ایراف: له اذربایجان سره د طالبانو اړیکې د ایران لپاره امنیتي عواقب لرلای شي

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت نن پنجشنبه د ( چنګاښ۱۲مه) وویل، چې د عاشورا مراسمو په رانږدې کېدو سره د کابل ښار په بېلابېلو سیمو کې د تکیه خانو د امنیت لپاره د دې ډلې د عامه نظم ځواکونه ځای پرځای شوي دي.

په خبرپاڼه کې راغلي چې دغه ځانګړي اقدامات د عاشوار په مراسمو کې د احتمالي ګواښونو د مخنیوي او په سوله ییزه فضا کې د یادو مراسمو د ترسره کولو لپاره اخېستل شوي دي.

وړاندې په خبرپاڼه کې راغلي چې تکیه خانې او هغه ځایونه چې د عاشورا مراسم پکې ترسره کیږي د دوی د امنیتي ځواکونو تر۲۴ ساعته جدي څار لاندې دي او له خلکو هم غوښتنه شوې چې د امنیت په ټنیګښت ورسره مرسته وکړي.

دا په داسې حال کې ده چې وړاندې د داعش خراسان ډلې وخت ناوخت په افغانستان کې شیعه مسلمانان او د محرم او عاشورا مراسم په نښه کړي دي.

د امنیتي تدابیرو له سختېدو سره هممهاله، په هرات کې پر دې ډله نیوکې دي، چې د محرم اړوند څښاک غرفې او بیرغونه یې ټول کړي او له خلکو سره یې اخ و ډب کړی دی.

احمدشاه حبیبي له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې د طالبانو هغه اعلامیه په کلکه رد کړه، چې ګواکې محمودشاه حبیبي دوی نه دی نیولی.

احمدشاه حبیبي وايي، ورور یې د طالبانو د استخباراتو کسانو نیولی او د طالبانو په زندان کې دی.

احمدشاه حبیبي زیاتوي:«په سپینه ورځ دوی [طالبان] راغلل، محمودشاه حبیبي یې، چې موټر چلوونکی هم په موټر کې ورسره و، د کور له مخې ونیوه. د حبیبي د نیولو لپاره پنځه شپږ موټرونو کې طالبان راغلي وو او ټول سړک یې یونیم، دوه ساعته بند کړی و. بیا دوی [طالبان] کورته داخل شول، کور یې تلاشي کړ، کتابونه او اسناد یې له ځان سره یووړل. په کور کې زما خور هم وه، طالبانو ورته ویلي وو، چې “موږ د استخباراتو” کسان یو.»

احمدشاه حبیبي وايي، په همدې ورځ طالبانو د نوموړي پر دفتر هم چاپه ووهله او ۲۹ تنه کارکوونکي یې بندیان کړل.

د نوموړي په وینا، طالبانو له څېړنو څه موده وروسته د محمودشاه حبیبي ۲۸ کارکوونکي خوشې کړل خو یو کارکوونکی یې اوس هم په زندان کې دی.

احمدشاه حبیبي وايي:«ټولو کارکوونکو تایید کړه، چې دوی طالبانو نیولي وو، طالبانو ورڅخه تحقیقات کړي وو او وروسته دا ټول کسان راخوشې شول. ټول کلی ورباندې خبر دی چې زما ورور طالبانو بندي کړی دی. هلته خو بل داسې حکومت نه شته، چې په سپینه ورځ دې کوڅه بنده کړي او خلک دې بندیان کړي، معلومداره خبره ده، چې دا طالبان وو.»

احمدشاه حبیبي وايي، د امریکا حکومت هم داسې شواهد په لاس کې لري، چې محمودشاه حبیبي‌ د طالبانو په زندان کې دی او طالبانو هم منلې، چې له هغوی سره بندي دی.

