زلمی خلیلزاد: په پاکستان کې لا هم ګواښوونکې ترهګرې ډلې شته

په کشمېر کې پر سېلانیانو تر بريد او د هند او پاکستان د اړیکو تر ترينګلتیا وروسته د ایران بهرنیو چارو وزير عباس عراقچې ویلي: «تهران چمتو دی چې د اسلام اباد او نوي ډیلي ترمنځ خپلې ښې اړيکې وکاروي؛ چې په دې سخت وخت کې د زیات تفاهم فضا رامنځته کړي.»

جیونیوز هم د ایران د بهرنیو چارو د وزیر د اعلاميې له مخي ویلي، په سختو وختونو کې تهران چمتو دی چې د هند او پاکستان ترمنځ د تفاهم ترلاسه کولو لپاره هره ممکنه هڅه وکړي.

له دې مخکې د ایران د بهرنیو چارو وزیر له خپل پاکستاني سیال اسحاق ډار سره په ټیلیفوني خبرو کې هم ويلي و، چې تهران چمتو دی د پاکستان او هند ترمنځ د تاوتریخوالي کمولو او د سیمه ییز ثبات د ودې لپاره رول ولوبوي.

جیونیوز زياتوي، چې اسحاق ډار د ایران د رغنده او مسولانه چلند ستاینه کړې او ویې ویل چې پاکستان د امریکا او ایران ترمنځ د خبرو اترو بریالیتوب غواړي.

د جیونیوز په خبر کې راغلي، چې د سعودي د بهرنیو چارو وزیر شهزاده فیصل بن فرحان هم د پاکستان او هند د بهرنیو چارو له وزیرانو سره اړیکه نيولې او د سیمه ییز وضعیت، د تاوتریخوالي کمولو او ثبات راوستلو لپاره د اقداماتو په اړه خبرې کړي.

د همدې معلوماتو له مخي، چې د سعودي او هند بهرنيو چارو وزيرانو خبرې زياتره د کړکېچ د کمولو پر موضوع متمرکزې وې.

د پېښور پولیسو مشر ډي ایس پي عمرخان اپريدې تر پېښې وروسته په سيمه کې خبريالانو ته ویلي، چې بریدګر تښتېدلي او د نیولو لپاره یې عملیات پيل شوي دي.

نوموړي ویلي، چې ټپيان یې د سيمې لوی روغتون ته انتقال کړي دي.

پولیسو په پېښه کې د وژل شویو او ټپيانو پېژندنې هم نشر کړې او زياته کړې یې ده، چې په پېښه کې د قربانیانو د کورنۍ له لوري یې دا قضيه رسمي ثبت کړې.

د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي نن په لاهور کې یوې خبري غونډې ته وویل، چې پاکستان په پهلګام پېښه کې هیڅ ډول لاس نه لري.

هغه وویل:«پاکستان واضح دریځ لري - موږ یو سوله ییز ملت یو»

هغه زیاته کړه، چې پاکستان په نړۍ کې هرچیرې د ترهګرۍ غندنه کوي.

هغه همدارز ادعا وکړه، چې پاکستان په ترهګرۍ کې د هند د لاس لرلو کره شواهد لري.

هغه ټینګار وکړ، چې که د پاکستان د حقونو د تر پښو لاندې کولو کومه هڅه وشي، "هر وګړی به یې تر وروستۍ ساه پورې مبارزه وکړي."

هغه دا هم وویل، چې هند نشي کولی د پاکستان اقتصادي پرمختګ هضم کړي، نوی ډېلي په نړیواله کچه د پاکستان د بدنامولو هڅه کوي.

نقوي وویل:«د هند هڅې چې د پهلګام پېښه د پاکستان سره اړیکې لري، بې اساسه او له وخته مخکې ده»

نقوي زیاتوي پاکستان د نړۍ په وړاندې د حقیقت څرګندولو ته ژمن دی.

له دې وړاندې د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف هند ته د پهلګام پېښې په تړاو په بې پرې څېړنو کې د همکارۍ وړاندیز وکړ.

هغه خبرداری هم ورکړ، چې که هند کوم نظامي ګام واخلي، نو ورته ځواب به وګوري.

د هند او پاکستان اړیکې له هغې وروسته ترینګلې او په تاوتریخوالي بدلې شوې، چې د اپرېل پر ۲۲مه د هند تر واک لاندې کشمیر کې وسله والو ۲۶ هندي سېلانیان ووژل او ۲۰ نور یې ټپیان کړل.

د پاکستان جماعت اسلامي مشر حافظ نعیم د شنبې په ورځ په لاهور کې په خبرې غونډه کې د هند له لورې د اوبو د وېش تړون لغوه کېدو ته په اشارې وویل، چې هند په یو اړخيز ډول دغه تړون نشي لغوه کولی.

