طالبان په کندهار کې له کروندګرو او مالدارو خلکو نیم عشر اخلي

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت د پنجشنبې په ورځ د (غويي ۱۸مه) په يوه اعلاميه کې ویلي، چې نورالدین عزيزي په کابل کې د ایران له سفير علي رضا بيکدلي سره په لیدنه کې د چابهار بندر په اړه د درې اړخیزې ناستې پر جوړولو هم بحث کړی.

د طالبانو د اعلامیې له مخي، چې په ناسته کې د دوه اړخيزې سوداګرۍ د هوکړه لیک، افغانستان ته د ایران د صنعت، کانونو او سوداګرۍ د وزیر او سوداګرو پر سفر او د دواړو هېوادونو د سوداګریزو اړیکو پر زياتولي هم خبري کړي دي.

په ناسته کې افغاني او ایراني سوداګرو ته د اسانتیاوو پر برابرېدو ټينګار شوی دی.

د دواړو هېوادونو سوداګریزه کچه په ۲۰۲۴ کال کې ۳.۲ میلیارد ډالرو ته ورسېده، چې د ورته تیر کال په پرتله ۸۴سلنه زیاتوالی ښيي.

ایران افغانستان ته د تیلو محصولات، ودانیز توکي، کرنیز محصولات او ماشین الات صادروي.

د ایران حکومت هم د نورو هېوادونو په څېر طالبان په رسمیت نه پیژني، خو له دې ډلې سره ډیپلوماټیکې او اقتصادي اړیکې لري او په تهران کې یې د افغانستان سفارت هم طالبانو ته سپارلی دی.

د طالبانو د عامې روغتیا وزارت د پنجشنبې په ورځ په یوه بیان کې زیاته کړې چې دا پروژه د دغه وزارت له بودجې تمویل شوې او د دوو میاشتو په اوږدو کې بشپړه شوې ده.

د بیان له‌مخې، د دغه روغتون د پرانیستې په مراسمو کې د طالبانو د عامې روغتیا وزارت مالي او اداري چارو مرستیال ملا بخت‌الرحمن شرافت، د روغتون مسوولانو او یو شمېر روغتیايي کارکوونکو ګډون کړی دی.

د یاد وزارت په بیان کې ادعا شوې چې هڅه به وکړي د هېواد ټولو سیمو ته «معیاري او عادلانه روغتیايي خدمات» ورسوي.

که څه هم د روغتیايي بنسټونو رغونه او پراختیا د هېواد اړتیا ده، خو د چارو شنونکو په اند د افغانستان روغتیايي سکټور له ګڼو جدي ستونزو سره مخ دی.

د درملو کمښت، د متخصصو ډاکترانو نشتوالی او په ځانګړې توګه په لرې پرتو سیمو کې د ښځینه پرسونل محدودې کچې، د هېوادوالو اندېښنې ډېرې کړي دي.

همداراز، د پروژو شفافیت، د لګښت کره څرنګوالی او د تخنیکي معیارونو رعایت هغه مسایل دي چې تل د طالبانو پر وړاندې د خلکو او مدني ټولنو له‌خوا مطرح شوي دي.

نوموړي د ټېکنالوژۍ په تړاو په خپل دغه پوډکاسټ کې زیاتوي، چې په افغانستان کې له معلوماتي ټېکنالوژۍ څخه د نادرستو او دروغجنو معلوماتو د خپراوي لپاره کار اخیستل شوی دی.

اشرف غني پر رسنیو هم نیوکه وکړه چې یو شمېر رسنیو له ازادۍ څخه منفي ګټه پورته کړې او ګاونډیانو هم هڅه کوله چې د افغانستان نړۍوال حیثیت له منځه یوسي.

هغه ویلي:"ګاونډیو هڅه کوله چې په افغانستان کې د امریکا موجودیت پای ته ورسوي."

د نوموړي په خبره، ټولو ګاونډیو هېوادونو ځانګړې شبکې درلودې چې پر بنسټ یې منظم تبلیغات کول.

