د امریکا د کانګرس دوو غړو د پاکستان پوځ پر مشر عاصم منیر د بندیز لګولو مسوده وړاندې کړې

بلوڅ ځایي رسنۍ بلوچستان پوسټ، پر ایکس خواله رسنۍ لیکي چې پاکستاني امنیتي ځواکونو د دغو دوو مېرمنو په ګډون د یاد غورځنګ څو نور غړي له ورسره کړي تاوتریخوالي وروسته نامعلوم ځای ته وړي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د بښنې نړیوال سازمان د سویلي اسیا څانګې د پاکستان پر حکومت غږ کړی، چې بلوچستان کې د بلوڅانو له بې قانونه نیولو او بندي کولو لاس واخلي.

دغه سازمان د پاکستان د امنیتي ځواکونو له خوا د بلوڅانو د یووالي غورځنګ مشرې ماهرنګ بلوڅ او د هغې د ملګرو نیول غیرقانوني بللي او غوښتنه یې کړې، چې باید ژر ترژره خوشې شي.

د یادولو وړ ده، چې د تېرې چهارشنبې په ورځ د پاکستان امنیتي ځواکونو د دغه غورځنګ مشره ډاکټره ماهرنګ بلوڅ او د هغې یو شمېر ملګري نیولي وو.

ډاکټر ماهرنګ بلوڅ تر خپل نیول کېدو شپږ ساعته وړاندې پر اېکس پاڼه د یوه دولس کلن هلک نهمت بلوڅ انځور خپور کړی و او ادعا یې کړې وه، چې پاکستاني پولیسو د دوی پر اعتراضیه ناستې د برید‌ پر مهال نوموړی په ډزو وژلی دی.

د ډاکټر ماهرنګ بلوڅ په مشرۍ د بلوڅو د یووالي غورځنګ د پاکستان حکومت او پوځ پر ضد له دې امله سوله‌ییز لاریونونه کوي، چې ګوندې د دوی زرګونه ځوانان یې لادرکه کړي دي.

د بلوڅو د حقونو دغه مبارزه او د هغې ملګري نیوکه کوي، چې پاکستان پوځ د «بلوڅانو نسل وژنه» پیل کړې ده.

تر دې دمخه هم د بلوڅو یووالي غورځنګ بېلابېل لاریونونه او ناستې د‌ پاکستان د امنیتي ځواکونو له لوري ګډوډې شوې دي.

د ماهرنګ بلوڅ په مشرۍ دغه غورځنګ څو ځله په پلازمېنه اسلام اباد کې هم د پاکستان پوځ او حکومت خلاف لاریونونه کړي او پرې یې غږ کړی، چې له بلوڅو سره دې خپل توپیري چلند نور ودروي.

یورو نیوز د ترکيې د خبريالانو ټولنې له قوله وایي، چې د دغه هېواد امنيتي ځواکونو د خبريالانو پر نيولو سربېره د اوښلن ګاز، پلاستيکي مرميو او فزيکي بريدونو په کولو سره د لاريونونو د خبري پوښښ مخه نيولې ده.

دغه ټولنه وایي چې تر دې دمه لږ تر لږه لس خبریالان د شپنیو عملیاتو پر مهال په کورنو کې نیول شوي او ګڼ شمېر نو د لاریونونو د پوښښ پر وخت د تاوتریخوالي سره مخ شوي دي. خبر زیاتوي چې لا هم پولیس هڅه کوي، چې د لاریونونو له صحنو څخه د ټلویزوني کانالونو د ژوندیو خپرونو مخه ډب کړي.

په ورته وخت کې د ایکس ټولنیزې شبکې اعلان کړی، چې د ترکیې حکومت د رسنیو، ژورنالیستانو او سیاسي شخصیتونو په ګډون د ۷۰۰ څخه د ډیرو کاروونکو اکاونټونو د بندولو قضايي حکمونه صادر کړي دي.

د ترکيې ولسمشر رجب طيب اردوغان دغه ولسي لاريونونه «د اپوزيسيون حرکتونه» بللي او ادعا يې کړې، چې د خلکو د جمهوري غوښتونکو ګوند د مظاهرو په ترڅ کې د تاوتريخوالي مسوول دی.

په همدې حال کې اعتراض کوونکي ټینګار کوي چې د دوی هدف د ډیموکراسۍ ساتنه او د حکومت د مخالفینو په سیسټماتیک ډول د له منځه وړلو مخنیوی دی.

دوی د اردوغان د حکومت پر ضد شعارونه ورکوي او د امام اوغلو او نورو بندیانو د خلاصون غوښتنه یې کوي.