احمدشاه حبیبي زیاته کړه:«له وږ سره ثبوتونه شته، د امریکا له حکومت سره ثبوتونه شته، چې موږ به یې وروسته محکمې ته وړاندې کړو او یا به یې رسنیز کړو. خپله د طالبانو چارواکو راته ویلي دي، چې زما ورور له دوی سره بندي دی، خو کله چې موږ د همکارۍ غوښتنه کړې ده، هغوی ویلي دي، چې دا موضوع اوس زموږ تر وس لوړه ده».

د افغانستان د ملي هواېي چلند پخوانی رییس محمودشاه حبیبي د ۲۰۲۲ کال د اګسټ په ۱۰ مه د «ای ار ایکس مخابراتي شرکت» له ۲۹ نورو کارکوونکو سره ونیول شو.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د «عدالت لپاره د انعامونو» پروګرام له لارې د چنګاښ په ۲مه اعلان وکړ، چې که څوک د افغاني توکمه امریکایي وګړي محمود شاه حبیبي د ځای او بېرته راوستلو په اړه معلومات ورکړي، ۵ میلیونه ډالره انعام به ترلاسه کړي. په خبرپاڼه کې ویل شوی چې نوموړی د طالبانو استخباراتو نیولی.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې په دې لیدنه کې دواړو خواوو د سیاسي اړیکو پر پیاوړتیا سربیره د اقتصادي، ترانزیتي او سوداګریزو همکاریو پر پراخېدو او د ګډو پروژو د ارزونې پر موضوعاتو بحثونه کړي دي.

د خبرپاڼې له مخې، « چینايي پلاوي د افغانستان امنیتي وضعیت او جغرافیایي موقعیت ستایلی او دواړو خواوو د دوامداره تماسونو او همکاریو پر پراخولو ټینګار کړی دی».

چینايي اړخ تر اوسه ددې لیدنې په اړه څرګندونې نه دي کړې.

د ننګرهار د برېښنا رییس مولوي انور شاه د پروژې د پرانېست غونډې پر مهال وویل چې دوی ژمن دي چې په ننګرهار کې د برېښنا شته ستونزې حل کړي.

د یادې پروژې پرانیستې پر مهال د برېښنا شرکت د برنامو رياست د تطبيق مرستيال دوکتور عبدالقاهر عابد وویل، چې د وارداتي ۵۰۰ کېلوولټه برېښنا لېږد مزي پروژې چارو په بشپړېدو سره به، په هېواد کې د برېښنا انرژۍ کچه زیاته شي او ګڼې ستونزې به ورسره حل شي.

له دې وړاندې د برېښنا شرکت د شیخ مصري صنعتي پارک لپاره د ۴۰ مېګاواټو په ظرفیت او د لغمان ولایت لپاره د ۱۰ مېګاواټه لمریزې برېښنا تولید دستګاوو جوړولو پروژو چارې هم پرانېستې وي، خو د فابریکو څښتنان پر برېښنا شرکت تور لګوي، چې کافي برېښنا نه ور کوي.

د چنګاس په نهمه په کابل کې د اوسپنې ویلې کولو فابریکو یو شمېر مسوولانو افغانستان انټرنشنل ته شکایت وکړ، چې د طالبانو د افغانستان برېښنا شرکت رییس عبدالباري عمر د اوسپنو ویلي کولو پر فابریکو برېښنا کمه کړې ده.

په کابل کې د اوسپنې ویلې کولو او تولیدي فابریکو ځینو مشرانو وویل، چې عبدالباري عمر ورته ویلي چې دوی د برېښنا له کمښت سره مخ دي او نه شي کولی چې د اوسپنې ویلې کولو فابریکو ته ۱۷ ساعته برېښنا ورکړي او دا یې ۱۱ ساعتونو ته را کمه کړې ده.

د ښځو د حقونو فعاله او انځور ګره ۲۵ کلنه کیمیا وايي، د طالبانو له واکمنۍ وروسته د جرمني د منلو پروګرام له لارې له افغانستان نه پاکستان ته لاړه. هغې تمه لرله چې ژر به جرمني ته انتقال شي، خو نوموړي رویټرز خبري اژانس ته ویلي، چې د اپریل په میاشت کې د جرمني سفارت له خوا د هغې مرکه ناڅاپي لغوه شوه.

