سرچینې: طالبانو د «افچین» چینایۍ کمپنۍ ۸ چینايي کارکوونکي خوشي کړي او چین ته رسېدلي

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د جاپان کیودو نیوز سره په یوه تازه مرکه کې چې نن خپره شوه، له واشنګټن څخه وغوښتل چې په بهر کې د افغانستان کنګل شتمنۍ ازادې کړي.

مجاهد وویل، په داسې حال کې چې د طالبانو په مشرۍ حکومت په ټوله نړۍ کې ۴۱ ډېپلوماتیک ماموریتونه پرمخ وړي، دوی له نورو هېوادونو سره «د اړیکو ښه کولو لپاره ټول اقدامات کړي دي».

هغه پر جاپان غږ وکړ، چې د روسیې لاره تعقیب کړي او طالبان په رسمیت وپېژني.

د چاپان کیودو نیوز په خپل رپوټ کې لیکلي، چې د امریکا متحده ایالاتو، جاپان او اروپایی هیوادونو له بشري حقونو د سرغړونو په ځانګړي توکه د نجونو پر زده کړو بندیز او د ښځو د کار ترڅنک د نورو محدودیتونو له امله، د طالبانو له رسمیت پیژندلو ډډه کړې ده.

مجاهد وویل چې تعلیم «یوه داخلي مساله ده» چې دده په وینا، «د افغانستان کلتور او مذهب» منعکسوي.

مجاهد له امریکا سره د اړیکو په اړه وویل چې متحده ایالات په قطر کې د افغانستان لپاره یو شارژدافیر ټاکلی دی چې هلته د طالبانو له استازو سره ګوري.

هغه وویل چې د دوی حکومت "له متحده ایالاتو سره د ښو اړیکو د جوړولو لپاره هر ګام پورته کړی دی" او واشنګټن باید متقابل عمل وکړي.

د حزب اسلامي مشر د شنبې په ورځ پر خپل اېکس ولیکل، چې، « د پاكستان له لوري په خوست او ننګرهار كي پر څو ملکي اهدافو وروستي هوايي بريدونه په كلكه غندو؛ غير مسوولانه او پاروونكي یې بولو او پايلې یې بدې».

حکمتیار د ستونزو اواري لپاره د زور پرځای د سوله ییزې حل لارې او معقولو بدیلونو غوښتنه کړې ده.

د طالبانو د یاد وزارت د اطلاعاتو او عامه اړیکو رییس مفتي فیصل ویلي، چې دغه پیسې یې د کابل په ګډون په ولایتونو کې د بانکي سیسټم له لارې د یوې «منظمې او شفافې» تګلارې پر بنسټ پر یتیمانو، کونډو او معلولانو وېشلې دي.

نوموړی وايي، چې یتیمانو، کونډو او معلولینو له همدې لارې د خپلو تېرو شپږو میاشتو حقونه هم تر لاسه کړي دي.

یاد طالب چارواکی زیاتوي:« د بانکي سیستم له لارې توزیع او تقسیم د دې سبب ګرځیدلي چې نغدي مرستې په مستقیم ډول د بانک له لارې د مستحقو کسانو حسابونو ته لېږدول کیږي. شفافیت په بشپړ ډول تامین او د هر ډول خنډ، ځنډ او د احتمالي ستونزو مخه نیول شوې ده.»

دا په داسې حال کې ده، چې د تېر جمهوري نظام د نظامیانو ځینې کورنۍ شکایت کوي، چې طالبانو د یادو میاشتنیو نغدي امتیازاتو له نوملړ څخه د دوی د کورنیو نومونه لرې کړې دي.

طالبانو تردې وړاندې ویلي و، چې د یادې ډلې د غړو د یتیمانو او کونډو په ګډون د ټولو پخوانیو نظامیانو کورنیو ته هم یاد نغدي امتیازات ورکول کېږي.

په مخکیني جمهوري نظام کې د افغانستان د کورنیو چارو وزیر محمد عمر داودزي تېره ورځ د افغانستان انټرنشنل- پښتو په اېکس سپېس کې د خبرو پرمهال د ملاهبت الله له خوا پر پخواني ولسمشر حامد کرزي بندیزونه تایید کړل.

هغه وویل:« پر ولسمشر حامد کزي د بندیزونو خبره نوې نه ده خو اوس یو نوی پړاو پیل شوی دی او تېرو څلورو کالونو کې پر کرزي باندې مسلسل فشار و، خارج ته د تګ اجازه اخلي، تر اوسه پورې خپل د تولد ولایت کندهار ته نه دی پرېښودل شوی چې لاړ شي»

محمد عمر داودزی همدراز زیاتوي چې د پخوا په څېر کرزي ته د لیدنو اجازه هم نه ورکول کېږي.