د بشري حقونو بنسټونو او اروپايي هېوادونو د دغه پراخ جبر په وړاندې خبرداری ورکړی او ویلي دي چې د امام اوغلو نیول او د خبریالانو ځورول به ترکیه نوره هم له ډیموکراټیکې لارې لیرې کړي او له اروپايي ټولنې سره به د دغه هېواد الحاق ته زیان ورسوي.

د ډیسک میډیا ټولنې د خبریالانو د سملاسي خوشې کیدو غوښتنه کړې او دا کار یې "د مطبوعاتو پر ازادۍ او د خلکو د پوهیدو پر حق برید" بللی دی.

بلخوا تېر کال د بې پولې خبریالانو بنسټ ویلي و، چې په ترکیه کې د اردوغان د واکمنۍ په لسیزه کې ۷۷خبریالان د «ولسمشر د سپکاوي» په تور محکوم شوي او پنځه تنه وژل شوي دي.

دغې نادولتي موسسې ویلي چې لږ تر لږه ۸۵سلنه ملي رسنۍ د حکومت له خوا کنټرولېږي.

ورځپاڼې کاږلي: «د سوداګرۍ او اقتصادي همکارۍ د ودې لپاره یو پلان جوړ شوی چې د پاکستان او طالبانو د سوداګرۍ وزیرانو ترمنځ به له اختر وړاندې مشورې وشي او له اختر وروسته به د طالبانو د سوداګرۍ وزیر نورالدین عزیزي پاکستان ته سفر وکړي.»
دغې ورځپاڼې دارنګه کابل ته د افغانستان لپاره د پاکستان د ځانګړي استازي محمد صادق د سفر ځیني پرمختګونه هم خپاره کړي دي.
ورځپاڼه همدا راز زیاته کړې، چې محمدصادق له طالب چارواکو سره د ترهګرو د پټنځایونو موضوع شریکه کړې ده.
د ورځپاڼې په وینا، د لومړي ځل لپاره د افغان طالبانو په منځ کې د ټي‌ټي‌پي په اړه یو څه انعطاف لیدل شوی.

د باوري سرچینو څخه د ترلاسه شویو معلوماتو له مخې، په دې هوکړه شوې چې ډېر ژر به د پاک-افغان ګډې همغږۍ کمېټې غونډه راوبلل شي.
ورځپاڼې ویلي، چې د «JCC» د دوه اړخیزو ګډو همکاریو د همغږۍ ناسته به د اپرېل په میاشت کې په کابل کې ترسره شي.
سرچینو زیاته کړې ده، چې ځانګړی استازی به د ملکي او پوځي چارواکو سره یوځای په دې غونډه کې ګډون وکړي.

سرچینو دا هم ویلي، چې په دې غونډه کې به د ترهګرو د پټنځایونو او د هغوی د روزنیزو کمپونو په اړه له طالب چارواکو سره بحث وشي.

دا مهال د پاکستان او طالبانو حکومت اړیکې تر پخوا خړ پړ ښکاري او له سیاسي ناندریو نیولې بیا پر ډیورنډ کرښو تر نښتو پورې خبره رسیدلې ده.

دغه وړاندیز تېره اونۍ وروسته له هغه شوی، چې اسراییل (د مارچ په ۱۸مه) د حماس پر وړاندې هوايي او ځمکني عملیات بیا له سره پیل کړل.
د غزې روغتیايي چارواکو ویلي، چې (د مارچ له ۱۸مې نېټې) د اسراییل په هوايي بریدونو او ډزو کې نږدې ۷۰۰ فلسطینیان وژل شوي دي چې لږ تر لږه ۴۰۰ ښځې او ماشومان هم پکې شامل دي.
خو ډاکترانو ویلي، چې د دوشنبې په ورځ په وژل شویو کسانو کې دوه سیمه‌ییز خبریالان محمد منصور او حسام شبات هم شامل دي.
د فلسطین د خبریالانو یوې ټولنې ویلي، چې د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر له پیل راهیسې په غزه کې د اسراییل په بریدونو کې لږترلږه ۲۰۶ تنه خبریالان وژل شوي دي.
حماس وایي، چې د دوی څو لوړپوړي سیاسي او امنیتي چارواکي هم په دغو وروستیو بریدونو کې وژل شوي دي.
له بل پلوه دوه امنیتي سرچینو رویټرز ته ویلي، مصر له حماس غوښتنه کړې چې هره اونۍ پنځه تنه اسراییلي یرغمل خوشې کړي او اسراییل له لومړۍ اونۍ وروسته د اوربند دویم پړاو پلي کړي.
امنیتي سرچینو وویل، چې امریکا او حماس دواړو له دغه وړاندیز سره هوکړه کړې؛ خو اسراییل لا تر اوسه ځواب نه دی ورکړی.
د حماس یوه چارواکي رویټرز ته وویل:« د منځګړو سره د تشې د کمولو او د خبرو اترو د بیا پیلولو لپاره څو وړاندیزونه تر بحث لاندې دي؛ ترڅو ګډې هوکړې ته ورسېږي او د تړون دویم پړاو پیلولو لپاره لاره هواره کړي.»

