امریکا د کابل هوايي ډګر د خونړي برید د څېړنو نوی پړاو پیل کړ

د کډوالو ضد د اصلاحاتو ګوند مشر نایجل فراج د سې شنبې په ورځ (د وږي ۴مه) وویل، که د دغه هېواد په راتلونکو پارلماني ټاکنو کې بریالی شي، نو په پنځو کلونو کې به له برېتانیا ۶۰۰ زره ناقانونه کډوال وباسي.

له دې سره سم، د اصلاحاتو ګوند یو غړی ضیاء یوسف بیا وايي، په راتلونکو پارلماني ټاکنو کې د بریا په صورت کې ان دې ته هم حاضر دي، چې د افغان پناه غوښتونکو د بېرته ستنولو لپاره طالبانو ته پیسې ورکړي. هغه زیاته کړه، په همدې موخه د ۲میلیارده پوڼد بودیجه طالبانو او همداراز اریتره ته په پام کې نیول شوې ده.

برېتانیا د طالبانو واکمني په رسمیت نه پېژني او ورسره اړیکې هم نه لري، خو جرمني او سویس بیا د افغان پناه غوښتونکو د بېرته ستنولو لپاره د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت سره کونسلي اړیکې جوړې کړې دي.

د طالبانو یوه جګپوړي پلاوي له برېتانیا د افغان کډوالو د اېستنې له طرحې هرکلی کړی او ټېلګراف ورځپاڼې ته چې راپور یې د سې شنبې په ورځ (د وږي ۴مه) خپور شوی، ویلي: «موږ هر هغه کس چېفراج راولېږي منو. افغانستان د ټولو افغانانو ګډ کور دی او هڅې کوو داسې شرایط برابر شي چې هغوی په عزت سره ژوند وکړي.»

د نوموړي په وینا، طالبان به د اېستل کېدونکو افغانانو د منلو په بدل کې پيسې ونه مني، خو له راستنېدونکو د ملاتړ لپاره بشري مرستې مني.

د برېتانیا د لومړي وزیر دفتر هم د فراج له دغو څرګندونو وروسته ویلي، لومړی وزیر هم د افغانستان او اریتره په څېر هېوادونو ته د پناه غوښتونکو د استونې هوکړې د لاسلیکولو احتمال نه ردوي.

د دغه هېواد د کورنیو چارو وزارت هم ویلي، سره له دې چې مبدا هېوادونو د خپلو وګړو د منلو بهیر سخت کړی، خو لا هم له برېتانیا د هغو کسانو اېستنه چې د اقامت لپاره قانوني اسناد نه لري، د حکومت په لومړیتوبونو کې ده.

په برېتانیا کې د اصلاحات ګوند طرحه د جرمني وروستي اقدام ته ورته ده. جرمني له یوه کال راهیسې څه باندې ۱۰۰ افغان کډوال چې په باور یې مجرمین دي له طالبانو سره د تعامل له لارې بېرته کابل ته استولي دي.

د رسمي معلوماتو له مخې، له ۲۰۲۱ کال راهیسې برېتانیا یوازې ۹ افغانان بېرته خپل هېواد ته ستانه کړي دي.

په برېتانیا کې د اصلاحاتو ګوند د دوو نورو مخکښو کارګر او محافظه کاره ګوندونو پر تله کم نفوذ لري او داسې ښکاري، چې په نږدې وختونو کې به د دې جوګه نشي چې پارلماني ټاکنې وګټي او حکومت خپل کړي. خو د اصلاحاتو ګوند مشر فراج په فرانسې او هالنډ کې د کډوالو ضد ګوندونو بریاوو ته په پام سره هیله مند دی، چې د کډوالو په تړاو د برېتانیا له پالیسیو ناراضي برېتانوي رای ورکوونکي به د ده ګوند ته رایه ورکړي.

دغه ګوند د کډوالو ضد پالیسیو له امله تر اوسه دومره کړي چې غړي یې د دغه هېواد غړیتوب ته رسولي دي.

د ازبکستان د بهرنیو چارو وزارت د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د ځانګړو استازو په وینا، دا ډله کولای شي د یوه خپلواک سیمه ‌ییز چوکاټ په توګه د منځنۍ اسیا هېوادونو او افغانستان تر منځ د منظمې همغږۍ او خبرو اترو زمینه برابره کړي.

