د پاکستاني طالبانو ترمنځ رقابت؛ له ګل بهادر ډلې نه یو جګپوړی قوماندان ټي ټي پي ته لاړ

پاکستاني طالبانو ته یوې نږدې سرچینې له نومښودنې پرته افغانستان انټرنشنل-پښتو ته وویل، چې پر دغه تړون د حقاني شبکې مشر سراج الدین حقاني، چې هغه وخت د طالبانو د مشر مرستیال و، د ټي ټي پي پخوانیو مشرانو، د القاعدې مشرانو، د شمالي وزیرستان د اتحاد المجاهدین شورا مشر حافظ ګل بهادر، ددې شورا غړي مولوي صادق نور داوړ او د طالبانو یو شمېر نورو مشرانو لاسلیکونه کړي دي.

سرچینه وايي، چې د ۲۰۲۲ کال په اپریل کې د خوست ولایت په سپیره ولسوالۍ کې د پاکستاني الوتکو له هوايي بریدونو وروسته چې کله اسلام اباد پر افغان طالبانو فشارونه ډېر کړل چې ټي ټي پي په پاکستان کې له بریدونو را وګرځوي، د طالبانو دفاع وزیر ملا محمد یعقوب مجاهد د پاکستاني طالبانو مشران او د شمالي وزیرستان د اتحاد المجاهدین شورا مشر حافظ ګل بهادر چې د کابل په شکردره ولسوالۍ کې اوسېده، راوغوښتل او له دوی یې وغوښتل چې په پاکستان کې خپل بریدونه ودروي.

سرچینه وايي،« حافظ ګل بهادر ، چې په شمالي وزیرستان کې یې د حقاني شبکې او القاعدې لپاره یو ملاتړی چتر جوړ کړی و، په دې ناسته کې ملا یعقوب ته د میرعلې د تړون سند ور وښود، چې له بهرنیو جنګیالیو سره د اسلامي امارت پر ملاتړ ټینګار کوي».

د سرچینې په باور، په دې سند کې افغان او بهرنیو جنګیالیو توافق کړی چې دوی د افغانستان د اسلامي امارت د احیاء لپاره له افغان طالبانو سره یوځای د افغان حکومت، ناټو او امریکايي ځواکونو خلاف جنګیږي، خو د اسلامي امارت له بیا واکمنېدو وروسته به افغان طالبان ددوی بالمثله همکاري کوي.

له کابل نه د جنګیالیو کوچېدل

یوې بلې سرچینې له نومښودنې پرته افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د القاعدې د مخکیني مشر ایمن الظواهري له مرګ وروسته سراج الدین حقاني او مولوي یعقوب کابل د القاعدې او پاکستاني طالبانو د مشرانو لپاره خوندي ونه باله او له هغوی نه یې وغوښتل، چې د افغانستان په سرحدي ولایتونو او هغو سیمو کې استوګنه غوره کړي، چې له کورني او نړیوال څار نه لرې او منزوي سیمې وي.

سرچینه زیاتوي،« حافظ ګل بهادر د کابل له شکردرې ولسوالۍ نه د پکتیکا برمل ولسوالۍ سرحدي سیمې ته لاړ او مفتي نور ولي چې تر دې وروستیو د کابل د خیرخانې په یوه غیر پښتون میشته سیمه کې اوسېده، کونړ ولایت ته تللی دی».

د ۲۰۲۳ کال د جون پر لومړۍ نېټه د ملګرو ملتونو امنیت شورا په خپل رپوټ کې وویل، چې په کابل کې د ایمن الظواهري وژل کېدو ځینې طالبان بې باوره کړل،چې دوی د القاعدې د مشر د حضور په اړه دوکه شوي دي. ځینو نوروداسې انګیرله چې د الظواهري استوګنځای په لوی لاس امریکا ته افشا شوی دی.

