طالبان: د بهرنیو چارو وزیرانو درې اړخیزه غونډه سبا په کابل کې ترسره کیږي

د امریکا پخواني استاري زلمي خلیلزاد نن سې شنبه د زمري ۲۸مه پر خپله اېکسپاڼه ولیکل، چې د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت له دې ناستې سره همنظره نه دی ، نو ځکه یې د ناستې د ګډونوالو نوملړ افشا کړ.

زلمي خلیلزاد لیکلي:«افغانان حق لري چې د طالبانو د حکومت مخالفت وکړي، خو د افغانستان او پاکستان د اړیکو تاریخ ته په پام، زه باور لرم چې پاکستان خپلې پخوانۍ غلطۍ تکراروي، د افغانانو یوه ډله د بلې پر وړاندې دروي، چې له بده مرغه، دا کار کول سخت نه دي.»

نوموړی همدراز زیاتوي، چې دا احتمال لري ددې غونډې په غبرګون کې د کابل له خوا متقابل عمل وشي او اړیکې نورې هم زیانمنې کړي؛ په داسې حال کې چې افغانستان او پاکستان ښو اړیکو ته اړتیا لري او دواړه هیوادونه باید هڅه وکړي چې د دې هدف پر لور پرمختګ وکړي او د تیرو غلطیو له تکرار ډډه وکړي.

دا په داسې حال کې ده، چې د پاکستان د جنوبي اسیا د ستراتیژیک ثبات انسټیټیوټ مشرې ماریا سلطان تېره ورځ وویل، چې د یو شمېر افغان سیاسي او ښځینه فعالانو د غونډې هدف د افغانستان پر وضعیت او سیمه ییزې سولې او ثبات بحث دی او دا به د اسلام اباد پروسې پیل هم وي. دغه ناسته د اګست پر ۲۵مه او ۲۶مه په اسلام اباد کې کیږي.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته تېره شنبه وویل، چې د پاکستان په کوربه توب د طالبانو پر ضد د نوي نسل مشرانو، سیاسي فعالانو ، د ګوندونو استازو او په دغه هېواد کې د افغان میرمنو په ګډون ناسته ترسره کېږي.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته ویلي ،چې د ولسي جرګې پخوانۍ غړې شینکۍ کړخیل، فوزیه کوفي، صایمه خوګیاڼۍ، مسعوده کروخي، نرګس نیهان، عبدالله قرلق، مصطفی مستور، نصیر احمد اندیشه، معصومه خاوري، حسین علي یاسا، خان اغا رضایي، زهرا حسیني، میرویس ناب، قهرمان حقاني کاکړ، سیما نوري، ادریس زمان، نور رحمان اخلاقي، احمدالله علیزی، بلقیس احمدي، ضیاالدین آرین زاد، مجیب الرحمن رحیمي، سیما معصومي، محمد کریم اتل، سلما نوید یوسفزۍ، بشیر احمد انصاري، زهرا جویا او یو شمېر نور کسان دې غونډې ته بلل شوي دي.

د ترلاسه شویو معلوماتو له مخې، څو تنو په دې غونډه کې له ګډون سره پرېکون کړی، خو نورو دا د خبرو اترو یو فرصت ګڼلی دی.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت نن سې شنبه د زمري ۲۸مه په یوه اعلامیه کې وویل، چې دا لیدنه به د پاکستان او چین تر منځ د منظمې لوړې کچې ناسته وي او ستراتیژیکې همکارۍ به لا ژورې کړي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت زیاتوي چې یاد سفر د اقتصادي او سوداګریزې همکارۍ د زیاتوالي یوه برخه هم ده، او د سیمه ییزې سولې، پرمختګ او ثبات لپاره د پاکستان او چین ګډې ژمنې بیا تاییدوي.

ټاکل شوې د چین د بهرنیو چارو وزیر ددغه هېواد له لوی درستیز عاصم منیر سره هم وګوري.

د پاکستان، چین او طالبانو د بهرنیو چارو وزیرانو درې اړخیزه غونډه سبا د چارشنبې په ورځ د زمري پر ۲۹مه په کابل کې ترسره شي.

سرچینو د زمري پر ۲۳مه افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې په دې ناسته کې د بیجنګ ناستې د پرېکړو پر تعقیب، د ډیورنډ کرښې پر مدیریت، عملیاتي همغږۍ او ترهګرۍ ضد همکاریو پکې بحثونه کیږي.

د سرچینو په وینا، دغه ناسته د سیپک د امنیت او پراختیا او درې اړخیزو اقتصادي او سیاسي همکاریو په تړاو جوړیږي او د درېواړو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیران پکې ګډون کوي.

سرچینې وايي، چین او پاکستان هڅه کوي افغانستان د سیپیک په پروژه کې شامل شي او په دې توګه دې پروژې ته متوجې یولړ امنیتي ګواښونه کم شي.

په غونډه کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر مولوي امیرخان متقي، د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار او د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګ یي برخه اخلي.

پاکستان او چین په افغانستان کې له میشتو ترهګرو ډلو اندېښمن دي، چې وخت ناوخته د چین ګټې او د پاکستان امنیتي ځواکونه په نښه کوي.

ددې ناستو یو هدف د خبرو اترو او سیاسي ډیالوګ له لارې د پاکستان او طالبانو د حکومت ترمنځ د امنیتي او سرحدي ناندریو اواری هم ګڼل کیږي، چې د ډیورنډ کرښې مدیریت، همغږي عملیات او د استخباراتي معلوماتو شریکول پکې شاملیږي.