نوموړی زیاتوي:« د پخواني ولسمشر له دریځونو څخه ملاهبت الله وېرېدلی دی یا هم په تنګ راغلی دی، د دوی اداره څوک په رسمیت نه پېژني او هغه ډېپلوماټان چې کابل ته راځي بیا د کرزي صاحب احترام ته ورځي، هغه چې کابل کې دی، ور ځي مشورې ورنه اخلي او پر هغو مسایلو غږېږي چې د اوسني حاکمیت خوښه نه ده.»

داودزی وايي، « له کندهار څخه وخت په وخت هیئتونه کرزي صاحب ته راتلل خو په دې وروستیو کې یې د لومړي ځل لپاره یو لیک ورته استولی دی خو په لیک کې د جلاوطنۍ خبره نشته او هغه لیک چې چا وروړی و هغوی هم دا خبره نه ده کړې خو د اطاعت خبره وه او ځینې موارد یې ورته نشاني کړي ول چې په دغو مواردو کې خپل دریځ بدل کړي که نه بندیزونه به پرې ډېر شي.»

داودزی زیاتوي چې کندهار له کرزي نه ددغه لیک لیکلی ځواب غوښتی و خو تر اوسه د لیک ځواب نه دی ورکړل شوی.

نوموړی وايی چې «په دې وروستیو کې پخواني ولسمشر کرزي ته یو بل هیئت هم ورغلی و، خو ددې هیئت د ادب سطجه ټیټه وه او هغه ټینګار کوي، فشار پرې زیات دی ترڅو کرزی تابع د امر کړي».

داودزی د طالبانو د غوښتنو په اړه وايي چې د دوی استلال دا دی چې څوک د افغانستان په قلمرو کې اوسېږي باید د یو امیر اطاعت وکړي او د هغه ذ امرونو تابع وي.

د طالبانو د امیر او روان کشمکش په اړه داودزی زیاتوي، چې احتمال شته ددې وضعیت د ختمولو لپاره قومی جرګې وشي او دواړه د یو بل پر وړاندې نرم دریځ غوره کړي.

داودزی په دې باور دی، چې په ځینو دریځونو کې د ملاهبت الله په پرتله ۹۰ سلنه طالبان د کرزي د دریځونو پلویان دي او د هغه پلویان لس سلنه هم نه پوره کوي او دا کولی شي چې د طالبانو داخلي اتحاد ته زیان ورسوی.

داودزي وویل:« که په طالبانو کې عقلانیت وي باید دا موضوع ختمه کړي دا د دوی په خیر هم ده خو د ملک په خیر دوی نه دي خو دا به د دوی د جمع په خیر وي.»

محمد عمر داودزی وايی، کرزی د خپلو لاسته راوړونو د ساتلو مسوولیت لري او تر ډېره به هڅه وکړي چې دریځ کې نرمښت راولي خو په هدف کې تغییر نه راولي.

هغه دغه راز وویل، چې ملاهبت الله د کرزي له قومي نفوذه وېره لري او له همدې امله اجازه هم نه ورکوي، چې کندهار ته لاړ شي. دده په وینا، « په دغه ولایت کې د دیني سلسلې په پرتله قومي سلسله قوي ده».

د یادونې وړ ده، چې باوري سرچینو افغانستان انټرنشنل ته د «وږي پر ۵مه» وویل چې د طالبانو مشر د حامد کرزي د شخصي خبرو له اورېدو وروسته له هغه غوښتي چې هېواد پرېږدي. د طالبانو د مشر مخبرانو د حامد کرزي شخصي خبرې ثبت کړې، چې پخواني ولسمشر پکې ویلي، دی د هبت‌الله سیاسي ژوند پای ته رسوي او هبت‌الله ترې ډېر وېرېږي.

دا نجونې فیفا له‌خوا د استعدادانو د موندنې یوه کمپ ته رابلل شوې وې. دې ورزشکارانو ویلي چې که څه هم له افغان ښځو او نجونو هرڅه اخېستل شوي، خو دوی به د ورزش او لوبو له لارې د خپلو حقونو د بېرته ترلاسه لپاره هلو ځلو ته دوام ورکړي.

د ناجیه عارفي او الهه صفدري په نوم دوو لوبغاړو رویټرز خبري اژانس ته ویلي چې دغه کمپ د فیفا له لوري له افغان کډوالو نجونو نه د یوه ټیم د جوړونې د هڅو په دوام ترسره کېږي.

عارفي همدا راز ویلي چې دوی په خپلو لوبو او فعاله حضور سره غواړي نړۍ ته هم دا پیغام ورسوي چې دوی د خپلو حقونو د بېرته ترلاسه کولو په تړوا چپ نه دي ناستې.

طالبانو پر افغانستان تر بیاځلې واکمنېدو وروسته، پر ښځو او نجونو پراخ محدیتونه ولګول او د کار او زده‌کړو په ګډون یې د هغوی پر مخ د سپورټي ځایونو دروازې هم بندې کړې.