نن د خېبر پښتونخوا په خېبر دروازه کې د پښتون قومي جرګې له لورې د پښتون ژغورنې غورځنګ (پي ټي اېم) د نیول شویو غړو د خلاصولو په موخه اعتراضیه غونډه کړې. د غونډې ګډونوالو ګواښ کړی که حکومت ددغه غورځنګ غړي راخلاص نه کړي نو په ټوله پښتونخوا کې به لاریونونه ترسره کړي.
نننۍ اعتراضیه غونډه د پښتون ژغورنې غورځنګ د نیولو شویو غړو علي وزیر، ملک نصیر، حاجي صمد خان، مصطفی پشتین او حقیار مسعود د خلاصولو په موخه جوړه شوې وه، چې د خېبر د ولسونو ترڅنګ پکې د بېلابېلو سیمو اوسېدونکو ګډون کړی وو.
د غونډې ګډونوالو د پاکستان په حکومت غږ وکړ، چې د پښتون قوم ټول نيول مشران دې ژر تر ژره خوشې کړي او که خوشې نه شي نو پراخ لاریونونه به وکړي.
د پي ټي اېم مخکښ غړي حنیف پشتین چې ددغه غونډې ګډنوال وو په خپل اېکس کې لیکلي: «موږ په ریاست غږ کوو چې د پښتنو د امن لپاره غږ پورته کوونکي مشران دې ژر تر ژره ازاد کړي،د دوی نیونه غېر قانوني عمل دی، دوی هزڅ جرم نه دی کړی یوازې د ریښتیا ویلو په جرم زنداني دي.»
په خېبر کې تېر ۲۰۲۴ کال د اکتوبر په ۱۱مه د پښتون قومي جرګې له ترسره کېدو ورسته د پښتون ژغورنې غورځنګ زیات شمېر غړي ونیول شول، چې په کې ددغه غورځنګ مخکښ غړي ملک نصیر، حاجي صمد خان، مصطفی پشتین او حقیار مسعود شامل دي.
د پي ټي اېم بل مخکښ غړی علي وزیر بیا له دغه جرګې وړاندې د پاکستان حکومت نیولی وو.
پښتون ژغورنې غورځنګ چې په ۲۰۱۸ کال کې یې بنسټ اېښودل شوی، له هغه راهیسې د ناامنۍ پرضد او د پښتنو د مدني او انساني حقونو لپاره غونډې او لاریونونه کوي او وايي، چې ټولې هلې ځلې یې د پاکستان د قانون سره سمې دي.
پر تورخم تلونکي او راتلونکي یو شمېر مسافر وايي، چې د تورخم په فرضي کرښه د تېرېدو راتېرېدو پر مهال پاکستانیان د خلکو پر وړاندې ستونزې زېږوي او له مسافرو په غیر قانوني توګه پیسې اخلي.
سرچینې وایي، هغه پاکستاني مسوولین چې تورخم کې دندې ترسره کوي په لوی لاس د راتلونکو مسافرو ترمنځ بېروبار جوړوي: "تر څو په دې کې د ځان لپاره تور بازار جوړ کړي او له خلکو پیسې واخلي".
د سرچینې په خبره، په دې لار کې د ګنډو په نوم خلک ساتل شوي چې په دې سره قاچاقي مالونه تېروي او پیسې پرې ترلاسه کوي.
د افغانستان انټرنشنل خبریال رفعت الله اورکزی هم وایي، چې په تورخم کې د طالبانو او پاکستانیانو ترمنځ د رابطې په نوم د بې پاسپورټ او بې ویزې کسانو د اړولو پر سر د پیسو ګرم بازار روان دی: «په دې کې ځینې خلک د پاکستانیانو او ځینې د طالبانو کسان دي، چې د هرې ډلې د هرې ورځې سهم معلوم دی او پاتې نور په پیسو اړول کېږي، د یو تن د اړولو بیه له یو لک افغانیو څخه تر دوه لکه افغانیو پورې دی.»
ازاد خبریال سمیع یوسفزي بیا خپل اېکس کې لیکلي: «دا حقیقت دی ، د ویزو لرونکي افغانان توهین کېږې، رټل کېږې او پیسو ورکولو ته مجبورېږې . ددې په نوم چې ویزه دې سیستم کې نه شته، ټاپه دې نه شته او ان ورته ویل کېږي، چې پاسپورټ دې جعلي دی او بیا ورنه د “ چای پاڼي “ په نوم زرګونه کلدارې یا افغانۍ اخیستل کېږې» .
