ډان: طالبان خپله خاوره کې د وسله والو حضور نه‌مني، خو دغه وسله‌وال په افغانستان کې دي

نوموړي د امریکا بشري مرستو ځنډېدو ته په اشارې سره زیاته کړې، چې د متحده‌ایالاتو اوسنۍ اداره د دغو مرستو د ارزونې په حال ده، څو ډاډ ترلاسه کړي چې دا مرستې د دغه هېواد د ملي ګټو او ملي امنیت ساتنه او خوندي‌توب کوي.

ساپکو وویل: «هغه څه چې پر افغانستان اغېز لري، د هغو مرستو کچه ده چې وړاندې شوې دي، د بېلګې په توګه په تېرو څو کلونو کې د شاوخوا درې مېلیارډ ډالرو مرسته. د امریکا لپاره د افغانستان ارزښت ښايي له تېرو دورو سره توپیر ولري.»

هغه وايي، د امریکا اوسنۍ اداره طالبانو ته د مرستې ورکولو زغم نه‌لري او زیاتوي چې مخکېنۍ ادارې دغه امر رعایت نه کاوه، چې ښايي اوس د دغې ډلې له‌خوا د سرچینو په کنټرول کې بدلون رامنځته شي.

هغه په دې تړاو وویل: «باید وګورو چې دا شرایط څنګه مخته ځي. نړۍ اوس یوه نوې بڼه خپله کړې او باید یوه نوي واقعیت ته په تمه شو.»

جان ساپکو پر افغانستان د طالبانو د واکمنۍ له پیل راهیسې دغه هېواد ته د ۲۱ مېلیارډه ډالرو د لېږدولو په هکله وايي، دا هغه پیسي دي چې ترټولو لویه برخه یې په کور دننه د افغان کډوالو د مېشتېدو او ۷ مېلیارډه ډالر یې د بشرپاله مرستو لپاره لګول شوې دي.

د افغانستان لپاره د امریکا د څارونکې ځانګړې ادارې پخوانی مشر همداراز زیاتوي، چې له دغو پیسو څخه ۴ مېلیارده ډالر یې په سویس کې د افغانستان د مرستو ځانګړي اماني صندوق ته لېږدول شوي او په وینا یې، دا پیسې د بشرپاله مرستو لپاره نه، بلکې د دغه هېواد د اقتصاد د پیاوړتیا لپاره دي.

جان ساپکو له افغانستان سره د امریکا مرستو ته په اشارې وايي، چې له یوې خوا متحده‌ایالات له وږو ماشومانو او افغانانو سره مرستې کوي، خو له بلې خوا دا مرستې د طالبانو د اړتیا پوره‌کولو لپاره لګول کېږي.

د نوموړي په وینا، طالبان خپلې پیسې د پوځي فعالیتونو لپاره ساتي چې دا کار پر افغانانو ناوړه اغېز لري.

هغه په ​​افغانستان کې د خپلې ۱۲ کلنې تجربې په تړاو وايي چې له دغه هېواده د امریکایي ځواکونو د وتلو بهیر د هغه او ډېرو امریکایانو لپاره د شرم خبره وه.

جان ساپکو همداراز وايي چې د افغانستان په پولیسو او پوځي واحدونو کې له مفسدو اشخاصو څخه د امریکا ملاتړ د ډېرو افغانانو د ملاتړ بایللی لامل شو.

ساپکو په پخواني افغان حکومت کې پراخ فساد ته په اشارې زیاته کړې چې دغه وضعیت د عامو خلکو ملاتړ له لاسه ورکړ.

پخواني امریکايي چارواکي ټینګار کړی چې د متحده‌ایالاتو او پخواني افغان حکومت تېروتنو واک ته د طالبانو د بېرته راګرځېدو لپاره لاره هواره کړه.

له دې مخکې د افغانستان د بیارغونې لپاره د امریکا ځانګړې څارونکې ادارې مشر جان ساپکو له فاکس نیوز سره په یوې مرکه کې ویلي و، چې د متحده‌ایالتو د مرستو یوه لویه برخه پیسې د طالبانو جېبونو ته تللې دي.

