ښکلول یا بوسه ورکول د انساني احساساتو، محبت، اړیکې او نږدې والي یو له پخوانیو او طبیعي بڼو څخه ګڼل کېږي. دا عمل نه یوازې د مینې، درناوي او مثبتې اړیکې ښکارندویي کوي؛ بلکې په بېلابېلو ټولنو، فرهنګونو او دینونو کې یې توپیرونه، معناوې او محدودیتونه هم لیدل کېږي.
ښکلول څه ته وایي؟
ښکلول د شونډو، تندي، لاس، یا د بدن غړي ته د مینې، درناوي، خواخوږۍ یا ادب له مخې د شونډو نرم لمس یا فشار ورکولو ته ویل کېږي.
دا یو فزیکي عمل دی، خو تر شا یې ژورې عاطفي، ټولنیزې او رواني معناوې پرتې دي.
د ښکلولو یو اړخ رومانتيک حسابېږي او کورنۍ خپل ماشومان ښکلوي چې د شفقت ډول دی یا د یو چا د لاس ښکلول کېږي چې د احترام نښه ګڼل کېږي.
د ښکلولو ډولونه
د ښکلولو د عمل ګټې
علمي څېړنې ښيي، چې ښکلول یو لړ مثبتې فزیکي او رواني اغېزې لري:
خوښۍ هورمونونه؛ لکه اکسیتوسین، ډوپامین او سروټونین زیاتوي.
فشار او اندېښنې کمولو کې مرسته کوي.
انسان ترمنځ نږدېوالی او اعتماد پیاوړی کوي.
معافیت سیستم تقویه کوي.
مذهبي او فرهنګي لیدلوری
د ښکلولو موضوع د مذهب او ټولنې له نظره تل محدوده او تر بندیز لاندې روښانه شوې ده.
د اسلامي ارزښتونو له مخې، ښکلول باید د محرمیت او حیا له چوکاټه بهر نه وي.
رومانتيک ښکلول باید د واده په چوکاټ کې وي او په عام محضر کې ښکلول یې له شرعي او ټولنیز پلوه ناروا ګڼل کېږي.
د ښکلولو ممنوعیت او منفي لوري
که په ټوله کې ووایو، ښکلول که څه هم یو عاطفي او طبیعي عمل دی، خو باید د ټولنې، دین، کلتور او قانون له نظره ترسره شي.
دا عمل باید د محبت او درناوي د څرګندونې لپاره وکارول شي، نه د شخصي حدودو د ماتولو یا نامناسبو اړیکو د پیاوړتیا لپاره.
هر بوسه باید د نیت، ځای، وخت او رضایت له مخې ورکړل یا واخیستل شي، ترڅو دا ښکلی احساس یو با ارزښته عمل پاتې شي.
دغو ګډونوالو د پنجشنبې په شپه ( د وري ۱۴مه) زیاته کړې، د اطلاعاتو او کولتور ریاست د شعرونو د انتخاب او ارزونې کمېتې یو شمېر شاعرانو ته اجازه نه ده ورکړې چې په دغې دودیزې مشاعره کې خپل شعرونه ووايي.
د ګډونوالو د معلوماتو پر بنسټ، د هغو ادبیانو شعرونو چې پر دغې ډلې یې ډېره انتقادي بڼه لرله، د یادې ډلې د اطلاعاتو او کلتور ریاست د شعرونو د ارزونې او انتخاب کمېټې لهخوا رد شوي او لیکوالانو ته یې د ویلو اجازه نه ده ورکړل شوې.
ګډونوال وړاندې وايي چې په ننګرهار کې د طالبانو تر کنټرول لاندې د نارنج ګل دودیزه مشاعره د اکثریت طالب پلوه شاعرانو او فرهنګیانو په حضور کې ترسره شوې ده.
دا مشاعره تېره شپه د جلالاباد ښار په سراجالعمارت تاریخي بڼ کې جوړه شوې او پهکې د خېبرپښتونخوا یو شمېر فرهنګیانو او شاعرانو هم ګډون درلود.
په ننګرهار کې د طالبانو د حقاني شبکې اړوند کس او د دغه ولایت د اطلاعاتو او کولتور رییس قاري احسانالله ساجد د دغې ډلې له ملي ټلوېزیون سره په یوې مرکه کې د نارنج ګل د سږنۍ مشاعرې د ګډونوالو شمېر تر ۱۰ زرو کسانو ډېر بللی دی.
بلخوا، د ټولنیزو رسنیو له لارې خپرې شوې ویډیوګانې څرګندوي چې یو شمېر طالب پلوه شاعرانو د پښتونژغورنې غورځنګ پر ضد هم شعارونه ورکړي چې د یو شمېر هېوادوالو توند غبرګونونه یې راپارولي دي.
همداراز په ویډیوګانو کې لیدل کېږي چې د ښځو د زدهکړو، کار او نورو حقونو پر ضد هم شعارونه ورکړل شوي دي.
د طالبانو له واکمنۍ مخکې په دغه مشاعره کې نه یوازې افغان قلموالو ښځو ګډون کاوه، بلکې د هغوی د مساوي حقونو او جنسیتي برابرۍ لپاره هم هر ځل غږ پورته کېده، خو پر افغانستان د دغې ډلې له واکمنېدو وروسته نه یوازې په دغه مشاعره کې ښځو ته د ګډون اجازه نشته، بلکې د حاکم رژیم په خوښه یې یو ناخپلواک رنګ خپل کړی دی.
د یادونې ده چې نارنج ګل مشاعره د تېر جمهوري نظام په وخت کې د افغانستان لومړنۍ لویه مشاعره بلل کېده چې پهکې شاعرانو او ادبیانو د شعر ژبه د نیوکو ترڅنګ د افغاني ټولنې غوښتنې بیانولې.
نارنج ګل له ۱۳۴۴ لمریز کال راپدېخوا د ننګرهار فرهنګیانو او شاعرانو لهخوا پيل شوې او هرکال د وخت د حاکمیتونو په همکارۍ د پسرلي موسم په پیل کې جوړېږي.