دې مسالې د ملا برادر په شمول د طالبانو هغه مشران هیښ کړل، چې له نړیوالې ټولنې سره یې د ښو اړیکو او بهرنیو جنګیالیو ته د پناه نه ورکولو ژمنې کړې وې. د رپوټ له مخې، ملا برادر د ایمن الظواهري له مرګ وروسته د کورنیو چارو وزیر ته په یوه غونډه کې وویل، چې « ایمن الظواهري ته مو په پناه ورکولو سره زه نړیوالې ټولنې ته دروغجن کړم»، خو سراج الدین حقاني په ځواب کې ورته وویل، چې په کابل کې الظواهري ته مېلمستون د امیر « ملا هبت الله اخوندزاده» په موافقه ورکړل شوی و.

هرات ته د ایغور جنګیالیو انتقال

د افغانستان انټرنشنل د څیړنو پر بنسټ، القاعدې خپل یو شمېر غړي د لوګر موسهي، هلمند، نورستان، کونړ ، زابل، هرات او فراه ولایتونو ته خپاره کړي او د ختیځ ترکستان غورځنګ ایغور جنګیالي د چین حساسیتونو ته په پام د هرات ولایت شینډنډ ولسوالۍ ته لېږدول شوي دي.

د ۲۰۲۲ کال په مې میاشت کې د طالبانو حکومت د پاکستان په غوښتنه ټي ټي پي ته وړاندیز وکړ، چې له سرحدي سیمو نه د افغانستان شمال، لوګر او غزني ته لاړ شي، خو ټي ټي پي د افغانستان شمال او له ډیورنډ کرښې لرې پراته ولایتونه د خپل فعالیت او پایښت لپاره وړ سیمې ونه ګڼلې.

له بهرنیو جنګیالیو سره د طالبانو د کورنیو چارو وزیر ژمنه کړې، چې د استوګنو سیمو ته به یې سړکونه ور جوړ کړي، کورونه به ورته جوړ شي او له مرکزونو سره به یې وصل کړي، چې په تګ راتګ کې یې سهولت رامنځته شي. د همدې ژمنېپر بنسټ، د پکتیکا د پڅې مېلې او د خوست د دوه منده ولسوالیو او د خوست د سپېرې ولسوالۍ او د پکتیکا د مداخېلو ترمنځ سړکونه جوړ شول.

لمر په دوو ګوتو نه پټیږي

پاکستاني طالبانو ته نږدې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو حکومت د ټي ټي پي له مشر مفتي نور ولي نه هم غوښتي، چې له ښکاره ګرځېدو ډډه وکړي، خو هغه په ځواب کې ویلي، چې « لمر په دوو ګوتو نه پټیږي».

سرچینې وايي، د طالبانو حکومت د ټي ټي پي او نورو جنګیالیو ډلو مشران او قوماندانان له رسنیو سره له مرکو او په ښارونو کې له ښکاره استوګنې او ګرځېدو منع کړي او له همدې امله هغوی له مرکو ډډه کوي او په غونډو کې نه راڅرګندیږي.

د طالبانو حکومت ته د میرعلې د همکارۍ سند، واک ته تر رسېدو وروسته ګران پریوتی، ځکه دوی ته اوس پر خپلو او بهرنیو جنګیالیو کنټرول سخت دی.

په خوست کې د ځینو مطبعو مالکانو نن یکشنبه «د مرغومي ۲۳مه» افغانستان انټرنشنل ته وویل چې تېره ورځ د طالبانو د خوست امر بالمعروف ریاست مسوولان پر ټولو مطبعو کرځیدلي او خبرداری یې ورکړی چې د امربالمعروف د نوي قانون له مخې له دې وروسته نه شي کولی د ساکښو انځورونه چاپ کړي.

په خوست کې د یوې ځايي مطبعې مسوولان وايي، طالبانو ورته ویلي چې د سرغړونې په صورت کې به د مطبعې پر تړلو سربېره نغدي جریمه کېږي.

