طالبان وایي، چې د پنجشنبې په ورځ له پاکستان او ایران څخه شاوخوا ۲۹۰۱ کورنۍ افغانستان ته راستانه شوې دي، چې د غړو شمېر یې ۲۱،۵۴۶ تنو ته رسېږي. دغه کورنۍ د هرات، نیمروز، کندهار، ننګرهار او پکتیکا ولایتونو له لارو هېواد ته راستانه شوي دي.
د طالبانو مرستیال ویاند حمدالله فطرت د پنجشنبې په ورځ (د وږي ۱۳مه) پر اېکس پاڼې لیکلي، چې د هرات له اسلام کلا څخه ۷۸۰، د کندهار د بولدک ولسوالۍ له لارې ۲۶۲، د ننګرهار د تورخم له لارې ۱۷۰۳ او د پکتیکا انګور اډې له لارې ۲۵ کورنۍ افغانستان ته ستانه شوي دي.
طالبانو ویلي، چې د دې کورنیو د غړو شمېر ۲۱۵۴۶ ته رسېږي، چې د پاکستان او ایران څخه په جبري ټوګه اېستل شوي دي.
فطرت زياته کړې، چې د دغو کسانو سره یې مرستې کړي او یو شمېر یې تر خپلو سیمو هم رسولي دي.
د طالبانو د معلوماتو له مخې، په همدې ورځ د ځانګړو کمېټو له لارې له کابل څخه شاوخوا ۱۰۷۰ کورنۍ بلخ، جوزجان، کندوز، تخار، خوست، بغلان، پکتیا، فاریاب، کندهار، سرپل، میدان وردګ، دایکنډي، لوګر، بدخشان، پروان او لغمان ولایتونو ته انتقال شوي دي.
د روان زېږدیز کال له پیل راهیسې یوازې پاکستان تر ۳۰۰زرو ډېر افغانان او ایران بیا ۱.۸میلیونه کډوال په زوره افغانستان ته شړلي، چې له دې سره په هېواد کې بشري ناورین لا پسې پراخ شوی دی.
د ملګرو ملتونو د معلوماتو له مخې؛ دغه بېرته راستانه شوي په افغانستان کې د خوړو، سرپناوو او روزګار په برخه کې له سختو ننګونو سره مخ دي.
همدا راز اندېښنه ښودل شوې، چې د دغو ستنو شویو افغانانو په منځ کې ښځې او نجونې هم وې چې د طالبانو تر واک لاندې یې زدهکړې، کار او د ژوند نورې برخې هم محدودې شوې او اغېزمنې شوې دي.
په دغو کډوالو کې یو هم شرف ګل دی، چې له اته کلنۍ څخه تراوسه پورې له خپلې کورنۍ سره په پاکستان کې اوسېږي.
نوموړي د افغانستان انټرنشنل - پښتو خبریال جواد شینواري ته د خپلې کډوالۍ ژوند له درد او ستونزو ډکه کیسه کړې او وايي، چې د دومره اوږده سفر او کډوالۍ فکر یې نه کاوه.
نوموړي ویلي: «الله پوهېږي چې په افغانستان کې زموږ سره نه ځمکه پاتې ده نه کاروبار او نه کومه تکیه، کله چې راغلی وم نو ماشوم وم او اوس چې ستنېږم نو له خپلو ماشومانو سره تش لاس روان یم، ان د موټر د کرايې وس هم نه لرم.»
نوموړی د خپلو ماشومانو راتلونکي ته اندېښمن دی.
شرف ګل زياتوي، چې ټول ژوند یې په پاکستان کې تېر کړی او ان د خبرو لهجه یې هم اوښتې ده.
نوموړی که څه هم هېواد ته په تګ خوښ دی؛ خو په وطن کې ستونزو ته په کتو سره وارخطا هم دی.
دا په داسې حال کې ده، چې په پاکستان کې د افغان کډوالو د داوطلبانه ستنېدو لپاره د سپټمبر لومړۍ نېټې ضربالاجل پای ته رسېدلی، چې له هغې وروسته د ستنېدو بهیر لا چټک شوی دی.