د امریکايي بندیزونو لاندې راغلو شرکتونو کې ۱۹ پاکستانی شرکتونه هم شامل دي.

همدا راز د متحده عربي اماراتو او ایران څلور-څلور شرکتونه هم د دې بندیز سره مخ شوي دي.

په دغو شرکتونو کې د چین مشهوره کلاوډ کمپیوټینګ او د بګ ډېټا خدمات وړاندې کوونکی شرکت انسپر ګروپ هم شامل دی، چې شپږ فرعي شرکتونه یې د تور لېست برخه ګرځېدلي.

د انسپر ګروپ سربېره نور چینايي شرکتونه هم د امریکا د صادراتي بندیزونو په لېست کې شامل شوي دي.

د امریکا د سوداګرۍ وزارت ویلي، چې د انسپر ګروپ دا شرکتونه د چیني پوځ لپاره د سوپر کمپیوټرونو په جوړولو کې مرسته کوي.

د راپور له مخې، انسپر ګروپ لا دمخه په ۲۰۲۳ کال کې د دې تور لېست برخه شوی و.

د دې بندیزونو هدف د چین د لوړ ظرفیت لرونکې کمپیوټینګ، کوانټم ټېکنالوژۍ، پرمختللې مصنوعي هوښیارتیا او هایپرسونیک وسلو د پروګرام پرمختګ مخنیوی دی.

د امریکا د سوداګرۍ وزیر ویلي، چې رقیب هېوادونو ته به اجازه ورنه کړي، چې د امریکايي ټیکنالوژۍ غلطه استفاده وکړي، خپله پوځي وړتیا زیاته کړي او د امریکا وګړي له خطر سره مخ کړي.

په امریکا کې د چین سفارت د دې اقداماتو کلک مخالفت کړی او ویلي یې دي، چې امریکا باید د پوځي چارو په پلمه د سوداګرۍ او ټېکنالوژۍ مسلې سیاسي نه کړي.

امریکا هڅه کوي، چې ایران ته د ډرون الوتکو او نورو دفاعي توکو د رسېدو مخه ونیسي او د ایران بالسټیک توغندیز پروګرام او ناخوندي اټومي فعالیتونو محدودولو لپاره اقدامات وکړي.

یاده دې وي، چې د امریکا د سوداګرۍ وزارت کولای شي هر هغه شرکت چې د ملي امنیت یا بهرني سیاست له نظره خطرناک وبلل شي، د بندیزونو په لېست کې شامل کړي.

دې لېست ته شاملې کمپنۍ باید د امریکايي محصولاتو د پېرودلو لپاره ځانګړی جواز ترلاسه کړي، چې معمولا نه ورکول کېږي.

د یاد پروګرام اجرایوي رییس سینډي مک‌کین د چارشنبې په ورځ په پاریس کې ویلي، چې که د تمویل په برخه کې اقدام ونه شي میلیونونه ماشومان به د ټول عمر لپاره وځوریږي.

د امریکا د مرستو له بندېدو وروسته د خوړو نړیوال پروګرام له سخت مالي کمښت سره مخ شوی.

تېر کال امریکا د خوړو نړیوال پروګرام لپاره د ۹،۸ میلیارده ډالرو له بودجې څخه ۴،۵ میلیارده ډالره ورکړي وو. دا پروګرام هغو خلکو ته خوراکي توکي او نغدي مرستې برابروي چې د حاصلاتو کمښت، جګړې او اقلیمي بدلونونو له امله له لوږې کړېږي.

د خوړو نړیوال پروګرام د چارشنبې په ورځ غوښتنه وکړه، چې د ۲۰۲۵ کال لپاره ۱،۴ میلیارده ډالره بودجې ته اړتیا لري.

د خوړو نړیوال پروګرام ویلي، چې په یمن کې له ۵ کلنۍ کم عمره ماشومانو یو پر درې برخه له خوارځواکۍ ځورېږي او که اضافي بودجه ترلاسه نه کړي دا پروګرامونه به د می له میاشتې په دغه هېواد کې ودرېږي.