خبرپاڼه زیاتوي، ګډونوالو د افغانستان په اړه د خپلواک او سیمه ‌ییز لیدلوري پر لرلو ټینګار وکړ او زیاته یې کړه، چې د افغانستان جغرافیایي موقعیت او تاریخي ـ کلتوري اړیکې د دواړو لوریو تر منځ ګډ کار او همکاریو ته اړتیا لري.

هغوی وویل، د ثبات، امنیت او پایدارې ودې لپاره له افغانستان سره ګډه سیمه ‌ییزه همکاري اړینه ده.

په غونډه کې د سوداګریزو او اقتصادي اړیکو د پراختیا، د ټرانزیټي او ټرانسپورټي همکاریو د پیاوړتیا او د کلتوري اړیکو د پراخېدو پر موضوعاتو هم خبرې شوې دي.

یادو استازو د طالبانو له چارواکو سره د تعامل د څرنګوالي په اړه هم نظرونه تبادله کړل او پر سیمه‌ ییز امنیت کې د لا زیاتې همغږۍ غوښتنه وشوه. هغوی د ترهګرۍ، توندلارۍ، منظمو جرمونو او د نشه‌ يي توکو د قاچاق پر وړاندې پر ګډو هڅو ټینګار وکړ.

استازو د افغانستان رول د سیمې د پایدارې ودې په موخو کې مهم وباله او پرېکړه یې وکړه، چې ورته غونډې په منظم ډول ترسره کړي.

د هغوی په وینا، د تماس د ډلې راتلونکي فعالیتونه به د منځنۍ اسیا د هېوادونو دریځ پیاوړی کړي او د سیمې په پرمختګ کې به مرسته وکړي.

د یادولو وړ ده، چې په دغه غونډه کې د ازبکستان، قزاقستان، قرغیزستان او تاجکستان استازو ګډون کړی و.

د دغې محکمې د خبرپاڼې له مخې، له دې ډلې د دوو ښځو په ګډون ۱۲ کسان په پروان کې د نامشروع اړیکو، د نشه يي توکو د کارونې او خرڅلاو له امله په عام محضر کې له ۳۰ تر ۳۹ دُرو وهل شوي دي.

په ورته وخت کې د پکتيا ولایت د څمکنيو ولسوالۍ ابتداییه محکمې د پرېکړې له مخې، یو کس د غلا په تړاو ۳۰ دُرې وهل شوی او پر شپږ میاشتې تنفیذي بند هم محکوم شوی دی.

په پروان ولایت کې د طالبانو د مرافعې محکمې رييس ذبیح الله خالد ویلي، په اسلامي هېواد کې چې الهي حدود او تعزیرات پر مجرمینو تطبیق کېږي، نو ورسره د مسلمانانو ژوند، مال او ناموس خوندي وي او په اسلام کې مجرمینو ته ټاکل شوې جزاوې د خلکو په خیر دي.

د پاکستانۍ رسنۍ «سما نیوز» د راپور له مخې، دا پېښه د اګسټ له ۷مې تر ۹مې پورې د بلوچستان په «سمبازه» سیمه کې رامنځته شوې وه.

سرچینې وایي، د پاکستاني طالبانو تحریک « ټي ټي پي » اړوند وسله‌والو هڅه کوله چې له افغانستان څخه د ډیورند کرښې له لارې پاکستان ته ننوځي، خو د پاکستان د امنیتي ځواکونو د عملیاتو پر مهال یې مخه ونیول شوه.

د راپورونو له مخې، په دغه عملیاتو کې ۴۷وسله‌وال وژل شوي دي. د پاکستان امنیتي چارواکو ویلي، چې هغوی د هر ډول برید او فعالیت د پیل مخکې له منځه یووړل شول. د جګړې له پای ته رسېدو وروسته، د وژل شویو کسانو جسدونه د افغانستان لوري ته پاتې شول او د شاوخوا دوو اوونیو لپاره نه طالبانو او نه هم د وژل شویو د کورنیو له لوري د هغوی د لېږد هڅه وشوه.

د پاکستان د امنیتي سرچینو په خبره، دا د حیرانتیا وړ وه چې د وسله‌والو جسدونه دومره اوږده موده د پولې هغې غاړې ته پراته پاتې شول. خو بالاخره، د اګسټ پر ۲۵مه د طالبانو د استازو او د پاکستاني چارواکو تر منځ د یوې غونډې وروسته پرېکړه وشوه چې جسدونه د کچرو په وسیله افغانستان ته ولېږدول شي.