د تورخم ترڅنګ په سپین بولدک او همدا ډول اسلام اباد هوایي ډګر کې هم له افغان مسافرو د پاکستانيانو له لورې د غیر قانوني پیسو اخیستل کېدو خبرونه ترلاسه شوي دي.
یو افغان مسافر چې نه غواړي نوم یې په ډاګه شي او تازه د هوا له لارې اسلام اباد ته تللی افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل: «په اسلام اباد هوایي میدان کې پولیسو راته وویل، چې ستا ویزه جعلي ده، انتظار وکه، د ټولو خلکو کارونه یې خلاص کړل خو زه یې منتظر کړی وم، څو ځلې ورغلم او ورته مې وویل چې دا وېزه ستاسو سفارت راکړې تاسو یې کتلی شئ، ویل انتظار وکړه، اخیر مجبور شوم چې په پاسپورټ کې ورته ۵۰۰۰ کالدارې کېږدم، بیا یې اجازه راکړه.»
د تورخم دروازه چې پاکستان ته د تګ راتګ لپاره تر ټولو ډېره ګڼه ګوڼه لري، وخت نا وخته په کې مسافر د ستونزو او بډو اخیستو په اړه شکایتونه کوي.
د چارواکو د معلوماتو له مخې، په فرضي کرښه له دغې دروازې هره ورځ نږدې لس زره مسافر تګ راتګ کوي.
په اسلام اباد کې د روسیې سفیر البرټ خورف په پاکستان کې د ترهګریزو فعالیتونو پر زیاتوالي اندېښنه ښودلې ده. نوموړي ویلي، چې مسکو د ګواښونو پر وړاندې د مبارزې په برخه کې د اسلام اباد ملاتړ کوي.
البرټ خوروف زیاته کړه، « روسیه د کابل د ترهګرۍ ضد هڅو ملاتړ کوي او کولی شي اړینې مرستې ترسره کړي.»
هغه د روسیې تاس خبري اژانس ته وویل: « موږ له پاکستان او افغانستان سره د رغنده همکارۍ د پیاوړتیا لپاره خپله ژمنه بیا تاییدوو.»
البرټ خوروف په دې اړه جزئیات ورنه کړل چې روسیه څنګه له پاکستان او طالبانو سره په ترهګرۍ ضد جګړه کې مرسته کوي.
خو روسي ډېپلومات ټینګار وکړ: «د پاکستان او افغانستان ترمنځ په سرحدي سیمه کې د امنیتي ستونزو حل کول په عمده توګه د دې هیوادونو په واک کې دي.»
د روسیې سفیر وايي چې روسیه او پاکستان اوس د ترهګرۍ پر وړاندې مبارزه کې په اغېزناکه توګه همکاري کوي.
البرټ خوروف په دې اړه د تلې په میاشت کې د پاکستان او روسیې ترهګرۍ ضد ګډو تمریناتو ته اشاره وکړه.
د پاکستان پوځ د ۲۰۲۴ کال په تلې میاشت کې اعلان وکړ چې په خیبر پښتونخوا کې یې د روسیې له پوځ سره دوه اونۍ ګډ پوځي تمرینات ترسره کړي دي.
پاکستان وايي، چې د تحریک طالبان پاکستان ډله په افغانستان کې خوندي ځایونه لري، خو طالبان پر اسلام اباد تور لګوي، چې د داعش وسله والې ډلې ملاتړ کوي.
د خیبر پښتونخوا سر وزیر علي امین ګنډاپور یوې غونډې ته د وینا پرمهال د پاکستان حکومت ته ویلي:« که موږ له تاسو د غچ اخیستلو فکر وکړ؛ نو تاسو به یې ونه شئ زغملای.»
نوموړي دغه څرګندونې تېره ورځ په خیبرپښتونخوا کې د پاکستان د وروستیو ټاکنو د لومړۍ کلیزې په مناسبت د تحریک انصاف ګوند په یوې جوړې شوې غونډه کې کړې دي.
ګنډاپور د پاکستان د تحریک انصاف ګوند مشر عمران خان ته په اشارې سره وویل، هغه په بند خونه کې ناست خو بیا يې هم وګټله؛ سره له دې چې تاسو حتی په پارلمان کې د ناستې پر مهال هم بایللې وه.