د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې د تازه راپور له مخې، د ۲۰۲۵ کال د اګسټ له لومړۍ نېټې څخه تر اوسه پورې شاوخوا ۱ لک و ۵۵ زره افغانان هېواد ته ستانه شوي دي، چې پکې شاوخوا ۳۴ زره د پی او ار کارټ لرونکي هم شامل دي.
د راپورونو پربنسټ، په همدې موده کې نږدې ۹ زره او ۸۰۰ افغانان په زور شړل شوي دي.
د یو اېن اېچ سي ار شمېرې ښيي، چې د ۲۰۲۳ کال له سپټمبر میاشتې راهیسې کله چې د غېر قانوني بهرنیو وګړو د ستنولو پروګرام پیل شو، تر اوسه ټولټال نږدې ۱۳ لکه او ۱۴ زره افغانان له پاکستانه وتلي او افغانستان ته ستانه شوي، چې له دې جملې څخه نږدې ۱ لک و ۲ زره کسان په زور اېستل شوي دي.
ددې ترڅنګ، بله افغان کډواله ګل مینه شپږ کلنه وه چې له خپل مور او پلار سره پاکستان ته تللې.
هغې د افغانستان انټرنشنل - پښتو خبريال جواد شينواري ته وویل: «زما ټول ژوند همدلته تېر شو، ټول زامن مې په پاکستان کې وزېږېدل، خو نن له کلونو وروسته یو ځل بیا در بدره یو. نه خپله ځمکه لرو، نه کاروبار، نه کور.»
هغې وويل: «زما دوه زامن وو، يو له موږ جدا شو او مړ شو، بل اوس له ما سره دی. د هغه ماشومان هم زما تر سيوري لاندې دي او د هغوی ژوند زموږ له ژوند سره تړلی دی. زما لپاره د خوښۍ او غم هېڅ فرق نه شته، که ګذاره مو وشوه نو هماغه زموږ خوښي ده. خو نن داسې حال دی، چې د کور کرايه ورکولو وس هم نه لرم.»
ډېری افغان کډوال د ژوند ورته کیسې لري او افغانستان ته په تګ اندېښمن دي.
د دغه سند پر بنسټ، د طالبانو د امر بالمعروف وزارت د دې ډلې د ټولو وزارتونو او مستقلو ادارو څخه د جهادي مسایلو ازموینې اخیستلو غوښتنه کړې ده.
د طالبانو د امر بالعروف وزارت له لوري د پوهنې وزارت ته په لېږل شوي مکتوب کې لیکل شوي، چې یاد وزارت د ټولو وزارتونو او مستقلو ادارو له کارکوونکو څخه د جهادي مسایلو په اړه هر کال دوه ځلې ازموینه اخلي.
د طالبانو امر بالمعروف وزارت په مکتوبي ډول د پوهنې وزارت د ارشاد او دعوت ریاست څخه غوښتنه کړې، چې د راتلونکي اوونۍ تر چهارشنبې ورځې دې د یادې ازموینې لپاره پوښتنې تر چمتو کولو وروسته بېرته د امر بالمعروف وزارت ته ولېږي.
د ترلاسه شویو اسنادونو له مخې، طالبانو مخکې د ټولو وزارتونو کارکوونکو ته «دجهاد کتاب» چې په هغه کې د «باب جهاد، اسلامي حکومتولي، عدل او انصاف، نیت او اخلاص او د وخت ارزښت» په اړه موضوعات تدریس کړي و، اوس یې ازمینه اخېستل کیږي.
دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو تر دې وړاندې هم په ټولو وزارتونو او مستقلو ادارو کې د ماسپښین له لمانځه وروسته د دیني علوم تدریس کولو او د ځینو وزارتونو له کارکوونکو څخه یې د یادو مسایلو په اړه ازموینه هم اخیستې ده.
د وزارتونو پخواني کارکوونکي شکایت کوي، چې طالبان د دغه ډول ازموینو په اخیستلو سره غواړي چې د مسلکي او تجربه لرونکو کارکوونکو پر ځای ملایان او قاریان ځای پرځای کړي.