پر ۱۰۱ روسي کښتیو بندیز؛ برېټانیا وايي، د روسیې د جګړې ماشین دروو

د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي محمد صادق خان د جمعې په ورځ د (غويي ۱۹مه) په کابل کې په خپله لومړۍ رسمي لېدنه کې د افغانستان لپاره د چین له ځانګړي استازي سره ولیدل.

هغه د نورو جزییاتو له ورکولو پرته د ليدنې عکس خپور کړی.

باوري سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي؛ټاکل شوې د شنبې په ورځ د غويي په ۱۰مه د چین او پاکستان د استازو او د طالبانو د چارواکو په ګډون درې اړخیزه غونډه جوړه شي.

سرچینو د« افغانستان، پاکستان او چین ترمنځ د کابل درې اړخیزه غونډه» په اړه ویلي، چې تمه کیږي په دې ناسته کې به د سیمه ییزو مسلو، سوداګرۍ، ډیپلوماتیکو همکاریو او امنیتي مسلو په اړه بحث وشي.

که څه هم هیڅ یوې خوا په رسمي ډول د کابل، اسلام اباد او بیجینګ ترمنځ د درې اړخیزې غونډې په اړه تبصره نه ده کړې؛ خو د محمد صادق سفر او د چینایي استازي سره د هغه لیدنه د دې غونډې لپاره د چمتووالي نښه ګڼل کیږي.

پاکستان او چین لا تر اوسه طالبان په رسمیت ندي پیژندلي؛ خو د طالبانو په وړاندې د دواړو هیوادونو چلندونه بېل دي.

په تیرو څلورو کلونو کې چین، د پاکستان برعکس له طالبانو سره ډیر باثباته او نږدې اړیکې درلودلي، د طالبانو سفیر یې ومانه او د افغانستان له واکمنانو سره یې فعالې ډېپلوماټیکې اړیکې ټینګې کړي دي.

برعکس پاکستان، چې تمه کېده واک ته له رسېدو وروسته به له طالبانو سره نږدې اړیکې ولري، په دوامداره توګه یې دا ډله د تحریک طالبان پاکستان (ټي ټي پي) په ملاتړ او پناه ورکولو تورنه کړې ده.

هغه ادعا، چې طالبانو په وار وار رد کړې ده.

په پاکستان کې د امریکا سفارت د جمعې په ورځ د (غويي ۱۹مه) په یوې تازه خبرتيا کې له خپلو ډېپلوماټانو او کارکوونکو غوښتي، چې که د باندې وتل خوندي نه وي، په خپلو ځایونو کې باید پاتې شي.

په لاهور کې د امریکا قونسلګرۍ پر خپلو کارکوونکو د تګ راتګ محدودیتونه هم ليرې کړي دي.

په خبرتیا کې له امريکايي وګړو غوښتنه شوې: «امریکایي وګړي باید هوښيار پاتې شي. که د تاوتریخوالي په سيمه کې ياست، نو باید هغه ځای پرېږدئ او خوندي سیمو ته ولاړ شئ.»

قونسلګرۍ دا هم ویلي، چې امریکايي ډېپلوماټيکې ادارې کولی شي خپلې چارې د امنيتي حالاتو له مخې تنظيم کړي.

د هند او پاکستان تر ترينګلتیا وروسته ډېرو هېوادونو خپلو ډېپلوماټيکو ادارو او کارکوونکو ته په ډهلي او اسلام اباد کې د خوندي ساتلو سپارښتنې کړي او یو شمېر هېوادونو خپل ډېپلوماټان ایستلي هم دي.

یوې سرچینې چې د دغه خبرو اترو په اړه معلومات لري، العربیه انګلیسي ته وویل چې دوی تمه لري چې د متحده ایالاتو ځانګړی استازی سټیو ویټکوف به د یکشنبې په ورځ د څلورم پړاو لپاره عمان ته سفر وکړي.