د پاکستان تحریک انصاف ګوند بیا دغه ورځ د «تورې ورځ» په توګه ولمانځله.
یادې غونډې ته د پاکستان تحریک انصاف ګوند مشر ګوهر علي خان وویل، په ټاکنو کې د بریالي نوماند پرېکړه په توره شپه کې غلا شوې وه.
د هغه په وینا، که قضایه قوه خپلواکه وي؛ نو سیاسي ټیکاو به رامنځته شي او چې سیاسي ټیکاو ټینګ وي، د هېواد اقتصاد به لا مخ پر وړاندې ولاړ شي.
وکیل ګوهر زیاته کړه، شین رنګ د سولې نښه ده او سولې ته په درناوي دا نښه دوی ساتلې ده؛ خو په وینا یې، «موږ مه مجبوروۍ، چې دا ځل سور رنګ خپل کړو.»
د پاکستان تحریک انصاف ګوند ولایتي مشر جنید اکبر بیا غونډې ته په خپله وینا کې وویل:« د ادارو او خلکو ترمنځ لوی واټن رامنځته شوی. موږ نه غواړو، چې له ادارو سره ټکر رامنځته شي. دغه حکومت د خلکو په زړه حکومتولي نه کوي. موږ غواړو، چې ادارې پیاوړې وګورو. زموږ مبارزه به ترهغې دوام ولري، چې د قانون حاکمیت رامنځته شي.»
دا په داسې حال کې ده، چې تېره ورځ د خیبر پښتونخوا په ګڼو ولسوالیو کې داسې اعلامیې خپرې شوې وې چې له مخې یې په کې د پولیسو په ګډون حکومتي چارواکي په غونډو کې له ګډون څخه منع کړای شوي وو.
امریکايي رسنۍ ډراپ سایټ نیوز د سرچینو په حواله ویلي، چې د دغه هېواد پوځ په پام کې لري چې په افغانستان کې د داعش ډلې پر ضد پراخ پوځي عملیات وکړي.
د دغه راپور له مخې، د پاکستان پوځ هیله لري چې امریکا په سیمه کې د یوه متحد او له ترهګرۍ سره د مبارزې د شریک په توګه راوګرځي.
دا پروګرام په پاکستان کې د روان سیاسي کړکېچ په درشل کې ترلاس لاندې نیول کېږي.
ډراپ سایټ نیوز لیکلي، چې د پاکستان د پوځ مشر هڅه کوي څو تحریک انصاف قانع کړي، چې پخوانی لومړی وزیر عمران خان له سیاسته ګوښه کړي.
د پاکستان پوځ هیله لري، چې د دغه داخلي کړکېچ په هوارولو سره به وکولای شي په افغانستان کې د پوځي عملیاتو د شدت لپاره اړین ملاتړ ترلاسه کړي.
باخبرو سرچینو ویلي، چې په دې عملیاتو کې ښايي هوايي بریدونه او پراخ ځمکني عملیات هم شامل وي.
د واشنګټن د ملاتړ ګټلو هڅه
د پاکستان پوځ پلان لري، چې په افغانستان کې داعش پورې د تړلو ترهګرو ډلو له خوا د رامنځته شوي ګواښ په ګوته کولو سره یو ځل بیا د امنیتي همکارۍ لپاره متحده ایالات راجلب کړي.
د پاکستان یوه جګپوړي جنرال شمشاد میرزا په یوه برېتانوي فکري مرکز کې په خپله وینا کې خبرداری ورکړ، چې په افغانستان کې د ترهګرو ډلو د کنټرول نشتوالی ښايي د سترو ترهګریزو بریدونو لامل شي.
د پاکستان د پوځ دغه چلند د دوه ګونو ننګونو استازیتوب کوي، چې په کې له کورنیو سخت دریځو سره معامله او په کابل کې د طالبانو له حکومت سره د اړیکو اداره کول شامل دي.
د پاکستان په حکومتي ادارو کې دننه ځینو سرچینو د دغه پلان په اړه شک څرګند کړی او خبرداری یې ورکړی، چې دا جګړه ښايي په سوېلي اسیا کې د لا زیاتې بې ثباتۍ او په سیمه کې د لوېدیځو قدرتونو د بیا ښکېلتیا لامل شي.
پاکستان سږ کال د ترهګرۍ سره د مبارزې لپاره د حل په نوم عملیات پیل کړي دي.
