ظاهر اغبر: ملګري ملتونه دې د افغان ښځو او نجونو ملاتړ پیاوړی کړي

ځایي چارواکو ویلي د پېښې له ځایه د ۱۴ کسانو مړي راېستل شوي او د ورکو کسانو لټون لا روان دی.

د موغله ولایت د والي دفتر په یوه اعلامیه کې ویلي، چې د لټون ټیمونو تر اوسه د ۱۴ کسانو مړي له سمندر راېستلي او یو بل ژغورل شوی کس یې د «چلبی ټاپو» په سیمه کې موندلی دی.

په اعلامیه کې راغلي: «د ورکو کډوالو د موندلو لپاره د څلورو ساحلي څارنې بېړیو، یوه ځانګړې غوټه‌وهنې ډلې او یوه هلیکوپتر په مرسته عملیات روان دي.»

د پېښې افغان ژغورل شوي پناه‌غوښتونکي ویلي: «موږ له موغله څخه د شپې پر یو بجې وخوځېدو، کښتۍ ډېره کوچنۍ وه او له خلکو ډکه وه، لږ وروسته کښتۍ ته اوبه پورته شوې او هر څه په څو دقیقو کې پای ته ورسېدل.»

تر اوسه معلومه نده چې په کښتۍ کې نور سپاره د کومو هېوادنو وګړي وو.

د ترکیې د چارواکو په وینا، ډېری دا ډول پېښې هغه مهال رامنځته کېږي چې کډوال له ترکیې د ایجیېن سمندر له لارې یونان ته د تګ هڅه کوي.

د کډوالۍ د ادارې د معلوماتو له مخې، په ۲۰۱۹ کال کې په ترکیه کې نږدې ۴۵۵زره ناقانونه کډوال نیول شوي وو، چې ډېری یې افغانان او سوریایان وو.

د روان کال تر اکتوبر ۱۶مې نېټې پورې دا شمېر تر ۱۲۲ زرو ته پورته شوی دی.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند طاهر حسین اندرابي د اونیز خبري کنفرانس پرمهال ویلي، چې له افغان طالبانو سره د مذاکراتو دویم پړاو سبا د ترکیې په پلازمېنه استانبول کې ترسره کېږي.

نوموړي وویل:«د ترکیې په کوربه‌توب د اکټوبر په ۲۵مه په استانبول کې د راتلونکې غونډې په ترڅ کې به د څارنې د یو مشخص او تایید وړ میکانیزم د جوړولو خبرې وشي، ترڅو د ترهګرۍ ګواښ ته رسیدګي وشي. په دې خبرو کې به د افغانستان له خاورې څخه سرچینه اخیستونکې ترهګرۍ په اړه بحث وشي.»

پاکستان بار-بار افغان طالبان په دې تورن کړي چې ترهګرو ته یې د افغانستان په خاوره کې ځای ورکړی او په پاکستان کې ناامني له افغانستان څخه پلان کیږي، خو طالبانو هر ځلي دا تورونه رد کړي دي.

د پاکستان هوايي ځواکونو د تلې په ۱۷مه نېټه پر کابل ښار او د پکتیکا د برمل ولسوالۍ مرغۍ سیمه کې هوايي بریدونه وکړل.

پاکستان په غیر مستقم ډول ویلي و، چې د کابل په برید کې یې د ټي ټي پي مشر نور ولي مسید وژلی دی.

خو له یادو بریدونو څو ورځې وروسته د ټي ټي پي مشر نور ولي مسید په یوې تازه ویډیو کې، چې په غرنیو سیمو کې یې اخیستې وه وویل د خېبر پښتونخوا ایالت په خېبر ولسوالۍ کې اوسیږي او له خپلو قبایلي سیمو فعالیت کوي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند دا هم ویلي، چې پاکستان د یو مسوول حکومت په توګه سیمه ییزې سولې او ثبات ته ژمن دی او د تاوتریخوالي د زیاتیدو هڅه نه کوي.