د خبرو اترو وروستی پړاو، چې په پیل کې د می په دریمه نیټه په روم کې ټاکل شوی و، وځنډول شو، ددغه ځنډ لامل د منځګړي عمان لخوا "لوژستیکي دلایل" په ګوته شول.

تسنیم د ایران د پلاوي د یوه غړي له خولې وویل: "د یکشنبې په ورځ د څلورم پړاو خبرو اترو د ترسره کولو لپاره د عمان د بهرنیو چارو وزیر له وړاندیز وروسته، تهران خپله موافقه اعلان کړه."

"په عمان کې د ایران او امریکا د خبرو اترو څلورم پړاو پای ته رسیدلی دی."

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ، چې د ایران او نړیوالو قدرتونو ترمنځ د ۲۰۱۵ کال له اټومي تړون څخه یې امریکا وایستله، ګواښ کړی چې که د هغه له ادارې سره د اوږدې مودې شخړې د حل لپاره کومه موافقه ونه شي، نو پر ایران به بمباري وکړي.

دا اېتلاف سږکال د فرانسې او برېتانیې په مشرۍ جوړ شوی او د اروپايي هېوادونو هغه اندېښنه څرګندوي چې وايي، امریکا ښايي نور د اوکراین د درې کلنې جګړې پیاوړی ملاتړې پاتې نه شي.

هغه ویډیو چې د اوکراین ولسمشرۍ ماڼې له لوري خپره شوي زېلېنسکې پکي ویلي:« موږ دې اېتلاف ته اړتیا لرو او باید دومره پیاوړی وي، چې زموږ د ګډ لید له مخې امنیت تضمین کړي.»

اروپايي هېوادونه هڅه کوي، چې د اوکراین له جګړې وروسته د امنیتي تضمینوونو په اړه یوه تګلاره جوړه کړي، خو لا هم د اوربند لپاره هیله نه ښکاري او دا هرڅه د روسیې پر غبرګون او د امریکا د ملاتړ پر څرنګوالي پورې تړلي دي.

اوکراین له خپلو متحدینو څخه غواړي، چې روښانه امنیتي ضمانتونه ورکړي، څو په راتلونکې کې د روسبې د هر ډول احتمالي برید مخنیوی وشي.

همدا راز زېلېنسکې د پنج شنبې په ورځ ویلي و، چې د امریکا له ولسمشر ډونالډ ټرمپ سره یې په ټیلیفوني خبرو کې ویلي، چې ۳۰ ورځنۍ اوربند به د سولي پر لور د پرمختګ “واقعي نښه” وي او کیف چمتو دی چې دا اقدام ژر تر ژره عملي کړي.

د روسیې او اوکراین ترمنخ دا اوربند ټرمپ په مارچ میاشت کې وړاندیز کړی و. اوکراین دا وړاندیز منلی، خو روسیې ویلي، چې دا اقدام به هغه وخت عملي کیږي، چې د څارنې او‌پلې کولو له‌پاره د باور وړ تګلاري موجود وي.

زېلېنسکې دا نه دي ویلي، چې سبا به کوم مشران د اېتلافي غونډې لپاره کیف ته ورشي، خو د روانې اونۍ په پیل کې د جرمني نوي لومړي وزیر فریدرېښ مېرڅ ویلي وو، چې ډېر ژر به اوکراین ته سفر وکړي.

محمد صادق د جمعې په ورځ پر اېکسپاڼه د یوې لنډې ویډیو په خپرولو سره لیکلي:«له افغانستان سره سوداګریز فعالیتونه د خر لاڅې له لارې بیا پیل شول.»

دا لار مخکې په پاړه چنار کې د سړک د بندیدو له امله تړل شوي وه.

د افغانستان لپاره د پاکستان ځانګړي استازي د خر لاڅې لارې د خلاصېدو اعلان کابل ته له رسیدو څو ساعته وروسته وکړ.