دا عملیاتي پلان څو برخې لري.
په پوځي برخه کې به د پاکستان وسله وال ځواکونه پياوړي شي او په سياسي او ډېپلوماټيکه برخه کې به پاکستان هڅه وکړي، چې سيمه ييزې همکارۍ پياوړې کړي څو د ترهګرو د فعاليت ساحه محدوده شي.
د پاکستان دفاع وزیر د روان کال د چنګاښ په میاشت کې ویلي وو، چې د وسله والو پر ضد د دې نویو عملیاتو د یوې برخې په توګه به پاکستان په راتلونکي کې په افغانستان کې پر اهدافو بریدونه وکړي.
خواجه اصف زیاته کړه، د هغو ډلو پر ضد به هوايي بریدونه کوي چې په پاکستان کې امنیتي ځواکونه او ملکي وګړي په نښه کوي.
په پاکستان کې د ناامنیو له امله د طالبانو او پاکستان ترمنځ اړیکې ډېرې ترینګلې شوې دي.
د روان کال په جدي میاشت کې د پکتیکا ولایت په برمل ولسوالۍ کې د پاکستان پوځ هوايي بریدونه وکړل، چې په پایله کې یې ۴۶ تنه ووژل شول.
طالبانو د برید قربانیان ملکي وګړي بللي، خو پاکستان ویلي چې د تحریک طالبان پاکستان د اورپکو پوستې یې په نښه کړې دي.
طالبان په افغانستان کې د داعش د ځپلو ادعا کوي او دغه ډله د پاکستان په ګډون له افغانستانه بهر مرکزونه لري.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر په وار - وار ادعا کړې، چې په افغانستان کې د داعش زیاتره بریدونه له پاکستانه تنظیمېږي.
له بلې خوا پاکستان پر طالبانو تور پورې کړی، چې د تحریک طالبان پاکستان وسله والو او ټي ټي پي له افغانستانه په پاکستان کې ترهګریز بریدونه کوي.
په پاکستان کې دننه، تحریک انصاف د طالبانو په وړاندې د شهباز شریف د حکومت د پالیسۍ مخالفت کوي.
د دغه ګوند چارواکي له افغان طالبانو سره د تعامل او همکارۍ غوښتونکي دي.
د خیبر پښتونخوا اعلی وزیر په دې وروستیو کې اعلان وکړ، چې له طالبانو سره د خبرو لپاره به یو پلاوی کابل ته واستوي.
دغه څرګندونې د مرکزي حکومت له سخت غبرګون سره مخ شوې او د وفاقي حکومت چارواکو دغه اقدام د هېواد د بهرنۍ تګلارې د ګډوډولو یوه هڅه بللې ده.
افغانستان یو ځل بیا د ترهګرو په ځاله د بدلېدو اندېښنې را ولاړې کړي
د افغانستان د بیارغونې لپاره د امریکا د ځانګړي سرمفتش دفتر (سیګار) په دې وروستیو کې خپل نوي راپور کې خپور کړی او ویلي یې دي، چې افغانستان یو ځل بیا د ترهګرو پر ځاله بدلېدو سره د امریکا، ملګرو ملتونو او د سیمې د هېوادونو اندېښنې زیاتې کړي.
سیګار د ۲۰۲۴ کال د جولای په میاشت کې د ملګرو ملتونو راپور ته په اشارې سره وویل، چې افغانستان لا هم د ترهګرو ډلو لپاره د خوندي سیمې په توګه پېژندل کېږي او "ځینې دغه ډلې غواړي چې په نړۍواله کچه خپل ګواښونه پراخ کړي."
د ملګرو ملتونو د بندیزونو د څار ډلې د ۲۰۲۴ کال په جنورۍ کې راپور ورکړ، چې داعش خراسان خپل مالي او لوژیستیکي وړتیاوې ښې کړي او اروپايي هېوادونه دغه ډله د اروپا امنیت ته تر ټولو ستر ګواښ ګڼي.
طالبان په افغانستان کې د داعش شتون او ګواښ ردوي او "مبالغه" یې بولي.
د طالبانو د ویاند مرستیال څه موده مخکې د سیګار د راپور په غبرګون کې ادعا کړې وه، چې دغې ډلې په خپل ټول توان سره داعش له منځه وړی دی.
حمدالله فطرت وویل، چې طالبان د داعش د ګواښ د مخنیوي لپاره کافي امنیتي ځواکونه او استخبارات لري.
