په کابل کې د طالبانو حج وزارت ته د هدېرې لپاره ځانګړې شوې سلګونه جریبه ځمکه وسپارل شوه

د یاد سفارت له‌خوا پنج‌شنبه (وږي ۲۰مه) په خپاره شوي بیان کې راغلي چې د افغانانو راټولې شوې مرستې د بېلابېلو د ټولنو استازو په ترکیه کې د یادې ډلې سفیر سمیع‌الله فرهمند سره د کتنې پرمهال سپارلي دي.

که څه هم په بیان کې د مرستو د کچې په اړه څه نه دي ویلي شوي، خو ډاډ ورکړل شوی چې راټولې شوې مرستې به اړمنو کسانو ته ورورسیږي.

په بیان کې همداراز راغلي چې په بهرنیو هېوادونو کې د افغانانو راټولې شوې مرستې به د یوه شفاف میکانېزم له‌مخې پر اړمنو ووېشل شي او جزییات به یې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په رسمي وېب‌سایټ کې خپاره شي.

دا په داسې حال کې ده چې څو ورځې وړاندې د کونړ ولایت ځینو اوسېدونکو په ځانګړي توګه د زلزلې یو شمېر زیانمنو کسانو د افغانستان انټرنشل په ګډون له ځینو رسنیو سره په خبرو کې د مرستو د وېش په اړه نیوکې کړې وې.

په انځور کې د طالبانو د کانونو وزیر هدایت بدري، د غور والي حیات‌الله مبارک او د کانونو وزارت مرستیال وحیدالله حلیمي لیدل کېږي. د یادو طالب چارواکو هیلکوپټر تېره ورځ په غور ولایت کې رانسکوره شوې وه.

د طالبانو دفاع وزارت پیښه منلې او ویلي دي چې په دې پېښه کې طالب چارواکي نه دي ژوبل شوي.

د طالبانو په څه باندې څلور کنله واکمنۍ کې دا ۸مه هیلکوپټر الوتکه ده چې رانسکورېږي او دغه ډله یې لامل تر ډېره تخنیکي ستونزې یادوي.

د طالبانو دفاع وزارت په يوه خبرپاڼه کې ويلي، ملا يعقوب د هغو سوداګرو مننه هم کړې ده چې له زلزله‌ځپلو سره يې مرستې کړې دي. نوموړي د همدې ځانګړي پروګرام په ترڅ کې وويل: «ستاينې لپاره داسې کلېمې نه لرم چې ستاسې هغه مېړانه وښيي، کومه چې تاسې په دې الهي پېښه کې وښودله».

د طالبانو په خبرپاڼه کې راغلي چې دې کسانو ته ستاینلیکونه او نغدي جایزې هم ورکړل شوي. یعقوب مجاهد همداراز د خپل وزارت له رسنیزې برخې هم مننه کړې ده.

د وري پر ۹مه د افغانستان په ختیځ کې د ۶ درجې زلزلې له امله لږ تر لږه دوه زره او ۲۵۷ کسان مړه او له درز زره او ۵۰۰ نور ډېر بیا ټپیان شول. دې زلزلې تر ټولو لویه مرګ‌ژوبله او زیانونه په کونړ ولایت کې خلکو ته اړولي دي. هم‌مهاله یو شمېر بشري سازمانونو دا لوی ناورین بللی او له نړۍوالو مرستندویه ادارو یې غوښتنه کړې چې زیانمنو کورنیو ته باید پراخې مرستې ورسوي.

هغه همداراز خبر ورکړی چې اوس‌مهال شاوخوا ۲۰ افغانان په سند ایالت کې بندیان دي او د هغوی د خلاصون لپاره یې هم هڅې پیل کړي دي. پاکستان د روان زېږدیز کال په لړ کې د افغانانو د اېستل کېدو بېلابېل پړاوونه پیل کړي چې د سپټمبر له لومړۍ نېټې یې د ملګرو ملتونو سره ثبت «پي او ار» کارت لرونکو افغانانو د اېستنې لړۍ هم پیل کړې.

نیوکې دا دي چې پاکستاني پولیس په زندانونو کې له افغانانو سره ډېر ناوړه چلند کوي او یو شمېر افغانان د اېستل کېدو په موخه په اوونیو اوونیو زندانونو کې ساتل کېږي. موندنو ښودلې چې په دغو زندانونو کې افغانانو ته سم خواړه او مناسب بسترونه هم نه ورکول کېږي.

د پلازمېنې اسلام‌اباد په ګډون بېلابېلو ایالتونو کې پولیس هره ورځ کور په کور افغانانو پسې ګرځي او بېرته یې خپل هېواد ته شړي. په ورته وخت کې د پاکستان پخواني لومړي وزیر عمران خان هم او یو شمېر بشری سازمانونو د پاکستان له حکومت نه غوښتي چې د افغانانو د اېستل کېدو روان بهیر ودروي.

همداراز ویل شوي چې د دې ناستې پر مهال د افغانستان خصوصي سکټور او د قزاقستان د خوراکي توکو ملي شرکت ترمنځ د ۱۳۳مېلیونه افغانیو په ارزښت سوداګریز تړونونه هم لاسلیک شوي دي. طالبان زیاتوي چې د دې تړونونو پر بنسټ به هر کال افغان سوداګر نږدې ۶۰۰ زره ټنه غنم، اوړه او نور لومړني توکي له قزاقستان څخه وپېري.

طالبانو‌ په دې وروستیو کې د قزاقستان په ګډون له منځنۍ اسیا سره خپلې اړیکې خوږې کړي او دا بهیر هله نور هم ګړندی شو چې دا ډله د مسکو له لوري په رسمیت وپېژندل شوه. د کارپوهانو په وینا، دغه هېوادونه د خپلو امنیتي مجبوریو له کبله اړ دي چې له طالبانو سره تعاملات وساتي.

اوس مهال چې طالبان په سیاسي او هویتي لحاظ له سختې انزوا سره مخامخ دي، اقتصادي اړیکې ورته یوازینۍ لاره پاتې ده چې له هېوادونو سره پرې راشه‌درشه ولري.