د نوموړي په خبره، نړيوال بانک د دې تړون ضمانت کړی دی.

حافظ نعیم ویلي، چې هند د «ریاستي ترهګرۍ» په سر کې دی او له پاکستان حکومت یې په ټينګه غوښتي، چې په نړيواله کچه د کشمېریانو د حقونو لپاره غږ پورته کړي.

نوموړي په هندي کشمېر کې پر سېلانیانو وروستي بريد ته په اشارې وویل: «د هند ډرامه نړۍ ته ښکاره شوې ده.»

په کشمېر کې پر سېلانیانو د برید وروسته، چې ۲۶ تنه په کې ووژل شول د دواړو هېوادونو اړيکې خرابي او یو پر بل يې بندیزونه زيات کړل.

هند د دغې پېښې په غبرګون کې د ۱۹۶۰ کال د پاکستان او هند ترمنځ د اوبو د وېش تړون (د سند تړون) ځنډولی او همدا راز دواړو هېوادونو خپلې سفارتي او ډېپلوماټیکو اړیکو کې کموالی راوړی دی.

پښتون سیاست‌وال افراسیاب خټک د پاکستان او هند وروستۍ ترینګلتیا ته په خپله تبصيره کې ویلي، چې دواړو هېوادونو په شمله معاهده کې منلې، چې د کشمېر مسله به خپل منځي ګڼي او په بین المللي فورمونو کې به يې نه را وچتوي.

شمله معاهده په ۱۹۷۴کالکې د پاکستان د هغه وخت وزیراعظم ذوالفقار علي بوټو او د هند وزیر اعظمې اندراګاندي تر منځ لاسلیک شوې وه.

شنونکي وايي چې د هند په وزیراعظم نریندرا مودي باندې د خپل ګوند او هیواد د عامه افکارو له خوا دروند فشار دی چې هغه دې د ترهګرۍ په ځواب کې د پاکستان په ضد پوځي اقدام وکړي.

د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف نن هند ته د پهلګام پېښې په تړاو په بې پرې څېړنو کې د همکارۍ وړاندیز وکړ.

شریف یو ځل بیا خبرداری ورکړ، چې که هند کوم نظامي ګام واخلي، نو ورته ځواب به وګوري.

د پاکستاني رسنۍ اې ار واې د راپور له مخې، د دغه هیواد لومړي وزیر شهباز شریف له نظامي زده کړو څخه فارغو شویو ته په وینا کې وویل: «پاكستان تل د هر ډول ترهګرۍ غندنه كړې، پاكستان د ترهګرۍ په ضد جګړه كې ځاني او مالي درانه زيانونه ګاللي دي، امن زمونږ ترجيح ده خو كمزوري نه ده.»

هغه هند ته وړاندیز وکړ، چې پاکستان چمتو دی د پهلګام پېښې په بې پرې پلټنه کې همکاري وکړي او زیاته یې کړه «سوله زموږ هیله ده، خو باید کمزوري ونه ګڼل شو. موږ به د ملي وقار او ګټو پر وړاندې د هرې هڅې په وړاندې مبارزه وکړو.»

شهباز شریف د خپل لومړي مرستیال اسحاق ‌ډار د کابل سفر ته په اشارې سره وویل، له افغانستان سره د سولې او ثبات غوښتونکي دي، او همدا راز یې پر طالبانو غږ وکړ چې باید د ترهګرو له‌خوا د خپلې خاورې د استفادې مخه ونیسې.

د هند او پاکستان اړیکې له هغې وروسته ترینګلې او په تاوتریخوالي بدلې شوې، چې د اپرېل پر ۲۲مه د هند تر واک لاندې کشمیر کې وسله والو ۲۶ هندي سېلانیان ووژل او ۲۰ نور یې ټپیان کړل.

د هندي کشمیر سیمه‌ ییزو پولیسو ادعا کړې، چې په یاد برید کې له ښکېلو دریو کسانو یې دوه پاکستاني وګړي دي.

خو پاکستان بیا له دې برید سره هر ډول تړاو رد کړی.

هند بیا د دغې پېښې په غبرګون کې د ۱۹۶۰ کال د پاکستان او هند ترمنځ د اوبو د وېش تړون (د سند تړون) ځنډولی او همدا راز دواړو هېوادونو خپلې سفارتي او ډېپلوماټیکو اړیکو کې کموالی راوړی دی.

که څه هم هند او پاکستان د کشمیر پر سر یو پخوانی اوربند لري، خو وخت ناوخت دواړه لوري یو پر بریدونه ترسره کوي.

دواړه هېوادونه کشمیر د خپلې خاورې برخه ګڼې او تر دې دمه یې درې وسله والې جګړې کړې، چې دوه یې د همدې لانجمنې سیمې پر سر رامنځته شوې وې.