د پاکستان د دفاع وزیر خواجه اصف ویلي: «ډېر شور او غوغا جوړه وه، چې د امریکا ولسمشر ټرمپ به راځي او د پاکستان تحریک انصاف بنسټګر عمران خان به ازاد شي، خو ټرمپ راغی او د عمران خان لپاره یې هېڅ ونه کړل.»
خواجه اصف دا څرګندونې د شنبې په ورځ په سیالکوټ کې یوه خبري کنفرانس کې وکړې.
هغه په خپلو خبرو کې پوښتنه وکړه، چې داسې لاریونونه په پنجاب، سند یا بلوچستان کې ولې نه ښکاري؟ د پي ټي ای مشري په نورو درېیږ صوبو کې ولې نه ښکاري؟ که په سوله ییزه توګه لاریونونه وشي موږ ورسره هېڅ ستونزه نه لرو، مګر د دوی هر لاریون تشدد ته وده ورکوي.
اصف وویل: «اجازه به ورنه کړي، چې د مې ۹مه یا ۲۶نومبر بیا تکرار شي. ګنډاپور وویل چې د دوی ۹۹ سلنه غوښتنې منل شوي دي، که چېرې د پي ټي ای ۹۹ سلنه غوښټنې منل شوي نو د لاریون کولو ته څه اړتیا ده؟»
د پاکستان د دفاع وزیر زیاته کړه، یو وخت شور او غوغا وه چې ټرمپ به راشي نو د تحریک انصاف ګوند بنسټګر به ازاد شي، خو ټرمپ راغی او د عمران خان لپاره یې هېڅ ونه کړل، که امریکا په دې اړه کومه غوښتنه هم وکړي، زموږ لپاره مهمه نه ده چې پوره یې کړو.
هغه همدارنګه وویل، چې پی ټي ای په مذاکراتو کې لوبه کوي او خپلو کارکوونکو ته ډاډ ورکوي، خو په دې شرایطو کې چانس نه ښکاري، چې پی ټي ای سره مذاکرات وکړي.
هغه دا هم وویل، چې تحریک انصاف ګوند مذاکراتو کې لوبه کوي او د دغې لوبې په ترڅ کې د دوی هدف بل څه دی.
هغه وویل: "پی ټي ای د مذاکراتو د لوبې په ترڅ کې یو بل هدف لري."
نن شنبه (د فېبروري ۸مه) نېټه په پاکستان کې د ټاکنو یو کال پوره شو، چې په کې د مسلم لیګ نواز ډلې په مشرۍ ټلوالې حکومت جوړ کړ.
تحریک انصاف ګوند پر حاکم ګوند په ټاکنو کې د درغلیو او لاس وهنو د تور له امله دغې ورځې ته د تورې ورځې نوم ورکړی او په دغه ورځ یې د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې لاریونونه کړي دي.
خو د پاکستان حکومت په پنجاب او بلو چستان صوبو کې د خلکو پر راټولېدنې، لاریونونو او سیاسي غونډو بندیز لګولی دی.
د پاکستانی رسنیو د راپورونو له مخې، پولیس د ۱۴۴ دفعې څخه د سرغړونې له امله په ملتان کې د تحریک انصاف ګوند د مهم غړي شاه محمود قریشي لور مهر بانو قریشي، د اسمبلۍ پخوانی غړی ذاهد بهار هاشمي او دلیر مهار نیولي دي.
پولیسو په دغه لاریون کې د تحریک انصاف ګوند شاوخوا لس تنه نور پلویان هم نیولي دي.
د راپورونو له مخې، د پاکستان تر واک لاندې کشمیر په مظفر اباد کې هم پولیسو د تحریک انصاف ګوند یو شمېر پلویان نیولي دي.
پولیسو ویلي، چې په مظفر اباد کې یې د تحریک انصاف ګوند د ۱۶ پلویانو ترڅنګ د اپوزیسیون مشر خواجه فاروق هم نیولی او په کورني بند کې ساتل کېږي.
خو د پښتونخوا صوبي حکومت چې د تحریک انصاف ګوند په واک کې دی هلته هم نن لاریونونه شوي او تردې مهاله له یادې صوبې د پولیسو له خوا د تحریک انصاف د ګوند د پلویانو او غړو د نیولو په اړه کوم راپور نه دی ورکول شوی.