د وتلو لپاره مهالوېش

سرچینو ویلي، چې د مصر په وړاندیز کې د پاتې یرغمل شویو کسانو د خوشې کولو په بدل کې له غزې څخه د اسراییل د بشپړ پوځي وتلو لپاره یو مهالوېش هم شامل دی، چې د امریکا د تضمینونو په ملاتړ سره به وي.
حماس اسراییل د جنورۍ میاشتې د اوربند تړون پر ماتولو تورن کړی؛ خو ویلي یې دي چې د نوي اوربند په اړه خبرو اترو ته لېواله دی او د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ځانګړي استازي سټیف وېټکوف وړاندیزونه مطالعه کوي.
اسراییل وايي، چې خپل پوځي عملیات یې بیا پیل کړي؛ ترڅو حماس اړ باسي، چې په غزه کې پاتې یرغمل شوي کسان خوشې کړي.
هاخوا بیا د فلسطین چارواکو د یکشنبې په ورځ د نږدې ۱۸ میاشتو شخړو څخه د مړو شمېر له ۵۰،۰۰۰ څخه ډېر وباله.
اسراییل په غزه کې خپل برید وروسته له هغه پیل کړ، چې د ۲۰۲۳ کال د اکتوبر په ۷مه د حماس جنګیالیو د اسراییل په سوېلي برخه برید وکړ چې له امله یې ۱۲۰۰ کسان ووژل شول چې ډېری یې ملکي وګړي وو.
د ملګرو ملتونو یوه ویاند د دوشنبې په ورځ وویل، چې دوی به په غزه کې خپل حضور کم کړي.
دغه ځرګندونې وروسته له هغه شوې، چې د دغو نښتو په تازه څپه کې د دغې ادارې پنځه کارکوونکي ووژل شول.
له بل پلوه د فلسطین لپاره د ملګرو ملتونو ادارې وویل، چې په وروستیو ورځو کې په غزه کې ۱۲۴،۰۰۰ فلسطینیان بې ځایه شوي دي.

هغه د دوشنبې په ورځ په انقره کې د کابینې له غونډې وروسته وویل، د وروستیو اونیو تودو بحثونو وښودله، چې د اروپا امنیت د ترکیې له شتون پرته ممکن نه دی.

اردوغان زیاته کړه: "ترکیې ته د اروپا اړتیا نه یوازې د امنیت په ډګر کې، بلکې د اقتصاد، ډیپلوماسۍ، سوداګرۍ او ټولنیز ژوند په شمول په مختلفو برخو کې په څرګنده توګه تایید شوې ده."

هغه همداراز یادونه وکړه: "ترکیه چمتو ده چې د ګډو ګټو او متقابل درناوي پر بنسټ له اروپایي هېوادونو او اروپایي اتحادیې سره خپلې اړیکې پراخې کړي."

اردوغان د انقرې او واشنګټن ترمنځ د اړیکو په اړه وویل، چې د ډونالډ ټرمپ د ولسمشرۍ په دویمه دوره کې به د ترکیې او امریکا ترمنځ اړیکې په یو بل سرعت پیل شي.

هغه له ټرمپ سره خپلو "مخلص" خبرو ته په اشارې سره وویل، چې دوی د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ د ۱۰۰ میلیارد ډالرو هدف ته د رسېدو لپاره د خنډونو د لرې کولو په ګډون پر مهمو مسلو خبرې وکړې.

دغه خبرې اترې د مارچ په ۱۶مه ترسره شوې وې.

په همدې حال کې په ترکیه کې د اپوزیسیون د جبر او د استانبول د ښاروال د نیولو په غبرګون کې د المان د بهرنیو چارو وزیر په خپل اېکس لیکلي: «په اروپايي ټولنه کې د غړیتوب په اړه د ترکیې ژمنې ورځ تر بلې بې معنا ښکاري.»

هغه ټینګار وکړ، کوم هېواد کې چې خپل راتلونکی په اروپایي اتحادیه کې ویني، سیاسي حریفان یې باید بندیان او محاکمه نه شي او د قانون حاکمیت ته باید درناوی وشي.