نوموړي له افغان طالبانو څخه غوښتنه وکړه، چې له نړیوالې ټولنې سره دې پر خپلو کړو ژمنو عمل وکړي او د پاکستان اندېښنو ته دې رسیدګي وکړي.

طالبانو ژمنه کړې، چې د افغانستان خاوره به د هېڅ ګاوندي هېواد پر ضد نه کاریږي.

حقاني د تحصیلي سیسټم د پیاوړتیا برخه کې، د تحصیلي موادو اصلاح او بیا کتنې ته په اشارې سره وویل:« د اسلامي ارزښتونو او افغاني دود سره سم د درسي موادو چمتو کول، د اسلامي نظام تقویت لپاره محوري رول لوبوي، چې په بیا کتنې سره یې د تحصیلي نظام نورې برخې هم اصلاح کېږي.»

نوموړي د خپلو خبرو پرمهال د تحصیلي نظام پر پیاوړتیا ټینګار کړی.

همدارنګه عبدالحکیم حقاني زیاته کړې:« زموږ د افغانستان استادان ټول مسلمانان دي، د کار خلک دي او ښه خلک دي او څوک چې په دې ملک کې د اسلام سره نه وو جوړ ټول لاړل وتښتېدل او افغانستان یې پرېښود.»

عبدالحکیم حقاني دا څرګندونې داسې مهال کړي، چې پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته دې ډلې ډېری مسلکي استادان له دندو ګوښه او پر ځای یې ملایان او قاریان د استادانو په توګه په پوهنتونو کې په دندې وګمارل.

د خوړو نړۍوال پروګرام د جمعې په ورځ (د لړم دویمه نېټه) د ملګرو ملتونو د ۸۰مې کلیزې په مناسبت په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې دوی شاوخوا له ۶۰ کالو راهیسې د افغانستان د خلکو تر څنګ ولاړ دي او په دې موده کې یې د افغانانو سره د خوړو د خونديتوب، ځان بسیاینې او نورو برخو کې مرستې کړې دي.

یاد نړۍوال پروګرام مرستندویه ټولنو او هېوادونو ته په خپل پیغام کې په افغانستان کې اړمنو خلکو سره د مرستو د زیاتوالي په اړه لیکلي:« ستاسو ملاتړ دغه لړۍ ژوندۍ ساتلې ده.»

د خوړو نړۍوال پروګرام د دوشنبې په ورځ (د تلې ۲۸مه) هم په افغانستان کې د لوږې د زیاتوالي په اړه خبرداری ورکړی و. دغه سازمان ویلي و، چې په افغانستان کې خوارځواکي په چټکۍ سره مخ په زیاتېدو ده؛ خو د بودجې د کمښت له امله دوی یوازې د اړمنو کسانو له یوې کوچنۍ برخې ملاتړ کولای شي.

دغه سازمان په غبرګولې میاشت کې اعلان کړی و، چې د ډېرو زیان منونکو افغان کورنیو د ملاتړ لپاره ۵۵۵ مېلیون ډالرو ته اړتیا لري.

د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس د کونړ ولایت لپاره د طالبانو د ټرافیکو مدیر صلاح‌الدین ایوبي په حواله لیکلي، چې یو سراچه ډوله موټر د اسمار ولسوالۍ د چپکو په سیمه کې له سړک اوښتی چې له امله یې دوه کسان مړه او ۶نور ټپیان شوي دي.

یادو سیمه‌ییزو چارواکو د دواړو پېښو لامل د موټر چلوونکو بې‌احتیاطي او د سرعت زیاتوالی بللی دی.

دا په داسې حال کې ده، چې وړاندې د کابل د ټرافیکو په ریاست کې یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي و، چې د سږ کال په لومړیو شپږو میاشتو کې د ټرافیکي پېښو په کچه کې د پام وړ زیاتوالی راغلی دی. د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د ټرافیکو په ریاست کې سرچینو ویلي و، چې د تېرو شپږو میاشتو په لړ کې د ټرافیکي پېښو له امله تر ۱۲۰۰ ډېر کسان مړه شوي دي.