کیمیا اوس د اسلام اباد په یوه مېلمستون کې له نورو ښځینه کډوالو سره د جرمني د پروګرام برخلییک ته سترګې په لاره ده. کیمیا وايي:«زما ټول ژوند یوازې دې مرکې ته راټیټ شوی. موږ یوازې یو ارام او خوندي ځای غواړو.»

کیمیا وايي، په افغانستان کې یې ژوند له ګواښ سره مخ دی او بېرته افغانستان ته تګ ورته د منلو وړ نه دی. کیمیا زیاتوي:«که بېرته ولاړه شم، کار نه شم کولایی، زده کړه نه شم کولای، یواې سا اخلم، خو ژوند به نه کوم.»

له دې سره سم د پاکستان حکومت هم د افغانانو د جبري اېستلو عملیات چټک کړي دي.

د جرمني د بهرنیو چارو وزارت ویلي، د پاکستان حکومت له خوا دوې هغه افغان کورنۍ هم نیول شوې، چې جرمني ته د انتقال ژمنه ورکړل شوې وه.

د حسینې په نوم یوه افغانه خبریاله چې د جرمني د کډوالۍ پروګرام کې منل شوې ده وايي، چې د طالبانو او د خپل پخواني خاوند د کورنۍ له لوري له ګواښ سره مخ ده. هغوی ورته ګواښ کړی، چې وژني یې او لور یې ترې وړي. هغه زیاتوي چې «افغانستان ته بېرته تګ راته ناشونی دی.»

دا پروګرام د جرمني حکومت په ۲۰۲۲ کال کې پیل کړی و، چې له مخې یې هره میات تر ۱۰۰۰ پورې هغه افغانان منل کېدل، چې د بشري حقونو، تعلیم، سیاست یا نورو لاملونو له امله له خطر سره مخ دي، خو تر دوو کلونو وروسته له ۱۶۰۰ څخه کم افغانان جرمني ته رسیدلي دي.

د جرمني د بهرنیو چارو وزارت ویلي، چې دمګړی شاوخوا ۲۴۰۰ افغانان دغه هېواد ته د تګ په تمه دي.

پر همدغه مهال ځینو غیر دولتي بنسټونو ویلي، چې شاوخوا ۱۷۰۰۰ نور افغانان لا هم د نوم لیکنې په لوړنیو پړاوونو کې دي.

د جرمني حکومت ویلي، چې د افغان کډوالو د انتقال بهیر د بیاکتنې تر بشپړېدو ځنډېدلی، خو په پروګرام کې شامل کسان لا هم د حکومت له لوري تمویلیږی.

د کډوالو د پروګرام ځنډولو پرېکړه له هغه وروسته وشوه، چې په فبرورۍ میاشت کې د جرمني په ټاکنو کې د کډوالۍ مساله د خلکو له مهمو اندېښو څخه وه.

د جرمني په ټاکنو کې د ښي اړخي ګوند د کډوالو ضد دریځ له امله دویم مقام خپل کړ او نوی منځلاری ایتلاف غواړي دا ډول منلو پروګرامونه بند کړي.

د جرمني د لومړي وزیر د دفتر مشر ترستن فری ویلي:« د کډوالۍ کچه اوس دومره لوړه شوې، چې زموږ ټولنه یې د مدغم کولو ظرفیت نه لري. ترڅو چې موږ غیرقانوني مهاجرت ولرو، د رضا کارانه منلو پروګرامونه نه شي عملي کېدلای.»

په ورته مهال ګڼ شمېر افغانانو د جرمني د حکومت په وړاندې حقوقي دعوې کړې دي. د دغو افغانانو وکیل ماتیا لینرټ وايي:« جرمني نه شی کولای د خطر له منځه تلو پرته د دوی منل لغوه کړي.»

جرمني له ۲۰۲۱ کال راهیسې د بېلا بېلو پروګرامونو له مخې، شاوخوا ۳۶۵۰۰ افغانان منلي دي.