د ماشومانو لپاره د ملاتړ ادارې هم خبرداری ورکړی چې د یمن د لویدیز ساحلي سیمې د خوارځواکۍ له یوې ستر ناورین سره مخ دي.

مک ‌کین وویل:« د بودجې د کمښت له امله د خوړو نړیوال پروګرام مجبوره شوی چې سختې پرېکړې وکړي لکه د مخنیوي پر ځای د درملنې پروګرامونو ته لومړیتوب ورکول.»

یاد پروګرام ویلي، که تمویل نه شي، ښايي په افغانستان کې له مې میاشتې د ماشومانو د خوارځواکۍ پروګرام ودرییږي په سوریه او د کانګو دموکراتیک جمهوریت کې به له جون وروسته کم شي.

په کندهار کې د طالبانو پاسپورټ ادارې د کابل د امر خلاف له خلکو غوښتي، چې د پاسپورټ لپاره په لیکلې بڼه د فورمو له لارې نوملیکنې وکړي.

طالبانو سیاحتي شرکتونو او عکسخونو ته خبرداری ورکړی، چې تر ۲۰ کلونو لوړ عمر لرونکو کسانو ته انلاین نوم لیکنې ونه کړي.

په دغه خبردراي کې لیکل شوي: «د کندهار پاسپورټ امریت ټولو عکاسخانو ته خبر ورکوي چې د انلاین فورمې لپاره مراجعین چې عمر يې تر ۲۰ کلونو زیات وي باید فورمې ورته ډکې نه شي ځکه چې اعتبار وړ نه دي.»

100%

په کندهار کې د طالبانو د پاسپورت ادارې مسوولينو د انلاین نوم لیکنې د بنديدو لامل نه دی روښانه کړی.

د کندهار پاسپورټ اداره کې سرچينو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، چې دغه اداره غواړي کاغذي فورمې د خپلو خاصو کسانو له لوري تر ټاکلې بيې لوړې پر خلکو وپلوري.

په کندهار کې طالبانو د پاسپورټ لپاره د کاغذي فورمې د ډکولو او عکسونو اخیستلو لپاره خاص ځايونه مشخص کړي، چې د دوی کسان يې په لوړه بيه دغه پروسه مخ ته وړي.

خلک د پاسپورټونو د ترلاسه کولو لپاره د یوې اسانې انلاین پروسې غوښتنه کوي او د طالبانو له دې پرېکړې نا خوښه دي.

د روسیې د مایع ګاز پرصادراتو د اروپايي ټولنې بندیزونه د اوکراین خلاف جګړې په غبرګون کې د ډسمبر پر۲۰مه پلي شول. دا محدودیتونه تېر کال د پولنډ له خوا وړاندیز شوي وو.

مایع پټرولیم ګاز (LPG) چې له پروپان او بيوتان څخه جوړ دی، اکثره د موټرو سون، کورونو د تودوخې او نورو پتروکیمیاوي موادو د تولید لپاره کارول کېږي.

د صنعت سرچینې وایي، دقزاقستان له کازروزګاز شرکت سره په ګډه د روسیې له تولیدي فابریکو د اورګاډي له لارې د مایع ګاز صادرات د جنورۍ او فبرورۍ په ترڅ کې د تېر کال په پرتله ۸۰سلنه زیات شوي، چې ۱۴۰ زره متریک ټنو ته رسېدلي دي.

د افغانستان لپاره، چې د سیمې تر ټولو لوی مصرفوونکی دی، د همدې مودې په جریان کې صادرات ۵۲ سلنه زیات شوي، چې ۷۱ زره ټنو ته رسېدلي دي.

سوداګر تمه لري، چې افغانستان ته د مایع ګاز د نورو صادراتو لپاره پراخ فرصت موجود دی. د ارزونو له مخې، افغانستان هر کال شاوخوا ۷۰۰ زره ټنه مایع ګازته اړتیا لري.