د طالبانو د روغتیا وزارت: هر کال شاوخوا ۲۵ زره کسان د سترګو لید له لاسه ورکوي

دغه چارواکي زیاته کړه چې د افغانستان په اړه د امریکا تګلاره به د کرن ډېکر، رینا امیري او مارک پومرشایم په مشرۍ مخکې وړل کیږي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاند په داسې حال کې د ټام ویسټ د ځای ناسټي په اړه څرګندونې کوي، چې تر دې مخکې د امریکا د بهرنیو چارو وزیر انټوني بلینکن د تلې په لسمه وویل، چې ټام ویسټ د افغانستان لپاره د افغانستان د استازي په توګه له دندې ګوښه او د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د بندیزونو د همغږۍ دفتر مشر په توګه به خپل کار ته دوام ورکړي.

نوموړي همدا راز زیاته کړه، چې د امریکا د سفارت شارژدافیره کرن ډېکر، په افغانستان کې د ښځو او بشري حقونو لپاره د امریکا استازې رینا امیري او د منځنۍ اسیا په چارو کې د امریکا د بهرنیو چارو د وزیر مرستیال جان مارک پومرشایم به د ټام پر ځای دنده ترسره کړي.

ټام ویسټ د ۲۰۲۱ کال په اکتوبر میاشت کې د افغانستان له پاره د امریکا د ځانګړي استازي په توګه وټاکل شو. تر هغه وړاندې زلمي خلیلزاد دغه مسوولیت درلود او دواړو د دوحې د تړون په لاسلیکولو کې مهم رول ولوباوه. ویسټ د دوحې په خبرو اترو کې د خلیلزاد د مرستیال په توګه کار کاوه.

دې ته په کتو، داسې ښکاري چې د افغانستان لپاره د امریکا د ځانګړي استازي پست د دغه وزارت له جوړښت څخه لرې شوی وي.

د ملګرو ملتونو د بشر حقونو اړوند پرونۍ ۵۷ مه غونډه کې یو پرېکړه لیک لاسلیک شو چې د یاد سازمان د ځانګړي استازې دنده یې وغځوله.

د بښنې نړۍوال سازمان د سویلي اسیا سیمه ییزه مدیره سمریتي سېنګ وایي، چې دغه ناسته بیاهم د یو نړۍ وال ځواب ویونکي خپلواک میکانیزم په رامنځته کولو کې چې د جرایمو او بشر ضد کړنو پلټنه وکړي، بریالۍ نه شوه.

نوموړې وایي: "د بشر حقونو شورا یوځل بیا د افغانانو لپاره د کافي عدالت د ملاتړ په برخه کې چې په نړۍوالې ټولنې پورې یې خپلې هیلې تړلې، پاتې راغله."

یاد سازمان وایي، چې د بشر حقونو شورا له بشري حقونو د لا ډېرې ناوړه ګټې اخستنې د مخنیوي برخه کې فرصت له لاسه ور کړی ځکه طالبانو د افغانانو بشري حقونو د ځپلو چاره لا چټکه کړې ده.

د یاد سازمان په وینا، ددې پرېکړه لیک کمۍ د افغانستان زړور فعالان، په ځانګړې توګه د بشرحقونو ښځینه مدافعانې او خبریالان چې تر ګواښناکو شرایطو لاندې کار کوي، نهیلي کوي.

د بښنې نړۍ وال سازمان د ملګرو ملتونو له غړو هېوادونو غوښتنه کړې چې د بشري سرغړونو د شواهدو راغونډولو اړتیا په رسمیت وپېژني او د ځواب وینې یو نړۍ وال خپلواک میکانیزم ته لاره پرانیزي.

ښاغلي قانع په خپل اېکس کې لیکلي، چې نیول شوی کس د دې نجلۍ نږدې خپلوان هم دی.
د نوموړي په وینا، دغه کس تر نیول کېدو وروسته په خپل جرم اعتراف هم کړی دی.

په افغانستان کې له لسیزو راهیسې د ښځو پر وړاندې نه یوازې تاوتریخوالي کېږي بلکې پر دی په ځانګړې توګه پر کوچنیو نجونو د جنسي تېري پېښې ډېرې رامنځته کېږي.
په ډېریو راپورونو کې په افغانستان کې پر ښځو د جنسي تېري لاملونه کورنی تاوتریخوالي، ناسم دودونه، ناوړه اقتصادي وضعیت، د نشه یي توکو کارول او داسې نور بلل شوي دي.
دغو پېښو ته د رسېدو په موخه پر افغانستان د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د دغې ډلې عدلي او قضایي ادارو ته د ښځو لاسرسی هم ستونزمن شوی دی.

اولاف شولڅ د دغه هېواد د ار ټي اېل شبکې په یوه ځانګړي خپرونه «له اولاف شولتڅ سره پر میز» کې دا خبره وکړه.

هغه وویل، دی له نړیوالو شریکانو سره په دې اړه خبرې کوي او هیله من دی چې محکمې دا چاره شونې کړي.

ښاغلي شولڅ زیاته کړه، «دا مهمه ده چې مجرمان ځانونه خوندي ونه انګیري. همدا لامل دی چې ما د دې واقعیت لپاره ډېرې هڅې کړې چې موږ مجرمان افغانسان ته بېرته واستوو.

نوموړي په تېر اګسټ کې افغانستان ته د کډوالو ستنولو په اشاره وویل: «د بېلګې په ډول یوه الوتنه ترسره شوه. یوه بله الوتنه به هم وي چې په نږدې راتلونکي کې پلان شوې ده».