د تېر کال په غبرګولي کې په بیجنګ ګې د چین، پاکستان او افغانستان د بهرنیو چارو وزیرانو پرېکړه وکړه، چې بله غونډه به په کابل کې کیږي.

د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګ يي وویل، چې د دې غونډې مهمه پایله دا وه چې افغانستان او پاکستان د ډیپلوماتیکو اړیکو د لوړولو څرګنده اراده وښوده او دواړو هېوادونو په اصولو کې موافقه وکړه چې ژر تر ژره به خپل استازي سره واستوي.

وانګ یي وویل، چین د دغه پرمختګ هرکلی کوي او د دواړو هېوادونو ترمنځ د اړیکو د ښه والي لپاره به مرسته جاري وساتي.

وانګ يي همداراز اعلان وکړ چې د چین د «یو کمربند، یوه لار» ستراتیژۍ لاندې به د چین ـ پاکستان اقتصادي دهلیز چې ارزښت یې ۶۲ میلیارد ډالرو ته رسېږي، افغانستان ته هم وغځېږي.

صالح د سې شنبې په ورځ د افغانستان د سیاسي خپلواکۍ د بیرته ترلاسه کولو ۱۰۶ کلیزې په مناسبت پر طالبانو توندې نېوکې کړې او ویلې یې دي چې طالبان د راولپنډۍ د غوښتنې په اساس راپورته شوې ډله ده او ستراتیژي یې هم د راولپنډۍ تر واک لاندې ده.

هغه پر اېکس پاڼه لیکلي: «طالبان که څه هم هڅه کوي له ځان څخه بله څېره وښيي، خو خلک د هغوی له اصلي پېژند سره بلد دي. د هغوی بنسټ اېښودونکی نصیرالله بابر د بوتو د دورې د کورنیو چارو وزیر و، د هغوی پټن‌ځایونه د کوټې او پېښور د شورا په نومونو پېژندل کېږي او د هغوی اصلي ماهیت له هغه څه زیات نه دی چې د اکوره خټک د افغانستان ضد نصاب لرونکې مدرسې او د پاکستان نور مذهبي ـ جاسوسي مرکزونه یې تولیدوي.»

هغه زیاته کړه، نن ورځ د افغانستان د ازادۍ د مبارزینو مزارونه هم تر محدودیتونو لاندې دي او خلکو ته اجازه نه ورکول کېږي چې د هغوی پر مقبرو دوعاوې وکړي.

صالح وویل: «د ازادۍ د ترلاسه کولو لپاره، لومړی باید د طالبانو په پېژندلو او له منځه وړلو فکر وشي.»

محمد حنیف اتمر نن سې شنبه د زمري ۲۸مه، د افغانستان د سیاسي خپلوکۍ د بېرته ترلاسه کولو ورځې د مبارکۍ ترڅنګ ویلي، چې د هر ازاد ملت لپاره خپلواکي د خپل برخلیک د ټاکلو حق، د سیاسي نظام په مشرۍ کې د خلکو د ازادې ارادې تمثیل او د بنسټیزو بشري حقونو د تضمین مانا لري.

اتمر نیوکه کړې، چې « له بده مرغه اوسني حاکمیت دغه حق زموږ له خلکو اخیستی دی.»

محمد حنیف اتمر وايي چې په دې تاریخي ورځ کې د خپل ملت هغه مبارزې او قربانۍ ستایي چې د شاه غازي امان‌الله په مشرۍ یې افغانستان د استعمار له واکمنۍ وژغوره.

د پخواني ولسمشر حامد کرزي په ګډون ګڼ شمېر پخوانيو سیاسیونو په وار وار پر طالبانو غږ کړی، چې د افغانانو ترمنځ خپلمنځي خبرې اترې پیل کړی، څو دا هېواد د تلپاتې سولې څښتن او ټولګډونه حکومت رامنځته شي.

د افغانستان لپاره د امریکا دغه پخواني ځانګړي استازي ټینګار کړی چې د افغانستان اوسنی حالت یوازې په امنیت نه ارزول کېږي.

نوموړي پر ایکس لیکلي چې له څو لسیزو جګړو وروسته، اوس زیات امنیت شته، او د نشه‌يي توکو پر ضد مبارزه کې پرمختګ شوی، خو لاهم د نجونو او ځوانو ښځو لپاره دولتي لیسې او پوهنتونونه تړل شوي، پخواني مشران او واکمنان، چې د تېرو شلو کلونو له سترو فرصتونو څخه یې ګټه وانخیسته، هڅه کوي خپلې تېروتنې بیا تکرار کړي.

د خلیلزاد په باور، د دغو ننګونو د حل یوازینۍ لار د فکري بدلون راوستل دي.

هغه پوښتنه کړې چې «ایا افغانان دا توان لري چې له دغو ننګونو سره مقابله وکړي؟»

په ځواب کې خلیلزاد ټینګار کړی: «زه باور لرم چې لري یې او زه هیله او دعا لرم چې بریالي شي.»

خلیلزاد چې له تېرو دوو لسیزو راهیسې د افغانستان سیاست کې مهمه څېره ګڼل کېږي، د دوحې خبرو اترو د بهیر او پایلو له امله د افغانانو تر نیوکو لاندې دی.