هغه وویل: "طلوع ته وګورئ څه رقم دري یې په افغانستان کې راوسته او کوم اقدام د حکومت و، چې دوی ستایلی وي؟"

د وروستي جمهوري دولت ولسمشر وايي چې په افغانستان کې د مخدره توکو تبلیغاتي جګړه هم روانه وه او نږدې سل میلیارده ډالره ګټه یې درلوده.

محمد اشرف غني زیاتوي، چې د ملي اردو او ملي پولیسو د روحیې د خرابولو په برخه کې هم سایبري حملې روانې وې او ان د موبایل له لارې افرادو ته زنګ وهل کېده.

دا لومړی ځل نه دی چې د وروستي جمهوري دولت ولسمشر د ده او د هغه د حکومت په اړه د خپرو شویو تبلیغاتو او رسنیزو حملو په تړاو خبرې کوي بلکې له دې وړاندې هم نوموړي ویلي و، چې د جمهوري دولت پر وړاندې د ګاونډیو او داخلي کړیو تبلیغات ډېر چټک وو.

دغه ۶۹ کلن میلیاردر، چې د مایکروسافټ بنسټګر دی، وویل چې خپله نږدې ټوله شتمني به ووېشي او بنسټ به د ۲۰۴۵ کال د دسمبر پر۳۱مه وتړي.

ګېټس هیله څرګنده کړه چې دا پیسې به د پولیو او ملاریا په څېر ناروغۍ له منځه یوسي، د ښځو او ماشومانو د مخنیوي وړ مړینې به ختمې کړي او نړیوال فقر راکم کړي.

دا اعلان داسې مهال دی، چې د امریکا په ګډون یو شمېر هیوادونونړیوالې مرستې کمې کړې دي.

ګېټس پر ماسک د نیوکې په ترڅ کې فایننشل ټایمز ته وویل: « دا انځور چې تر ټولو شتمن سړی دې تر ټولو بې وزله ماشومانو ژوند اخلي، ښکلی نه دی». هغه رویټرز ته وویل، د دغه تمویل له کمېدو سره به په راتلونکو څلورو تر شپږو کلونو کې د مړینې کچه لوړه شي.

خو ګېټس زیاته کړه: « زه فکر کوم چې حکومتونه به په راتلونکو ۲۰ کلونو کې بیا د ماشومانو د ژوندي پاتې کېدو په فکر کې شي».

بیل ګېټس دا اعلان د بنسټ د ۲۵مې کلیزې پر مهال وکړ. دغه بنسټ یې په ۲۰۰۰ کال کې له خپلې پخوانۍ مېرمنې ملېندا فرنچ ګېټس سره یوځای جوړ کړ او وروسته پکې میلیاردر وارن بافټ هم ورګډ شو.

دغه بنسټ تراوسه ۱۰۰ میلیارده ډالره مرسته کړې، میلیونونه خلک یې ژغورلي او د ایډز، نري رنځ او ملاریا پر ضد نړیوالو صندوقونو ته یې مرستې برابرې کړې.

بنسټ به تر هغه وخته دوام وکړي چې د ګېټس ۹۹ سلنه شتمني ولګوي.

د ګېټس خالصه شتمني نږدې ۱۰۸ میلیارده ډالره اټکل شوې او تمه ده چې بنسټ به تر ۲۰۴۵ کال پورې ۲۰۰ میلیارده ډالر ولګوي.

د بنسټ کلنۍ بودیجه به تر ۲۰۲۶ کاله ۹ میلیارده ډالرو ته ورسېږي.

په ننګرهار د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس د دغه ولایت د عامي روغتیا د رییس امین الله شریف له قوله راپور ورکړی، چې په جلال اباد ښار کې د تېز باد او باران له امله ۲۵ کسان ټپیان شوي دي.

پر همدغه مهال د ننګرهار ځايي طالب چارواکو ویلي، چې د تېز باد او باران له امله خلکو ته مالي زیانونه هم اوښتي او پر ښار باندې په موقت ډول برېښنا قطع شوې ده.