نوموړی وايي، « که د ساکښو انځورونه چاپ نه کړو نو زموږ کار به په ټپه ودریږي او له دې وروسته به افغانان د چاپ لپاره پاکستان ته ځي.»

په خوست کې ځايي مطبعو په بېلابېلو مراسمو کې د ساکښو انځورونه پر بېنرونو او د دوکانونو په لوحو کې چاپ کول.

د طالبانو له بیاځلي واک ته رسېدو وروسته دا لومړی ولایت دی چې له مطبعو پکې غوښتل کېږي چې له دې وروسته دې د ساکښو انځورونه نه چاپوي.

د امر بالمعروف قانون د ۱۷مې مادې له مخې د ساکښو د انځور اخیستل او خپرول حرام دي، چې له همدې امله طالبانو په ګڼو ولایتونو کې د انځوریزو رسنیو پر خپرونو هم بندیز لګولی او دا لړۍ ښایي نورو ولایتونو ته هم ورسېږي.
سره له دې چې د رسنیو ملاتړو ادارو په ځلونو له طالبانو غوښتي چې په دې اړه خپل دریځ بدل کړي، خو یاده ډله وایي چې د اسلامي شریعت پر اساس خپلې چارې ترسره کوي.

د اسلامي هېوادونو د همغږۍ سازمان دغه مشر اسلام اباد کې په «مسلمانو ټولنو کې د نجونو د زده‌کړو» په تړاو جوړې شوې غونډې ته وویل: «موږ د هغو کسانو مذهبي دلایل نه منو چې د اسلام په نوم د نجونو د زده‌کړو مخنیوی کوي.»

هغه د نجونو د زده‌کړو په اړه په پاکستان کې د یوې غونډې په څنډه کې خبریالانو ته وویل: «زموږ پیغام هغو کسانو ته چې د نجونو د زده‌کړو مخه نیسي دا دی چې په اسلام کې داسې کومه بندیز نشته.»

هغه ویلي چې هڅه کوي د اسلام اباد د روانې غونډې د پای په پرېکړه لیک کې دا موضوع روښانه کړي.

په دې غونډه کې له ۱۵۰څخه زیات نړۍوال شخصیتونه، لکه وزیران، سفیران، پوهان او د یونسکو، یونیسف او نړۍوال بانک په ګډون د بېلابېلو سازمانونو استازوګډون کړی دی چې نن مازیګر به پای ته ورسېږي.

د پاکستان حکومت طالبانو ته هم د دې غونډې د ګډون بلنه ورکړې وه ؛خو طالبان پرته له کوم دلیله په دې غونډه کې ګډون نه دی کړی او لا یې په دې تړاو کوم رسمي وضاحت هم نه دی ورکړی.

دغه کنفرانس په داسې حال کې په پاکستان کې ترسره کېږي چې طالبانو په افغانستان کې د نجونو پر زده‌کړو د خپلې سختدریځې مفکورې له امله بندیزونه لګولي دي.

د طالبانو تر واک لاندې افغانستانیوازینی هېواد دی چې په کې د نجونو پرمخ د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې تړل شوې دي.

د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف د دې غونډې په پرانېستونکې وینا کې د نجونو پر زده‌کړو د ټینګار تر څنګ ویلي و چې اسلامي هېوادونه د نجونو د زده‌کړو په برخه کې له یو شمېر ننګوونو سره مخ دي.

د هغه په خبره، له زده‌کړو څخه د نجونو راګرخول په ښکاره ډول د دوی د روښانه راتلونکي مخه نېسي.

د نجونو د زده کړو پر ملاتړ د اسلامي هېوادونو دې کنفرانس کې د نوبل جایزې ګټونکې ملالې یوسفزۍ هم ګډون کړی او ټاکل شوې چې د نن ورځې تر په دغه غونډه کې د افغان نجونو په ننګه وینا هم وکړي.

