د پخواني ولسمشر لومړي مرستیال امرالله صالح د امریکایي چارواکو له خوا هغه هېواد ته له وربللو مننه کړې، او ویلي یې دي چې د خپلې ډلې له همکارانو سره تر مشورې وروسته به په دې اړه پرېکړه کوي.
امرالله صالح د پنجشنبې په ورځ د (لیندۍ ۱۵ مه) پخپله اېکس پاڼه لیکلي: «ما ته د خپلو مشرانو او همکارانو مشورې ارزښتناکې دي زه به ډېر ژر د دغو مشورو پایلې له تاسو سره شریکې کړم.»
نوموړي د امریکا د استازو جرګې، د غړي ټیم بورچټ له دغې بلنې مننه او ستاینه کړې او دا یې هم ویلي چې دغه سفر به د افغانستان په اړه هم ډېر ارزښتناک وي.
ښاغلي صالح دا هم ویلي چې: «تر هغې چې طالبان په افغانستان کې د واک پر ګدۍ ناست وي، نو امریکا نه شي خوندي کیدلای.»
تېره اونۍ د امریکا د استازړو جرګې غړي ټیم بورچټ، د افغانستان د پخواني ولسمشر لومړي مرستیال امر الله صالح ته بلنه ورکړه چې د افغانستان په اړه د خبرو اترو لپاره واشنګټن ته سفر وکړي.
ښاغلي صالح ویلي: «زه د طالبانو پر ضد د سیاسي ډلو سره خبرو اترو ته زیات ارزښت ورکوم او دغه خبرې اترې د افغانستان د راتلونکې لپاره هم ارزښتناکې دي.»
تیم بورچټ د امریکا د استازو په جرګه کې د ټرمپ له پلویانو څخه دی، هغه تر دې وړاندې هم له واشنګټنه غوښتنه کړې وه چې د طالبانو له مخالفو ډلو څخه دې ملاتړ وکړي.
نوموړي د وږي په میاشت کې د «ویانا له بهیر» څخه د امریکا د ملاتړ په اړه هم یوه تګلاره د استازو جرګې ته وړاندې کړې وه. په هغې تګلاره کې له امریکا او نورو هېوادونو غوښتنه شوې وه چې د ویانا په غونډه کې دې برخه واخلي.
په دغو تبلیغاتو کې ځینو طالب پلوو پر اېکس د دغو کرېکټ لوبغاړو ځیني شخصي انځورونه خپاره کړي او توهین کوونکي کلمات یې ورسره کارولي دي.
د طالبانو د تبلیغاتي ډلې یو کس پر اېکس په توهیني ډول لیکلي، چې اوس دوی موږ ته د قران او حدیث تشریحات راکوي او اخطار یې ورکړی چې له دې کارونو لاس واخلي کنه سبا به بیا ژاړي.
بل طالب لیکلي: «کرېکټران دې د کرېکټ په چوکاټ کې ووسي، کنه نو د کرېکټ د بستر د ټولولو انتظار دې وباسي.»
د افغانستان د کرېکټ پیاوړي لوبغاړي او لوبډلمشر راشد خان پرون د چارشنبې په ورځ پر خپله فېسبوک پاڼه ليکلي و، چې د نجونو پر مخ د تعليم او طبي څانګو د تړل کېدو خبرونو خواشینی او مایوسه کړی دی.
افغان مخکښه کرېکټ لوبغاړي محمد نبي پرون پر خپله فېسبوک پاڼه لیکلي و، چې د نجونو پر مخ د طبي زده کړو د مرکزونو تړل د ټول هېواد او ملت په زيان دي. نوموړي ویلي و: «دا پرېکړه یوازې ددې نجونو راتلونکي ته زیان نه رسوي، بلکې ټول هېواد او ملت ته یې تاوان رسېږي.»
محمد نبي د طالبانو دغه پرېکړه بې انصافي بللې او غوښتنه يې کړې، چې طالب چارواکي دې پر دې پرېکړه جدي غور وکړي.
د طالبانو د تبلیغاتي ډلې بل غړي د راشد خان او محمد نبي د عکسونو پر خپرولو سره لیکلي: «عجیبه زمانه شوه مولویان، مفتیان او شیخان بر ځای ناست دي، د احادیثو تشریحات د وخت د فحاش خلکو څخه اورو.»
د کرېکټ ځوان او پیژندل شوی لوبغاړي رحمان الله ګربز پر خپلې فېسبوک پاڼې پرون د قران یو ایت او حدیث چې پر زده کړې ټېنګار کوي له پښتو ژباړې سره خپاره کړي وو.
ګربز د ایت او حدیث ترجمه په دې توګه لیکلې وه: «اې بنده ولوله د خپل هغه رب په نوم چې تاسو یې پیدا کړي یاست.
تعليم پر ټولو مسلمانانو (نر او ښځې )فرض دی.»
دې ته ورته د طالبانو د تبلیغاتي ډلې له خوا پر کرېکټ لوبغاړو ډېرې نیوکې شوي چې وايي، دوی دې خپل کرېکټ کوي او نورو مسایلو کې دې لاسوهنه نه کوي.
د طالبانو مشر ملا هبت الله اخوندزاده د دوشنبې په ورځ په رسمي توګه په طبي انسټیټوټونو کې د نجونو زده کړې منع کړې.
په دغه سېمپوزیم کې چې د افغان او جلاوطنه رسنيو د وضعيت د ارزونې په تړاو جوړ شوی و، په افغانستان کې رسنيو او د ازادۍ اوسني بحران ته د نړۍوالې پاملرنې د جلبولو پر ارزښت، په افغانستان او درېيمو هېوادونو کې د افغان خبريالانو پر وړاندې د پرتو ننګونو او په کور د ننه د اوسنيو حاکمانو تر حاکميت لاندې د رسنيو پر وضعيت خبرې او بحثونه وشول.
د افغانستان د خبریالانو د سازمان بنسټ ایښودونکي حامد عبیدي وایي، چې دغه سېمپوزیم په دوو پنلونو کې د افغانستان د وضعیت په هکله، له هېواده بهر د رسنیو د رول په تړاو، دا چې څنګه د افغان ولس غږ په نړۍوالو رسنیو کې خپور کړو او په بهر کې د افغاني رسنیو او نړۍوالو رسنیو تر منځ د همغږي په اړه بحث وشو.
ښاغلي عبیدي زیاته کړه: «په دې سېمپوزیم کې د ژورنالیزم په اخلاقو هم بحث وشو او یوه کمېټه جوړه شوه چې له هېواده بهر پر اخلاقي کوډونو کار وکړي.»
دا سېمپوزيم د افغانستان رسنيو او جلاوطنه خبريالانو پر وړاندې د پرتو ننګونو پر څيړلو، د بيان پر ازادۍ د هېواد د اوسنيو شرایطو د اغېز او اطلاعاتو ته په لاسرسي متمرکز و.
تېر کال د تلې په ۹مه نېټه د افغانستان د خبریالانو سازمان د په جرمني کې د بیان ازادۍ په اړه لومړنی سمپوزیم جوړ کړی و.