نړۍوالو بنسټونو له پاکستان غوښتي چې د ورکو‌شویو کسانو کورنیو ته د عدالت زمینه برابره کړي

اسحاق ډار د جمعې په ورځ په یوې خبري غونډه کې زیاته کړې، «په دې هوکړې سره به افغانستان د پاکستان- افغانستان- ازبکستان د وسپنې پټلۍ د تازه پروژو تر څنګ د سیمې له ترانزیتي شبکو سره هم ونښلول شي».

هغه همداراز ټينګار وکړ، چې په دې طرحې سره به د افغانستان سوداګري او بنسټیزې پروژې پراختیا ومومي او ورسره به امنیتي همکارۍ لاپسې غښتلې شي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر همداراز په ډاګه کړه، چې د افغانانو د ستنولو او پر کرښه د تګ راتګ د مدیریت په تړاو بحثونه هم په لومړیتوبونو کې دي او په وینا یې اسلام اباد هیله مند دی چې د چین په ملاتړ د دواړو هېوادونو سوداګریزې او ترانزیتي اړیکې ښې شي.

د چین او پاکستان اقتصادي کوریدور یا «سي پېک» د چین د «یو کمربند - یوه لاره» د طرحې مهمه برخه ده چې چارې یې په ۲۰۱۵ کال کې پيل شوي او تر اوسه ډېرې کار یې په پاکستان کې شوی دی.

که چېرې دغه طرحه وروستۍ شي نو ورسره به کابل د چین د سیمه ییز اتصال تر ټولو لویې طرحې سره وصل شي.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورونکي ريچارډ بېنېټ د جمعه په ورځ (د وږي ۷مه) پر ایکس خواله رسنۍ، له پاکستان څخه د افغان کډوالو پر دوامدره او جبري ایستلو اندېښنه ښودلې.

نوموړي لیکلي: «د سپټمبر له لومړۍ نېټې څخه د هغه افغانانو په ګډون چې د کډوالۍ د ثبت کارتونه لري له پاکستان څخه په دوامداره ایستلو اندېښمن یم»

د نوموړي په خبره، چې افغانستان د ډېرو لپاره خوندی نه دی.

بېنېټ، له پاکستان څخه غوښتنه کړې، چې د افغان کډوالو د ایستلو لړۍ ودروي او نړیوالو قانوني مکلفیتونو ته درناوی وکړي.

نوموړي ټينګار کړی، چې د افغانانو ملاتړي هیوادونه دي د بیا مېشتېدنې لپاره بېلابېلې لارې پرانیزي.

بېنېټ لیکلي: «هغه هېوادونه چې د افغانانو ملاتړ کوي باید د بیا مېشتېدنې لپاره دي نورې لارې پرانیزي او د پاکستان او نورو ګاونډيو هېوادونو لپاره چې د افغان کډوالو کوربه توب کوي ملاتړ زيات کړي.»

په وروستیو میاشتو کې د سیمې یو شمېر هېوادونو په ځانګړي ډول بیا «پاکستان او ایران» زرګونه افغان کډوال له خپلو کورونو او مېشت‌ځایونو اېستلي دي.

په پاکستان کې د تېر کال له نومبر میاشتې راهیسې د «بې‌اسنادو افغانانو» د شړلو پروسه پیل شوه، چې له امله یې شاوخوا یو نیم میلیون افغانان بېرته افغانستان ته ستانه شول.

د کډوالۍ نړۍوال سازمان«ای او اېم» او نورو مرستندویو ادارو څو ځله خبرداری ورکړی، چې دغه ډول شړل به په افغانستان کې د بشري ناورین کچه نوره هم لوړه کړي.

د کرېکټ بورډ په وینا، دغه سیالۍ د جمعې په ماښام (د وږي ۷مه) په شارجه لوبغالي کې پيل شوه او پاکستان د پچې په ګټولو سره یې لومړی د توپ وهنې پرېکړه وکړه او د خپلو ۷ لوبغاړو په سوځېدو سره ۱۸۲ منډې جوړې کړې او د افغانستان کرېکټ ملي لوبډلې ته د ۱۸۳ منډو هدف وټاکه.

د افغان لوبډلې په ګټه فرید احمد ملک ۲، محمد نبي، مجیب الرحمن، عظمت الله عمرزي او لوبډلمشر راشد خان یوه-یوه وېکټه ترلاسه کړه.

افغان اتلانو تر اوسه په ۱۱ اورونو کې د ۳ لوبغاړو په سوځېدو سره څه باندې ۹۰ منډې کړي او لوبه همداراز دوام لري.

پاکستاني چارواکي وايي، د هند له لوري د اوبو د ویش تړون ځنډول او د راوي سیند پر مادهوپور بند د دروازو نړېدلو په ختیځو سیمو کې تر ټولو سخت سېلابونه رامنځته کړيچې په تېرو څلورو لسیزو کې یې څاری نه شته.

د هند چارواکو منلې چې د بند دوه دروازې ماتې شوي، خو د قصدي اقدام تور ردوي.

هند وایي چې اسلام‌اباد ته یې د سېلاب په اړه څلور د خبرداری پیغامونه لېږلي دي.

د پاکستان د ملي پېښو د مدیریت ادارې په وینا، د روانو موسمي بارانونو او سیلابونو له امله نږدې ۸۲۰ کستان مړه شوي.

د جرمني بهرنیو چارو وزارت په خپل اېکس پاڼه کې د دغې ټيلفوني اړیکې په تړاو نور جزییات نه دي ورکړي، خو د پاکستان بهرنیو چارو وزارت بیا د همدې ټيلفوني اړیکې په تړاو ویلي، په دې ټیلفوني خبرو کې دواړو لورو د دوه اړخیزو ګټورو همکاریو پر پراختیا له ټينګار سربېره د سیمې پر روانو چارو هم خبرې کړې دي.

سره له دې چې همدا اوس هم له پاکستانه د افغان کډوالو د اېستنې بهیر دوام لري خو د پاکستان حکومت ټينګار کړی چې د سپټمبر له لومړۍ وروسته به څه باندې ۱ میلیون «پي او ار» کارت لرونکي افغانان هم له دغه هېواده وباسي.

په دې ډله کې له دوه زرو ډېر هغه کسان هم شامل دي، چې جرمني د زیانمنو کسان په توګه منلي وو او د دغه هېواد له خوا په تمویلیدونکو استوګنځایونو کې اوسېږي.

تر دې مخکې په جرمني کې د کډوالو د حقونو ځینو مدافع بنسټونو ویلي، په وروستیو اونیو کې د دې کډوالو له ډلې له ۴۰۰ څخه ډېر کسان د پاکستان پولیسو نیولي او ۳۴ تنه یې افغانستان ته هم اړولي دي.

دغو بنسټونو خبرداری ورکړی، چې ښايي یاد کسان افغانستان ته په ستنېدو سره د زنداني کېدو، شکنجې او یا هم د اعدام له ګواښ سره مخ شي.

همدا دوه ورځې مخکې د ډيپلوماتیکو فشارونو او له پاکستان نه د افغان کډوالو له اېستنې سره هممهاله د جرمني د بهرنیو چارو وزارت له قوله ویل شوي وو، چې برلین د خپلو افغان سیمه ییزو همکارانو د انتقال چارې له سره پیلوي.

د سرچینې په وینا، دا ځل به افغانان د چارټر الوتکو پرځای په سوداګریزو الوتکوکې د دوبۍ او یا د استانبول له لارې جرمني ته ولېږدول شي.