هغه زیاته کړه چې دوی له خپلو نړیوالو شریکانو سره کار کوي او د دې کار لپاره د څو هېوادونو همکاریو ته اړتیا لري.

د جرمني ایتلافي حکومت چې د کډوالۍ د سیاستونو او پولو د مدیریت په تړاو د خلکو او کیڼ اړخونو ګوندونو تر سخت فشار لاندې دی، واکمن ایتلاف هڅه کوي چې د کډالۍ په سیاستونو کې د بدلونونو له لارې دغو فشارونو ته ځواب ووايي.

شولڅ په دې خپرونه کې د جرمني د کډوالۍ سیاست او د پولو د مدیریت په اړه هم خبرې وکړې.

هغه وویل، چې له ګاونډیو هېوادونو سره په اړیکه کې دی او تر کومه بریده چې ممکنه وي، خپلې پولې به کنټرول کړي.

شولڅ زیاته کړه چې« موږ پتېیلې چې سرحدونه مدیریت کړو. دمګړۍ د اروپايي اتحادیې له ګاونډیو دولت مشرانو سره په اړیکه کې یم څو تر ممکن بریده پولې کنټرول کړای شي، خو دا به اوږد وخت اخلي».

د جرمني صدراعظم د چړو بریدونو په تړاو چې په دې وروستیو کې یې پېښې ډېرې شوې، وویل، څوک چې د بېلابېلو جرمونو مرتکب کیږي، یا وژنې یې کړې او د جرمونو له امله څو ځله محکوم شوي، هغوی په جرمني کې خپل خوندیتوب له لاسه ور کړی او باید ټولنه ترې خوندي شي.

افغانستان ته د مجرمو کسانو د شړلو مساله د بادن وورتمبرګ ایالت په منهایم ښار کې د یوه افغان وګړي د چړې له برید وروسته، چې یو تن پولیس پکې ووژل شو، توده شوې.

له هغې پېښې وروسته جرمني د لومړي ځل لپاره د تېرې اګست میاشتې په وروستیو کې ۲۸ افغانان په یوه چارټر الوتکه کې کابل ته واستول.

غه کورنۍ وايي، چې نیول شویو کسانو ټول اسناد له ځانه سره لرل؛ خو بیا هم پولیسو نیولي او په تاڼو کې یې اچولي دي.
عبدالقدوس هغه افغان کډوال دی، چې اتلس کلن زوی یې پولیسو بېولی او اوس تاڼه په تاڼه ګرځي او د خپل نادرکه زوی پته نه شي لګولای.

هغه افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل:« زما اتلس کلن زوی پاسپورټ، ویزه او د پولیسو د ثبت ټول اسناد له ځانه سره لرل؛ خو د وړمې شپې راهیسې پولیسو نیولی او درک یې نه دی مالوم.»
نوموړی وایي، ستونزه یې دا ده چې د پولیسو یوه تاڼه یې هم په اړه مالومات نه ورکوي حیران دی چې چېرته ولاړ شي او چا ته وژاړي.
یوې بلې افغانې مېرمنې هم د نوم د نه ښودلو په شرط افغانستان انڼرنشنل ته وویل، چې ۱۳ کلن زوی یې چې د دوی د کورنۍ سرپرستي هم ورتر غاړې وه، تېره ورځ پولیسو نیولی او بندي کړی یې دی.

هغه وایي:«زه په کور کې دوه لوڼې او دغه یو زوی لرم، خاوند مې مړ شوی. زموږ د کډوالۍ چارې او امریکا ته د تګ ټول پړاوونه بشپړ شوي او د الوتنې او سفر په تمه یو. اوس یې زوی را نه نیولی، وېرېږم که هغه بېرته افغانستان ته ستون کړي موږ به څه کوو.»
که څه هم چې تر دې وړاندې هم پولیسو په اسلام اباد او راولپنډۍ کې ګڼ افغانان نیولي او بېرته یې خوشې کړي؛ خو دا پلا یې توپیر دا دی، چې دغه نیول شوي کسان د اوسېدو بشپړ اسناد هم لري؛ خو بیا هم نیول شوي او دا پلا یې ځای ځایګی هم مالوم نه دی.
موږ په دې تړاو هڅه وکړه، چې د اسلام اباد د ترنول او سنګجانۍ تاڼو له پولیس چارواکو سره وغږېږو؛ خو هغوی په دې اړه له څه ویلو ډډه وکړه.

هغه ټولنې چې د بشري حقونو او نورو برخو کې کار کوي، وایي چې په ځینو دغو نیول شویو افغانانو شک دی، چې د تحریک انصاف ګوند په وروستیو لاریونونو کې ښکېل وو او یا یې هم په خواله رسنیو کې د اکتوبر د ۱۱مې د پښتون ژغورنې غورځنګ له‌خوا یې د رابلل شوې جرګې لپاره تبلیغات کول.
بله غاړه په اسلام اباد کې د کډوالو ټولنېزې اتحادیې وایي، هڅې یې روانې دي چې نن د ورځې په اوږدو کې هغه کډوال راخوشې کړي چې د اسنادو په لرلو سره پولیسو نیولي دي.
پاکستاني رسنیو د اسلام اباد په وروستیو مظاهرو کې د افغانانو پر ګډون او برخې اخیستنې هم ځیني راپورونه خپاره کړي ول؛ خو په اسلام اباد کې د افغانانو ټولنې وايي، چې دا تورونه بې بنسټه دي او دغه راپورونه په دې موخه خپاره شوي چې د عمران خان د تحریک انصاف ګوند په اړه د پاکستان د خلکو نظر بدل کړي.