افغان او کاناډایي فعالان: د نړۍ هیوادونه باید د طالب مشرانو د نیولو لپاره جدي اقدام وکړي

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت د پنجشنبه په ورځ په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې طالب وزیر نورالدین عزیزي د قرغزستان ناستې په پینل«کارپوهانو ډله» کې د الکترونيکي سوداګرۍ، لوژستیک او زېربناو په اړه خبرې کړي.

د طالبانو د سوداګرۍ د وزیر په مشر یو پلاوی تېره ورځ قرغزستان ته تللی.

عزيزي په دې ناسته کې د هېوادونو ترمنځ د همکاریو پر پراختیا او ګډو پانګونو پر اړتیا ټينګار وکړ او زیاته یې کړه: «موږ د سیمه ییزو هېوادونو وغوښتل، چې د سوداګرۍ لپاره د بازارونو د نشتوالي، د زېربناو د کمښت او د لوژستیک سکتور کې د همغږۍ د نشتوالي، ننګونو او محدودیتونو د حل لپاره همکاري‌وکړي.»

د نوموړي په خبره، چې دا ډول همکاري اقتصادي وده، کوچني او منځني کاروبارونه پياوړي کوي.

د طالبانو دغه وزیر زیاته کړې، چې دوی چمتو دي تر څو د سیمې له ټولو هېوادونو سره د یو پرانيستي، وصل شوي او غوړېدلي اقتصادي دهلیز په رامنځ ته کولو کې همکاري وکړي.

د طالبانو د صنعت او تجارت وزارت دغه پلاوی دوې ورځې وړاندې قرغزستان جمهوریت ته ولاړ، چې د دغه هېواد په اقتصادي فورم کې ګډون وکړي.

طالبانو ویلي، چې دا سفر د قرغزستان د رسمي بلنې له مخې ترسره کیږي.

سیګار په خپل تازه راپور کې ویلي چې طالبان د زور له لارې له نړیوالو مرستو څخه په خپلو ګټو کې کار اخلي او یوازې ۳۰تر ۴۰سلنه مرستې اصلي اړمنو کسانو ته رسېږي.

د ملګرو ملتونو د مرستندوی ماموریت (یوناما) د فرانسې خبري اژانس ته ویلي: «هر ډول ادعا د ناوړه چلند او فساد په اړه ډېر جدي نیسو» او ټینګار یې کړی چې د مرستو د شفاف وېش لپاره یې سخت قوانین عملي کړي دي.

راپور څرګندوي چې طالبان د ملګرو ملتونو له ځینو چارواکو سره په همکارۍ له مرستندویو پروژو څخه باج اخلي او حتی د قراردادونو په بدل کې رشوت اخلي.

یوناما د افغانستان د مرستو وېش «ډېر پېچلی» بللی، خو وايي قوي حفاظتي تدابیر یې نیولي تر څو مرستې اړمنو ته ورسېږي.

سیګار د ۹۰اوسنیو او پخوانیو امریکایي چارواکو، د ملګرو ملتونو د کارکوونکو او افغان مرستندویو له کارکوونکو سره د مرکو پر بنسټ ویلي چې طالبان هڅه کوي مرستې هغو سیمو ته واړوي چې دوی یې غواړي، نه هغو ځایونو ته چې مرستندویان یې ټاکي.

راپور زیاتوي چې طالبانو د مرستو وېش ته قومي بڼه ورکړې او هڅه کوي زیاتې مرستې د پښتون مېشتو سیمو ته ولېږدوي، چې دا د نورو سیمو او قومي اقلیتونو په زیان تمامېږي.

امریکا، چې افغانستان ته تر ټولو لویه مرسته ورکونکې هېواد و، د طالبانو د لاسوهنې او ناوړه استفادې د اندېښنو له امله خپلې مرستې بندې کړې دي.

بلخوا د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د دې ډلې د واکمنۍ د څلورم کال په مناسبت له شمشاد تلویزیون سره په مرکه کې ادعا کړې، چې د افغانستان په اړه د ملګرو ملتونو او نورو مرستندویه ټولنو سروې ګانې او محاسبي د باور وړ نه دي.

د ملګرو ملتونو په وینا پاکستان د سپټمبر له لومړۍ نېټې څخه مخکې د اسناد لرونکو افغان کډوالو د ایستلو لړۍ پيل کړې ده، چې ښايي دا اقدام یو میلیون افغانان له پاکستان څخه په ایستلو اغېزمن شي.