ډاکټر حسین ابراهیم طه وویل،‌ د اسلامي همکاریو سازمان د هغو تګلارو او کړنو کلک مخالفت کوي‌ چې د اسلامي شریعت پر بنسټ د ښځو له زده‌کړو څخه په کې سرغړونه کېږي.

هغه مخامخ د کوم ډلې یا هیواد نوم یاد نه کړ، خو د اسلام په نوم طالبانو په افغانستان کې له شاوخوا درېیو کلونو راهیسې د نجونو او ښځو پر زده‌کړو بندیزونه لګولي دي.

هغه زیاته کړې چې د نجونو زده‌کړې د یوې ځواکمنې ټولنې بنسټ جوړي او دا د ټولو اسلامي هېوادونو مسوولیت دی چې د سوکالۍ او پرمختګ په موخه نجونو ته د زده‌کړو اسانتیاوې برابرې کړي.

د اسلامي هېوادونو د غونډې په دوېیمه ورځ د پاکستان د پوځ یوې جیګپوړې غړې جنرال نګار جوهر خان هم وینا کړې او د نجونو پر زده‌کړو ېې ټینګار کړی.

هغې ویلي، د نجونو زده‌کړې په ټولنه کې د اقتصادي ودې تر څنګ په ټولو برخو کې د ځانګړو پرېکړو په کولو سره په ټولنه کې د نجونو رول پیاوړی کوي.

د نوبل جایزې ګټونکې پښتنې ملالې یوسفزۍ هم خبر ورکړی چې دغه غونډې ته رسیدلې او هلته به پر افغان نجونو د طالبانو له لوري د بندیزونو په تړاو وینا هم وکړي.

که څه هم د پاکستان حکومت طالبانو ته د نجونو د زده‌کړو دغې غونډه کې د ګډون بلنه هم ورکړې وه ؛خو طالبانو په کې پرته له کومه ښکاره دلیله ګډون نه دی کړی او نه یې هم لا په دې تړاو څه ویلي دي.

د یوه موټر چلوونکي د پوښتنې په ځواب کې دغه کس چې نوم یې نه دی ښودلی وايي، تازه له پاکستانه هېواد ته راکډه شوی او د بې روزګارۍ له امله یې اوس په کور کې هېڅ ډول خوراکي توکي نه شته نو په خبره یې، مجبور دی چې خپل پښتورګی وپلوري.

د پښتورګي د دغه پلورونکي کس په وینا؛ دوه ودونه یې کړي پنځه اولادونه لري چې اوس له سختې لوږې سره مخ دي او د ژمي په دې سړه هوا کې مناسبه سرپناه هم نه لري.

دغه غربت وهلي کس ویلي چې په کور کې یې د خوراکي توکو د نشت او لوږې له امله ماشومان ورته ژاړي ؛خو دی توان نه لري‌ چې روزګار پسې ګاونډیو هېوادونو ته مساپر شي.

د طالبانو په واکمنۍ کې پر هېواد د غربت خورا بده څپه راغلې چې له امله یې په بېلابېلو ولایتونو کې خلک مجبور شوي چې د بدن غړي وپلوري او یا هم د خپلو اولادونو پلور ته مخه کړي.

د پخواني جمهوري نظام له نسکوریدو سره هم مهاله یو شمېر نړۍوالو مرستندویه ادارو په هېواد کې خپل دفترونه وتړل او له دې سره د بشري مرستو کچه خورا راکمه شوه.

په روان کال کې یوې بلې کورنۍ په ننګرهار د غربت له امله خپلې دوه لوڼې پلور ته وړاندې کړې وې او ویلي یې و، چې مرستندویه ادارو ته له ورتګ سره سره هم ورسره هېڅ ډول مرستې نه دي شوي.

بل لوری نړۍوال مرستندویه سازمانونه هم په افغانستان کې د سختې لوږې او بشري کړکېچ څخه د اندېښنې په څرګندولو سره له هېوادونو غوښتي چې په دې کړکېچ وضعیت کې د افغانانو لاسنېوی وکړي.