د پاکستان امنیتي چارواکي زیاتوي، چې دغه پېښه یو ځل بیا ښيي، چې د «ټي ټي پي» د فعالیتونو د مخنیوي لپاره اقدامات پر وخت ترسره کېږي، خو د جسدونو د پاتې کېدو موضوع د طالبانو او د سیمې د اوسېدونکو تر منځ پوښتنې راولاړې کړې دي.

دا په داسې حال کې ده، چې امنیتي سرچینو افغانستان انټرنشنل ته تر دې وړاندې ویلي و، چې طالبانو د روانې اوونۍ د شنبې په ورځ د پاکستاني طالبانو تحریک اړوند د ۵۰ افغان جنګیالیو مړي د پکتیکا مرکزي روغتون ته انتقال کړي دي. دغه جنګيالي ډیورنډ کرښې ته نږدې د بلوچستان د «سمبازه» په سیمه کې د پاکستان له پوځ سره په نښتو کې وژل شوي‌ وو.

مخکې امنیتي‌ سرچینو ویلي و، چې دا مړي به د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې خپلو کورنیو ته وسپارل شي.

طالبانو تراوسه په دې اړه څه نه دي‌ ویلي.

د پاکستان پوځ د زمري په ۲۱مه اعلان وکړ، چې ډیورنډ کرښې ته یې نږدې د بلوچستان په سمبازه سیمه کې د پاکستاني طالبانو تحریک ۵۰ غړي وژلي دي.

سرچینو ویلي، چې د پاکستاني پوځ په عملیاتو کې شاوخوا ۹۰ سلنه وژل شوي کسان افغانان وو، چې د حافظ ګل بهادر ډلې پورې یې تړاو درلود او د پاکستان د امنیتي ځواکونو پر وړاندې عملیاتو لپاره پاکستان ته داخل شوي وو.

د حافظ ګل بهادر تر مشرۍ لاندې ډله د پاکستان پر وړاندې د مهمو ډلو له جملې څخه ګڼل کېږي، چې پخوا د پاکستاني طالبانو تحریک یوه پوځي څانګه بلل کېده.

دغې ډلې تر اوسه د پاکستان پر امنیتي ځواکونو څو خونړي بریدونه ترسره کړي دي.

پاکستان څو ځله پر طالبانو تور لګولی، چې د ترهګرو ډلو په ځانګړي ډول د تحریک طالبان پاکستان ته یې پناه ورکړې او له طالبانو یې غوښتي، چې په دې اړه عملي ګامونه واخلي؛ خو طالبان بیا دا تورونه رد کړي دي.

تر دې وړاندې په ملګرو ملتونو کې د پاکستان استازي ویلي و، چې په افغانستان کې مېشتې ترهګرې ډلې په ځانګړې توګه تحریک طالبان پاکستان چې شاوخوا شپږ زره جنګیالي لري، د پاکستان د ملي امنیت او د سیمې د ثبات لپاره «تر ټولو لوی او بېړنۍ ګواښ» دي.

عاصم افتخار احمد چې دا څرګندونې یې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا په ناسته کې کړي، ټینګار کړی چې د ترهګرۍ ګواښ د پاکستان لپاره یو جدي او بېړنی حالت لري.

مطیع الحق خالص د سې شنبې په ورځ (د وږي ۴مه) د کابل په یوه خصوصي پوهنتون کې د «چاپېریال او دوامداره پراختیا» تر سرلیک لاندې په یوه علمي سیمینار کې زیاته کړه، په داسې حال کې چې افغانستان د اقلیمي بدلون په برخه کې هېڅ ډول ونډه نه لري، خو د نړۍ په کچه د اقلیمي بدلون له اړخه یو له زیانمنو هېوادونو دی.

د نوموړي په وینا، د هېواد په لویو ښارونو کې په نا منظمه او غېر پلاني توګه د ښارونو پراختیا هم ډېرې ستونزې رامنځته کړي، چې د حل لپاره یې باید ټول په ګډه کار وکړي.

مطیع الحق خالص د یاد پوهنتون له استادانو او زده کړیالانو وغوښتل، چې د چاپېریال ساتنې، علمي څېړنو او د عامه پوهاوي کچې لوړولو په برخو کې دې له دولتي ادارو سره همکاري وکړي.

د ویلو ده، چې افغانستان یو له هېوادونو دی چې د اقلیمي بدلون له اړخه ډېر زیانمن دی او د تېر نظام له رانسکورېدو وروسته په دې برخه کې نړۍوالو هم خپلې پروژې په نیمايي کې پرېښودې او د طالبانو له غوښتنو سره سره یې تر اوسه خپله نیمه کاره پروژې نه دي بشپړې کړي.