په افغانستان کې د بشري بحران د پراختیا سره سم، په وروستۍ اونۍ کې له ۱۰۰ زرو څخه زیات افغان کډوال له ایران څخه جبري ویستل شوي، چې دا وضعیت د یوې لا جدي بشري فاجعې د رامنځته کېدو نښې څرګندوي.
د « یي ایف یي » ویبپاڼې د راپور له مخې یوازې د ۲۰۲۵ کال له پېله څخه تر دې دمه افغانستان ته تر يو ميليون زيات افغانان بېرته له ګاونډیو هېوادونو راستانه شوي دي.
په هرات کې د طالبانو د اطلاعات او کلتور مشر، مولوي احمدالله متقي، ويلي چې د کډوالو کمیسیون چمتو دی، څو بېرته راستانه شویو ته لومړني خدمات لکه د څښاک اوبه، خوراک، او بېړنۍ طبي خدمتونه چمتو کړي.
په راپور کې راغلي، چې د راتګ دا بهیر زياتره د هرات ولایت، اسلام کلا له پولې ترسره کېږي، چې دا د افغانستان او ايران ترمنځ ستره پوله ده. دلته طالب چارواکي او د ملګرو ملتونو ادارې نوي راتلونکي ثبتوي، تر څو هغوی خپلو اصلي ولايتونو ته ولاړ شي.
د ملګرو ملتونو د راپورونو له مخې، د ايران او اسرایيل ترمنځ وروستۍ شخړې او بمبارۍ د کډوالو په زياتېدو اغېز کړی. د ملګرو ملتونو د استازې روزا اوتونبايېوا په وینا، يوازې په تېرو ورځو کې هره ورځ تر ۱۰,۰۰۰ زيات افغان کډوال له ایران څخه راستنېږي، چې دا شمېره په وروستیو ورځو کې تر ۳۰،۰۰۰ پورې رسېدلې ده.
ملګرو ملتونو خبرداری ورکړی چې افغانستان له مخکې نه د اقليمي بدلونونو او د بنيادي خدماتو کمښت سره مخ دی، او دا شمېر بېرته راستانه شوي خلک د دغه وضعيت د لا خرابېدو سبب ګرځي.
راپور زیاتوي، چې سږکال تر اوسه ۶۰۵،۰۰۰ کډوال له ايران او ۲۸۲،۰۰۰ له پاکستان څخه راستانه شوي. له پاکستانه بېرته راستانه شويو کې ۵۷ سلنه ماشومان، او له ايران څخه راستانه شويو کډوالو کې ۶۶ سلنه لويان نارينه شامل دي.
« یي ایف یي » وایي چې په ۲۰۲۴ کال کې ملګرو ملتونو درې ميليونه افغانانو ته د ۱۸۳ ميليونه ډالرو مرسته رسولې وه، خو د ۲۰۲۵ مالي کال د مرستو کچه ډېره راکمه شوې، او اوسنی مالي ملاتړ د اړمنو خلکو لپاره بسنه نه کوي.
بلخوا په افغانستان کې د یوناما مرستیال اندريکا راتواټ، په وینا: «هر راستون شوی افغان باید په امن او درناوي سره ژوند وکړي. خو که چټکه مرسته ونه شي، ډېری کورنۍ به نور هم د بېوزلۍ او ناورین کندې ته ولويږي."
د کډوالۍ نړیوال سازمان« اې او ایم »وايي، ډېری راستانه شوي اسناد نه لري او بېړني ډول سرپنا، روغتيايي پاملرنې، او خوندیتوب ته اړتيا لري.
