د وسلو ګودامونه او اډې په نښه کړې دي.

بل خوا، د اسراییل ټایمز خبري وب پاڼې لیکلي چې د جمعې په ورځ (د تلې ۱۳مه) له لبنان څخه د اسراییل پر شمالي سیمو شاوخوا ۱۸۰ توغندي وتوغول شول.

په همدې حال کې، د ملګرو ملتونو د عمومي منشي ویاند سټفان دوجاریک ویلي، پر لبنان باندې د اسراییل په بریدونو کې د ملکي تلفاتو شمیرې د منلو وړ نه دي.

هغه زیاته کړه: «ټولې خواوې باید تل د ملکي وګړو او ملکي بنسټونو د ساتنې له پاره هر هغه څه وکړي چې دوی یې کولی شي او ډاډ ترلاسه کړي چې ملکي وګړي هېڅکله له خطر سره مخامخ نه شي.»

بل خوا، د امریکا ولسمشر جو بایډن ویلي، چې پر ایران د اسراییل د احتمالي برید په اړه بحثونه لا هم روان دي او اسراییل به "سمدستي" پرېکړه ونه کړي.

جوبایډن زیاته کړه: «که د اسراییلي چارواکو پر ځای وای، نو د تېلو پر زېرمو له برید پرته به مې پر نورو لارو چارو فکر کړی وای.»

خو، د امریکا ولسمشریزو ټاکنو کې د جمهوري غوښتونکو نوماند ډونالډ ټرمپ د جوبایډن په وروستیو څرګندونو انتقاد وکړ، چې واشنګټن د ایران پر اټومي تاسیساتو د اسراییل له حملې سره مخالفت کوي.

هغه د بایډن خبرې "ناسمې" وبللې او ویې ویل: «دا ترټولو احمقانه څرګندونې دي چې تر اوسه ما اوریدلې دي.»

ټرمپ د ایران اټومي پروګرام تر ټولو «لوی خطر» وباله او زیاته یې کړه. چې د ایران حکومت به ډېر ژر اټومي وسلو ته لاسرسی ومومي.

ښاغلي فضلي د جمعې په ورځ (د تلې ۱۳مه) پر اېکس خواله رسنۍ لیکلي: «پاکستان مذهبي افراطیت د پخوا په څير د خپلو ملتپاله بلوڅو او پښتنو په وړاندې د مبارزې لپاره کاروي، او لویدیځ ته ځان د مذهبي افراطیت قرباني معرفي کوي ترڅو د نظامي او اقتصادي مرستو ترلاسه کولو لپاره زمینه برابره کړي.»

فضلي وایي، چې د پاکستان پوځي او استخباراتي دوکتورین په دې ولاړ دي چې له افراطیت څخه د وسیلې په توګه کار واخلي، د دوی اصلي هدف د بلوڅ بیلتون غوښتونکو او پښتنو ملتپالو ځپل، کمرنګه کول او نابودول دي.

فضلي دې ته په اشارې سره چې د پاکستان دوه مخي افغانانو ته معلومه ده لیکلي: « پاکستان له یو لوري په نړیواله کچه ځان د افراطیت ضد معرفي کوي، خو له بله پلوه په داخلي کچه خپله مبارزه د ملتپاله غورځنګونو پر وړاندې متمرکزه ساتي.»

فضلي وایي، چې د سیمې هېوادونو لپاره دا تکتیک چې یوې افراطي ډلې ته ترجیح ورکړي او د بلې افراطي ډلې په وسیله یې مهار کړي، کېدای شي اوږدمهاله منفي عواقب ونلري. خو دا تکتیک زموږ د هېواد ملي ګټو ته ضرر رسوي او زموږ د اوږدمهاله بې‌ثباتۍ سبب کېږي.

‏فضلي وایي: « موږ باید د افراطیت او د هغه د ملاتړو پر وړاندې یو واضح دریځ او ملي مترقي روایت ولرو. د منظور پښتین غورځنګ د دغه روایت او وضاحت یوه بریالۍ بېلګه ده، او موږ باید له دې غورځنګ څخه الهام واخلو.»

فضلي وویل، چې د خیبر په سیمه کې د یوولسم اکټوبر لویه جرګه چې د منظور پښتین او ملګرو له خوا یې جوړیږي باید د ټولو افغانانو لپاره یو پیغام ولري. «دا جرګه موږ ته څرګندوي چې یو ستر بدلون راتلونکی دی. دا بدلون به د مذهبي افراطیت او ښکیلاک پر وړاندې زموږ راتلونکي ثبات تضمین او د روان بحران عمر لنډ کړي.»

بل خوا، د افغانستان لپاره د امریکا پخواني ځانګړي استازي زلمي خلیل زاد پر اېکس خواله رسنۍ لیکلي، چې د پاکستان د پوڅ مشر د عمران خان پلوي لاریون د مخنیوي لپاره له سختو اقداماتو کار اخلي.

زلمي خلیل زاد لیکلي، جنرال عاصم منیر د اساسي قانون تابع نوې محکمې د جوړولو لپاره له دیکتاتورانه کړنو څخه کار اخلي.

خلیل زاد وایي: «دغه اقدامات د پاکستان لپاره شرمناکه دي، په ځانګړې توګه دې ته په پاملرنې سره چې د شانګهاې د همکاریو سازمان غونډې په دې ورستیو کې به اسلام اباد کې ترسره شوي.

د طولکرم د نور شمس د کډوالو په کمپ کې، چې په اشغال شوې لویدیځه غاړه کې یو له ګڼ میشته سیمو څخه ده، د کافي شاپ د ځمکې لاندې پوړ یې په بشپړه توګه ویجاړ شوی دی.

د کافي شاپ چت کې دوه سوري لیدل کیږي چیرې چې توغندي لګیدلي دي.

رویټرز خبري‌اژانس لیکي، چې په لویدیځه غاړه کې د اسراییل دغه هوایي برید په دې وروستیو کلونو کې تر ټولو لوی برید دی.

د کافې شاپ مالک نمر فیاض چې ورور یې په برید کې وژل شوی، وویل: «له ۲۰۰۲ کال راهیسې داسې د چاودنې غږ په دې سیمه کې نه و اوریدل شوی.»

هغه وویل: "توغندیو یوه ملکي ودانۍ په نښه کړه، د فلسطینیانو لپاره هېڅ ځای هم خوندي نه دی. فلسطینیان د ځان د دفاع حق لري.»

اسراییلي پوځ ویلي، چې په دغه برید کې د حماس د وسله والې ډلې مشر ضاحي یاسر عبدالرزاق اوفي د لویدیځې غاړې په شمال ختیځ کې وژل شوی دی.