رويټرز خبري اژانس ویلي، چې له پاکستانه په ایستلو کډوالو کې له ۲ زره زیات هغه افغانان هم شامل دي، چې د جرمنې د ځانګړي لېږد پروګرام لاندې د ویزو په تمه دي.

دا پروګرام یوازي د هغو کسانو لپاره دی، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې له خطر سره مخ دي.

یوې باخبره سرچینې رويټرز ته ویلي، چې د افغانانو نیول او افغانستان ته د لېږولو لړۍ ان د پاکستان د ازادۍ په ورځ هم روانه وه.

سرچینه وايي: «هغه کسان چې د جرمني له خوا د منلو تصدیق پاڼه لري همدا اوس تورخم ته وړل کېږي.»

د جرمني د کورنیو چارو وزیر الکساندر دوبریندټ هم منلې، چې په جرمنې کې د بیا مېشتېدو پروګرام کې شامل افغانان د پاکستان پام ځان ته اړولی او برلین د دوی د وضعیت په اړه له اسلام اباد سره په خبرو کې دی.

د جرمني د کورنیو چارو وزیر دوبریندټ، خبریالانو ته وویل: «موږ دا ارزونه کوو چې ایا دا کسان واقعا کولی شي جرمني ته لاړ شي که نه. دا چې دا به عملي شي او که نه د ارزونې د بهیر پر پایلو پورې اړه لري.»

دغه پروګرام د ۲۰۲۲ کال په اکتوبر کې د المان کیڼ اړخ حکومت له خوا پیل شو و؛ خو اوس دا پروسه د واکمن محافظه کاره ګوند د بیا کتنې لاندې ده.

نوی مرکزي ښي اړخ ایتلاف غواړي چې دا پروګرام بند کړي.

د ۲۰۲۱ کال د می میاشتي راهیسي المان شاوخوا ۳۶ زره ۵۰۰ افغانان منلي، چې د طالبانو د احتمالي فشار او ځورونې له امله د خطر سره مخ وه.

د المان اوسنی د محافظه کار ګوند په مشرۍ حکومت وايي، چې د بشري کډوالۍ اندازه د هېواد د ادغام له ظرفیت څخه لوړه ده.

د جرمني د بهرنیو چارو وزارت د چهارشنبه په ورځ وویل چې دوی له پاکستاني چارواکو سره په نږدې تماس کې دي او د بیړني غبرګون لپاره جوړ شوي میکانېزمونه کاروي، څو د افغانانو د ایستلو مخنیوی وکړي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر «اوچا» د پنجشنبه په ورځ (د زمري ۲۳مه) ویلي، چې د ا فغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د ځانګړي استازي مرستیال انډریکا راټواټي پروان ولایت ته تللی او هلته یې د کولرا ناروغۍ د خپرېدو خبر ورکړی.

نوموړي په پروان کې د کولرا ناروغۍ د درملنې د یوه مرکز څخه د لیدنې پر مهال ویلي، چې افغانستان او افغانان باید هېر نه شي.

هغه زياته کړې: «نړۍ له سختو وختونو سره مخ ده؛ خو افغانستان باید هېر نه شي.ِ»

د طالبانو کورنیو چارو وزارت د پنجشنبه په ورځ خبر ورکړی، چې د پروان په بګرام ولسوالۍ د باریک اب په سیمه کې یې د داعش پر یوې ډلې عملیات تر سره کړي.

د دوی په خبره، چې دا عش غوښتل، د دوی د جشن پر مراسمو برید وکړي.

طالبانو زياته کړې: «د عملیاتو پر مهال یو تن ژوندی نیول شوی او یو کرولا موټر چې درې توغندي یې انتقالول ضبط شوي دی.»

د طالبانو کورنیو چارو وزارت په دې اړه نور جزیات نه دي‌ ورکړي.

طالبان د ۲۰۲۱ د اګسټ میاشتې پر ۱۵مه نېټه یو ځل بیا پر افغانستان واکمن شول او هر کال پر همدغه نېټه د خپل بري جشن لمانځي.

دغه ډله هر کال په ټولو ولایتونو کې د خپلو مراسیمو د لمانځلو لپاره کلک امنیتي‌ تدابیر نيسي.